Tarix unudanları bağışlamır…

0
28
31 mart soyqırımıErməni daşnaklarının bolşeviklərlə birgə azərbaycanlılara qarşı həyata keçirdiyi soyqırımından 95 il ötür.

1918-ci il martın 30-u gecə saatlarında Bakıda başlanan kütləvi qırğınlar 20 minə yaxın günahsız insanın, o cümlədən çoxlu sayda qoca, qadın və uşaqların öldürülməsi ilə nəticələnib.

Martın 30-dan aprelin 2-dək davam edən kütləvi qırğınlarda Stepan Şaumyanın rəhbərlik etdiyi erməni bolşevik dəstələri Bakıda minlərlə insanı qətlə yetirib, müsəlman ziyarətgahlarını yandırıb, Bakı əhalisinin 400 milyon manatlıq əmlakını müsadirə ediblər. Kütləvi qırğınlar zamanı şəhərin ən möhtəşəm məscidi sayılan Təzəpir məscidi aramsız top atəşinə tutulub, ermənilər Bakının ən möhtəşəm memarlıq incilərindən olan “İsmailiyyə” binasını yandırıblar.
Azərbaycanlılara qarşı həyata keçirilən soyqırımı siyasəti təkcə Bakı şəhəri ilə məhdudlaşmayıb. Martın 31-də erməni daşnakları Şamaxı qəzasının 53 kəndində 8027 azərbaycanlını, o cümlədən 2560 qadın və 1277 uşağı qətlə yetiriblər. Qubanın 162 kəndində öldürülən günahsız azərbaycanlıların sayı isə 16 mindən artıq olub. Erməni daşnakları Lənkəran, Muğan bölgəsi və Dağlıq Qarabağda minlərlə kəndi yandırıb, on minlərlə insanı vəhşicəsinə qətlə yetiriblər. 1918-ci il iyulun 15-də Azərbaycan Demokratik Respublikasının yaratdığı Fövqəladə Təhqiqat Komissiyası bu qırğınlarla bağlı çoxsaylı sənədləri toplayaraq hökumətə təqdim edib, 1919-cu ildə Azərbaycan parlamenti 31 Mart tarixinin Azərbaycanlıların Soyqırımı günü kimi qeyd olunması barədə qərar qəbul edib. Sovet hakimiyyəti illərində bu tarix yaddaşlardan silinsə də, müstəqillik dövründə tarixi sənədlər əsasında 31 mart 1918-ci ildə Azərbaycan xalqının başına gətirilən faciəvi hadisələrlə bağlı çoxsaylı araşdırmalar aparılıb, kitablar dərc olunub. 1998-ci il martın 26-da prezident Heydər Əliyev “Azərbaycanlıların soyqırımı haqqında” fərman imzalayıb. Həmin gündən başlayaraq 31 Mart tarixi Azərbaycanlıların Soyqırımı günü kimi qeyd olunur.

Həmin dövrdə Zərdabın qəhrəman oğulları baş vermiş bu dəhşətli hadisələrə etiraz etmiş və düşmənlə mübarizəyə qoşulmuşdular.

Bununla bağlı Zərdabın yaşlı insanlarının maraqlı xatirələri var. Bu xatirələr ata-babalarımızın yaddaşından süzülüb gəlib və günümüzədək unudulmayıb. Yaşlıların dediyinə görə, Şamaxıda gedən həmin döyüşlərdə zərdablılardan da qəhrəmancasına şəhid olanlar olub.

İgid oğullarımız kəndlərimizi yandıran, günahsız insanlarımıza divan tutan ermənilərə qarşı mərdliklə vuruşub və onlara layiqli cəzalarını veriblər.

Şamaxıda gedən şiddətli döyüşlərdə Zərdabdan gələn könüllülərin qəhrəmanlığı türk paşalarını da heyran qoyurmuş. Zərdabdan gələn könüllülər öz igidlikləri ilə türk paşalarına və yerli əhaliyə düşməni zərərsizləşdirməkdə əsl köməklik göstərirmişlər. Bunu görən türk paşalarından bir qrupu qısa müddətə Zərdaba göndərilib. Məqsəd döyüşlərdə iştirak etmək istəyən gənclərlə görüşmək və onları bir yerə toplayıb təlim keçmək olub.

Bu hadisələrdən 95 il ötür. Lakin Zərdabdan bu davada iştirak edənlərin bir çoxunun adları bu gün də unudulmayıb. Bu isə insanlarımızın onlara olan sevgi və rəğbət hissindən irəli gəlir. Həmin oğullar bu gün də hörmət və qürurla xatırlanmaqdadırlar.

Bunlardan Məmmədsan, Məhəmməd, Aloslan, Məmmədkərim, Mustafa, Abbasəli, Məlik Zakiroğlu kimi igidlərin adlarını qeyd etmək istərdik.

Rəsul adlı bıçaqçılı bir igidin Şamaxıda şəhid olduğu yer bu gün də yaddaşlardadır. Həmin igid Acıdərə yaxınlığındakı döyüşlərdə qəhrəmanlıqla şəhid olub.

Yaşlıların danışdıqlarına görə, həmin dövrdə zərdablıların igidliyinə heyran qalan türk paşaları və yüzbaşılardan bir neçəsi Zərdaba gələrək hərbi təlimlər keçiblər. Hərbi təlimlər zamanı mərkəzi qərərgah Zərdabın Bıçaqçı kəndində yerləşirmiş.

Təlimlərdən sonra ətraf ərazilər də daxil olmaqla, ümumilikdə, Zərdabdan 500-dək hərbi təlim görmüş, döyüşə hazır gənc Şamaxıya – döyüşə yollanır.

Döyüşlərdə iştirak etmək imkanı olmayanlar isə, könüllülərimizə və türk ordusuna xeyli araba, at, cöngə, ərzaq məhsulları pay veriblər. Bu, Şamaxılılara, onların köməyinə gedən qəhrəmanlarımıza və türk qardaşlarımıza olan sevgidən, hörmətdən, rəğbətdən irəli gəlirdi…

www.zerdab.com

31 mart-soyqırımı

31 mart-soyqırımı