{"id":10619,"date":"2013-06-24T07:00:50","date_gmt":"2013-06-24T02:00:50","guid":{"rendered":"http:\/\/www.zerdab.com\/?p=10619"},"modified":"2013-06-24T11:14:23","modified_gmt":"2013-06-24T06:14:23","slug":"h%c9%99s%c9%99n-b%c9%99y-z%c9%99rdabinin-n%c9%99sil-s%c9%99c%c9%99r%c9%99si-il%c9%99-bagli-yeni-m%c9%99lumatlar-uz%c9%99-cixdi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=10619","title":{"rendered":"H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin n\u0259sil \u015f\u0259c\u0259r\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 yeni m\u0259lumatlar \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xd\u0131"},"content":{"rendered":"<figure id=\"attachment_10492\" aria-describedby=\"caption-attachment-10492\" style=\"width: 600px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-10492\" alt=\"Eld\u0259niz H\u0259s\u0259nov\" src=\"http:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2013\/06\/Eld\u0259niz-H\u0259s\u0259nov-600x372.jpg\" width=\"600\" height=\"372\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-10492\" class=\"wp-caption-text\"><span style=\"color: #0000ff;\"><strong>Eld\u0259niz \u018fli o\u011flu H\u0259s\u0259nov, K\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru, Beyn\u0259lxalq Ekoenergetika Akademiyas\u0131n\u0131n ekologiya \u00fczr\u0259 professoru, Z\u0259rdabi\u015f\u00fcnas, Az\u0259rbaycan Jurnalistl\u0259r Birliyinin \u00fczv\u00fc<\/strong><\/span><\/figcaption><\/figure>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><strong><span style=\"color: #ff0000;\"><i>Zerdab.com<\/i><\/span><i> sayt\u0131na<\/i><i> verdiyim a\u00e7\u0131qlamada qeyd etdiyim kimi, Az\u0259rbaycan\u0131n ilk ali t\u0259hsilli m\u00fc\u0259llimi, milli teatr\u0131m\u0131z\u0131n, milli m\u0259tbuat\u0131m\u0131z\u0131n banisi, m\u00fcs\u0259lman \u015e\u0259rqind\u0259 xeyriyy\u0259\u00e7ilik h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n yarad\u0131c\u0131s\u0131, mill\u0259tin m\u0259n\u0259vi atas\u0131, ensiklopedik biliy\u0259 malik, m\u00fcs\u0259lman d\u00fcnyas\u0131n\u0131n ilk t\u0259bi\u0259t\u015f\u00fcnas alimi, 1899-1903-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 \u201cTorpaq, su v\u0259 hava\u201d \u0259s\u0259rind\u0259ki elmi fikirl\u0259ri v\u0259 t\u0259cr\u00fcbi olaraq h\u0259yata ke\u00e7irdiyi i\u015fl\u0259ri il\u0259 t\u0259bi\u0259t\u015f\u00fcnasl\u0131q, torpaq\u015f\u00fcnasl\u0131q, aqrokimya, yerqurulu\u015fu v\u0259 bir s\u0131ra dig\u0259r elml\u0259rin \u0259sas\u0131n\u0131 qoyan, g\u00f6rk\u0259mli ictimai-siyasi xadim H\u0259s\u0259n b\u0259y M\u0259likov Z\u0259rdabinin anadan olmas\u0131n\u0131n 170 illiyin\u0259 h\u0259sr etdiyim \u201cH\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi irsi: ke\u015fm\u0259ke\u015fli h\u0259yat yolu\u201d adl\u0131 monoqrafiyada g\u0259rgin z\u0259hm\u0259t t\u0259l\u0259b ed\u0259n \u00e7oxillik t\u0259dqiqatlar, \u0259ld\u0259 etmi\u015f oldu\u011fum bilgil\u0259r, arxiv s\u0259n\u0259dl\u0259ri \u0259sas\u0131nda ilk d\u0259f\u0259 olaraq t\u0259r\u0259fimd\u0259n H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin n\u0259sil \u015f\u0259c\u0259r\u0259si t\u0259rtib olunmu\u015fdur. T\u0259rtib etdiyim \u015f\u0259c\u0259r\u0259d\u0259 \u0259ks olunan insanlar\u0131n ba\u015f\u0131na g\u0259tiril\u0259n faci\u0259li hadis\u0259l\u0259rin, onlar\u0131n ke\u015fm\u0259ke\u015fli h\u0259yat yollar\u0131n\u0131n tarixi \u015f\u0259rhi verilmi\u015f, eyni zamanda Z\u0259rdabinin, Z\u0259rdabi oca\u011f\u0131ndan \u00e7\u0131xanlar\u0131n, habel\u0259 bu n\u0259sild\u0259n olan insanlar\u0131n o zaman xalq\u0131n\u0131n t\u0259r\u0259qqisi, rifah\u0131 namin\u0259 g\u00f6rd\u00fckl\u0259ri elmi-t\u0259cr\u00fcbi i\u015fl\u0259ri, ideyalar\u0131, t\u00f6vsiy\u0259l\u0259ri, xeyriyy\u0259\u00e7ilik h\u0259r\u0259kat\u0131 diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 bu i\u015fl\u0259rin m\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 b\u00f6y\u00fck aktuall\u0131q k\u0259sb etm\u0259sind\u0259n, m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda u\u011furla h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sind\u0259n s\u00f6hb\u0259t a\u00e7\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<\/i><\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><strong><i>T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, faci\u0259li, m\u0259\u015f\u0259qq\u0259tli s\u00fcrg\u00fcn h\u0259yat\u0131 ya\u015fam\u0131\u015f, repressiyan\u0131n qurbanlar\u0131na \u00e7evrilmi\u015f h\u0259min insanlar\u0131n, h\u0259m\u00e7inin b\u00f6y\u00fck M\u0259likovlar n\u0259slinin onlarla n\u00fcmay\u0259nd\u0259sinin h\u0259yat\u0131ndan bu g\u00fcn d\u0259 x\u0259b\u0259rsizik.<\/i><\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><strong><i>\u00a0Eyni zamanda ayr\u0131-ayr\u0131 yerl\u0259r\u0259 s\u00fcrg\u00fcn olunan v\u0259 s\u00fcrg\u00fcn h\u0259yat\u0131n\u0131 ba\u015fa vurduqdan sonra m\u00fcxt\u0259lif regionlarda m\u0259skunla\u015fan, M\u0259likovlar n\u0259slinin bir-biri il\u0259 qohum olan n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin \u0259ks\u0259riyy\u0259ti bu g\u00fcn\u00fcn \u00f6z\u00fcnd\u0259 d\u0259 bir-biril\u0259rind\u0259n x\u0259b\u0259rsizdirl\u0259r. <\/i><\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><strong><i>M\u0259n, yerli sakin, Z\u0259rdabi yurdunun \u00f6vlad\u0131 olaraq h\u0259min insanlar\u0131n bir \u00e7oxu\u00a0 il\u0259 son 30 ild\u0259n b\u0259ri m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 \u00e7ox g\u00f6r\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, \u0259laq\u0259 saxlam\u0131\u015fam. \u0130ndinin \u00f6z\u00fcnd\u0259 d\u0259 imkan yarand\u0131qca g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcr, \u0259laq\u0259 saxlay\u0131ram, onlar\u0131n i\u015f yerl\u0259rin\u0259 gedir v\u0259 h\u0259tta b\u0259zil\u0259rinin ya\u015fad\u0131qlar\u0131 \u00fcnvanda qonaq oluram, s\u00f6hb\u0259tl\u0259\u015fir\u0259m.<\/i><\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><strong><i>O insanlardan bu g\u00fcn h\u0259yatda olan, H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi n\u0259slind\u0259n akademik B\u00f6y\u00fckki\u015fi A\u011fayevin, \u0130lyas b\u0259y A\u011fayevin, Q\u00fcdr\u0259t v\u0259 Ayd\u0131n M\u0259likovlar\u0131n, H\u0259s\u0259n b\u0259yin \u0259misi Hiday\u0259t b\u0259yin n\u0259v\u0259si, tan\u0131nm\u0131\u015f jurnalist, \u015fair, dramaturq S\u0259ttar Z\u0259rdabinin, qarda\u015f\u0131 S\u0259f\u0259ral\u0131 b\u0259yin o\u011flu H\u0259mdulla b\u0259yin q\u0131z\u0131 Sara xan\u0131m\u0131n, qarda\u015f\u0131 S\u0259f\u0259ral\u0131 b\u0259yin q\u0131z\u0131 B\u0259yimxan\u0131m\u0131n n\u0259v\u0259si \u015eura xan\u0131m\u0131n, Sahib b\u0259yin, B\u0259yimxan\u0131m\u0131n q\u0131z\u0131 \u018fzizbik\u0259 xan\u0131m\u0131n n\u0259v\u0259si M\u0259fkur\u0259 xan\u0131m\u0131n, \u0259misi Qas\u0131m b\u0259yin o\u011flu R\u0259him b\u0259y M\u0259likovun n\u0259v\u0259l\u0259ri Esmira xan\u0131m\u0131n, Zelfur\u0259 xan\u0131m M\u0259likovalar\u0131n, R\u0259him b\u0259y M\u0259likovun, H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin babas\u0131 M\u0259lik R\u0259him b\u0259yin qarda\u015f\u0131 C\u0259f\u0259rqulu b\u0259y M\u0259likovun o\u011flu M\u00f6ht\u0259sim b\u0259yin Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131standa ya\u015fayan n\u0259v\u0259si (M\u00f6vs\u00fcm b\u0259yin o\u011flu) \u018fl\u0259ddin b\u0259yin v\u0259 bir \u00e7oxlar\u0131n\u0131n adlar\u0131n\u0131 \u00e7\u0259k\u0259 bil\u0259r\u0259m. A\u00e7\u0131q etiraf edim ki, m\u0259nim buna t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs g\u00f6st\u0259rm\u0259yimd\u0259n ba\u015fqa, Z\u0259rdabi n\u0259slinin bu g\u00fcn h\u0259yatda olan bir \u00e7ox ziyal\u0131 n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin \u00f6zl\u0259ri d\u0259 daima m\u0259niml\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fm\u0259k ist\u0259yind\u0259 olur v\u0259 t\u0259\u0259ss\u00fcratlar\u0131n\u0131 b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcrl\u0259r.<\/i><\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><strong><i>M\u0259n, H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi n\u0259slinin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri, onlar\u0131n ke\u015fm\u0259ke\u015fli h\u0259yat yollar\u0131 bar\u0259d\u0259 tarixi ara\u015fd\u0131rmalar aparsam da, h\u00fcquqi-arxiv s\u0259n\u0259dl\u0259rin\u0259, m\u0259nb\u0259l\u0259r\u0259 istinad ets\u0259m d\u0259 bu n\u0259slin, b\u0259yliyin d\u00fcnyag\u00f6rm\u00fc\u015f ya\u015fl\u0131 insanlar\u0131, aliml\u0259ri, ziyal\u0131lar\u0131 il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcb t\u0259\u0259ss\u00fcratland\u0131qdan sonra \u0259ld\u0259 etdiyim bilgil\u0259ri q\u0259l\u0259m\u0259 almal\u0131 oldum.<\/i><\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><strong><i>Hesab edir\u0259m ki, h\u0259min insanlarla g\u00f6r\u00fc\u015fm\u0259k, Z\u0259rdabi oca\u011f\u0131ndan \u00e7\u0131xanlar\u0131n, \u00fcmumilikd\u0259 bu n\u0259slin ba\u015f\u0131na g\u0259tiril\u0259n v\u0259 zaman-zaman yadda\u015flara h\u0259kk olunan, a\u011fr\u0131l\u0131-ac\u0131l\u0131, iztirabl\u0131 g\u00fcnl\u0259ri birg\u0259 ya\u015famaq, onlar\u0131n mill\u0259t yolunda qurban getmi\u015f h\u0259yat\u0131n\u0131 tarixin s\u0259hif\u0259l\u0259rin\u0259 yazmaq, bunlar\u0131 xalq\u0131m\u0131za \u00e7atd\u0131rmaq h\u0259r bir Az\u0259rbaycan ziyal\u0131s\u0131n\u0131n, q\u0259l\u0259m sahibinin m\u0259n\u0259vi borcudur.<\/i><\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><strong><i>B\u00fct\u00fcn bunlarla yana\u015f\u0131, bel\u0259 bir q\u0259rara da g\u0259ldim ki, kitab \u00e7apa ged\u0259n\u0259d\u0259k <span style=\"color: #ff0000;\">Zerdab.com<\/span> sayt\u0131 vasit\u0259sil\u0259 Z\u0259rdabi irsi il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olan Z\u0259rdabisev\u0259rl\u0259r\u0259, Z\u0259rdabi\u015f\u00fcnaslara, Z\u0259rdabi n\u0259slinin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rin\u0259 bir daha m\u00fcraci\u0259t edim. \u018fg\u0259r bu m\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 bilgil\u0259ri v\u0259 yaxud da hans\u0131sa iradlar\u0131 varsa bu sayt vasit\u0259si il\u0259 bildirsinl\u0259r. \u00a0<\/i><\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><i><strong>Odur ki, bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 Z\u0259rdabi n\u0259sli bar\u0259d\u0259 \u0259ld\u0259 etdiyin bilgil\u0259ri \u015f\u0259c\u0259r\u0259 ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131 \u00fczr\u0259 oxucular\u0131n diqq\u0259tin\u0259 \u00e7atd\u0131rma\u011f\u0131 m\u0259qs\u0259d\u0259m\u00fcvafiq hesab edir\u0259m.<\/strong> <\/i><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #0000ff;\"><b>IV.\u00a0 M\u0259likova \u015eirinxan\u0131m S\u0259lim b\u0259y q\u0131z\u0131<\/b><\/span><\/p>\n<p><b><i>\u00a0<\/i><\/b>H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin <b><i>\u015eirinxan\u0131m <\/i><\/b>adl\u0131 bac\u0131s\u0131 olub. O, Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 ya\u015fam\u0131\u015f v\u0259 orada v\u0259fat etmi\u015fdir.<i> <\/i>\u015eirinxan\u0131m M\u0259likova v\u0259 onun ail\u0259si haqq\u0131nda bilgil\u0259rin \u0259ld\u0259 olunmas\u0131na z\u0259rur\u0259t vard\u0131r.<i> <\/i>Onun q\u0259brinin Bak\u0131n\u0131n gir\u0259c\u0259yind\u0259, Bay\u0131l q\u0259biristanl\u0131\u011f\u0131nda oldu\u011fu\u00a0 bildirilir.<\/p>\n<p>Bu bar\u0259d\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131 Nis\u0259b\u0259yim xan\u0131m R\u0259himova da yazm\u0131\u015fd\u0131r. Lakin bununla bel\u0259 \u015eirinxan\u0131m M\u0259likova v\u0259 onun ail\u0259si haqq\u0131nda bilgil\u0259r \u0259ld\u0259 olunmam\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p><span style=\"color: #0000ff;\"><b><i>IV.I.<\/i><\/b><i>\u00a0 <b>\u0130mar\u0259t xan\u0131m<\/b> <b>M\u0259likova (V\u0259liyeva)<\/b><\/i><\/span><\/p>\n<p>Apard\u0131\u011f\u0131m\u0131z ara\u015fd\u0131rmalar n\u0259tic\u0259sind\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n etmi\u015fik ki,<i> <\/i>H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin<i> <b>\u0130mar\u0259t<\/b> <b>adl\u0131 bac\u0131s\u0131 q\u0131z\u0131 olub<\/b>. <\/i>O, Az\u0259rbaycan\u0131n tan\u0131nm\u0131\u015f iqtisad\u00e7\u0131s\u0131, etnoqraf\u0131, g\u00f6rk\u0259mli ensiklopedik alimi olmu\u015f <b><i>M\u0259h\u0259mm\u0259dh\u0259s\u0259n b\u0259y V\u0259lilinin (Baharl\u0131n\u0131n) anas\u0131d\u0131r.\u00a0 <\/i><\/b><b>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/b><\/p>\n<p>Dem\u0259li, buradan biz\u0259<b> <\/b>m\u0259lum olur ki,<b> <\/b>H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin<i> <\/i>yegan\u0259 bac\u0131s\u0131 olmu\u015f<i> <b>\u015eirinxan\u0131m M\u0259likovan\u0131n<\/b> <b>\u0130mar\u0259t adl\u0131<\/b> <\/i>q\u0131z\u0131 olmu\u015fdur.<i> <\/i>M\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259n h\u0259m\u00e7inin m\u00fc\u0259yy\u0259n etmi\u015fik ki, H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin bac\u0131s\u0131 q\u0131z\u0131<b><i> \u0130mar\u0259t <\/i><\/b>xan\u0131m\u0131n h\u0259yat yolda\u015f\u0131<b><i> N\u0259c\u0259fqulu b\u0259y V\u0259liyev <\/i><\/b>olmu\u015fdur.<b>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/b><\/p>\n<figure id=\"attachment_10620\" aria-describedby=\"caption-attachment-10620\" style=\"width: 256px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-10620\" alt=\"N\u0259c\u0259fqulu b\u0259y V\u0259liyev\" src=\"http:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2013\/06\/N\u0259c\u0259fqulu-b\u0259y-V\u0259liyev.jpg\" width=\"256\" height=\"384\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-10620\" class=\"wp-caption-text\"><span style=\"color: #0000ff;\"><strong>N\u0259c\u0259fqulu b\u0259y V\u0259liyev<\/strong><\/span><\/figcaption><\/figure>\n<p><b><i>\u00a0M\u0259h\u0259mm\u0259dh\u0259s\u0259n Baharl\u0131n\u0131n atas\u0131<\/i><\/b><i> <b>N\u0259c\u0259fqulu b\u0259y V\u0259liyev<\/b> (1858-1936) klassik \u015feirl\u0259r yazan, Az\u0259rbaycan teatr tarixind\u0259 h\u0259v\u0259skar aktyor kimi tan\u0131nm\u0131\u015f ziyal\u0131 olmu\u015fdur.<\/i><\/p>\n<p><b><i>N\u0259c\u0259fqulu b\u0259y Mirz\u0259 M\u0259h\u0259mm\u0259dh\u0259s\u0259n o\u011flu 1858-ci ild\u0259 \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 anadan olub.<\/i><\/b>\u00a0\u00a0O, Mirz\u0259 V\u0259li Baharl\u0131n\u0131n n\u0259v\u0259sidir. \u0130btidai t\u0259hsilini \u015eu\u015fada, molla yan\u0131nda alan \u015eeyda (\u015e\u0435yda t\u0259x\u0259ll\u00fcs\u00fc il\u0259 \u015f\u0435ir yaz\u0131rd\u0131) sonra Bak\u0131da Hac\u0131 Zeynalabdin Ta\u011f\u0131yevin a\u00e7d\u0131\u011f\u0131 gec\u0259 kursunda oxuyub.<\/p>\n<figure id=\"attachment_10621\" aria-describedby=\"caption-attachment-10621\" style=\"width: 307px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-10621\" alt=\"Mirz\u0259 M\u0259h\u0259mm\u0259dh\u0259s\u0259n b\u0259y V\u0259liyev\" src=\"http:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2013\/06\/N\u0259c\u0259fqulu-b\u0259y-V\u0259liyevin-atas\u0131-Mirz\u0259-M\u0259h\u0259mm\u0259dh\u0259s\u0259n-b\u0259y-V\u0259liyev.jpg\" width=\"307\" height=\"461\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-10621\" class=\"wp-caption-text\"><span style=\"color: #0000ff;\"><strong>N\u0259c\u0259fqulu b\u0259y V\u0259liyevin atas\u0131 Mirz\u0259 M\u0259h\u0259mm\u0259dh\u0259s\u0259n b\u0259y V\u0259liyev<\/strong><\/span><\/figcaption><\/figure>\n<p>O, \u201cM\u0259clisi-\u00fcns\u201d v\u0259 \u201cM\u0259clisi-f\u0259ramu\u015fan\u201d \u0259d\u0259bi m\u0259clisl\u0259rinin f\u0259al \u00fczvl\u0259rind\u0259n olub. Klassik \u00fcslubda yaz\u0131lm\u0131\u015f \u015feirl\u0259r m\u00fc\u0259llifidir.<\/p>\n<p>Mir M\u00f6hs\u00fcn N\u0259vvab \u00f6z\u00fcn\u00fcn \u201cT\u0259zkireyi-N\u0259vvab\u201d \u0259s\u0259rind\u0259 b\u00fct\u00fcn Qaraba\u011f \u015fairl\u0259rinin h\u0259yat v\u0259 yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan b\u0259hs ets\u0259 d\u0259, onun haqq\u0131nda \u00e7ox az m\u0259lumat verir: \u201cN\u0259c\u0259fqulu b\u0259y Mirz\u0259 M\u0259h\u0259mm\u0259dh\u0259s\u0259n b\u0259y o\u011flu Baharl\u0131 Qaraba\u011f vilay\u0259ti \u0259halisind\u0259ndir. Baharl\u0131 \u015eu\u015faya tabe olan k\u0259ndin ad\u0131d\u0131r. 33 ya\u015fl\u0131, d\u00fcz \u0259xlaql\u0131 bir cavand\u0131r. Mirz\u0259 V\u0259li Vidadinin \u00f6vladlar\u0131ndand\u0131r. B\u0259z\u0259n \u015fer d\u0259 yaz\u0131r. T\u0259x\u0259ll\u00fcs\u00fc \u015eeydad\u0131r. Baharl\u0131 oyma\u011f\u0131n\u0131n tan\u0131nm\u0131\u015f \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rind\u0259n Mirz\u0259 M\u0259mm\u0259dh\u0259s\u0259n b\u0259y V\u0259liyevin o\u011flu, \u018fb\u00fclf\u0259t V\u0259linin qarda\u015f\u0131d\u0131r\u201d.<\/p>\n<p>\u015eairin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ara\u015fd\u0131ran alim-filoloq Pa\u015fa K\u0259rimov \u015fairin \u0259s\u0259rl\u0259rinin \u0259lyazmalar\u0131ndan ibar\u0259t olan d\u0259ft\u0259rin Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131 M\u0259h\u0259mm\u0259d F\u00fczuli ad\u0131na \u018flyazmalar \u0130nstitutunda saxlan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 deyir. Bu d\u0259ft\u0259rin 62 v\u0259r\u0259qind\u0259 114 q\u0259z\u0259l, 2 m\u00fcs\u0259dd\u0259s, 3 qit\u0259, 6 m\u00fcx\u0259mm\u0259s, 2 m\u00fcst\u0259zad, 86 r\u00fcbai v\u0259 m\u00fcxt\u0259lif m\u0259zmunlu dig\u0259r \u015feirl\u0259r toplan\u0131b. D\u0259ft\u0259rd\u0259, h\u0259m\u00e7inin n\u0259zm\u0259 \u00e7\u0259kilmi\u015f m\u00fcxt\u0259lif hekay\u0259 v\u0259 r\u0259vay\u0259tl\u0259r\u0259, geriliyi t\u0259nqid ed\u0259n \u015feirl\u0259r\u0259, \u201cT\u00f6vb\u0259nam\u0259\u201dy\u0259, M\u00f6vlana C\u0259lal\u0259ddin Rumi, \u015eeyx S\u0259di, Hafiz, V\u0259h\u015fi kimi Yax\u0131n \u015e\u0259rq \u015fairl\u0259rinin \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259n t\u0259rc\u00fcm\u0259l\u0259r\u0259, farsca bir ne\u00e7\u0259 q\u0259z\u0259l\u0259 v\u0259 s. \u0259s\u0259rl\u0259r\u0259 rast g\u0259lm\u0259k olar.<\/p>\n<p>\u015eeirl\u0259rin \u0259n \u0259ski tarixi 1886-c\u0131 il, \u0259n son tarixi 1936-c\u0131 ildir. Buradan bel\u0259 n\u0259tic\u0259y\u0259 g\u0259lm\u0259k olar ki, N\u0259c\u0259fqulu b\u0259y \u0259n az\u0131 78 il ya\u015fam\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>N\u0259c\u0259fqulu b\u0259y quberniya idar\u0259sind\u0259 25 il\u0259 yax\u0131n t\u0259rc\u00fcm\u0259\u00e7i i\u015fl\u0259yib. Onun Bak\u0131n\u0131n Balaxan\u0131 k\u0259ndind\u0259 neft quyular\u0131 olub.<\/p>\n<p>N\u0259c\u0259fqulu b\u0259yin<b><i> <\/i><\/b>qarda\u015f\u0131<b><i> \u018fb\u00fclf\u0259t b\u0259y M\u0259mm\u0259dh\u0259s\u0259n b\u0259y o\u011flu<\/i><\/b><b><i>\u00a0<\/i><\/b><b><i><a title=\"1871\" href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/1871\">1871<\/a>-ci ild\u0259 <a title=\"\u015eu\u015fa\" href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C5%9Eu%C5%9Fa\">\u015eu\u015fa<\/a><\/i><\/b><b><i>\u00a0<\/i><\/b><b><i>\u015f\u0259h\u0259rind\u0259 d\u00fcnyaya g\u00f6z a\u00e7m\u0131\u015fd\u0131r.<\/i><\/b>\u00a0<a title=\"\u015eu\u015fa\" href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C5%9Eu%C5%9Fa\">\u015eu\u015fa<\/a>\u00a0real m\u0259kt\u0259bini bitirmi\u015fdir. \u018fb\u00fclf\u0259t V\u0259li y\u00fcks\u0259k istedadl\u0131, m\u00fct\u0259r\u0259qqi d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259li bir aktyor, bacar\u0131ql\u0131 rejissor v\u0259 t\u0259\u015fkilat\u00e7\u0131 idi. Xalq aras\u0131nda teatr s\u0259n\u0259tinin t\u0259bli\u011fi sah\u0259sind\u0259 b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259 malik i\u015f g\u00f6r\u00fcrd\u00fc. XIX \u0259srin sonlar\u0131ndan ba\u015flayaraq 1918-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r Az\u0259rbaycan teatr\u0131nda g\u00f6st\u0259ril\u0259n tama\u015falar\u0131 <b><i>\u018fb\u00fclf\u0259t V\u0259lisiz<\/i><\/b> t\u0259s\u0259vv\u00fcr etm\u0259k qeyri-m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. H\u0259min ill\u0259rin d\u00f6vri m\u0259tbuat\u0131 m\u0259lumat verir ki, \u018fb\u00fclf\u0259t V\u0259li teatr truppas\u0131n\u0131n, dem\u0259k olar ki, b\u00fct\u00fcn tama\u015falar\u0131nda i\u015ftirak etmi\u015f, m\u00fcxt\u0259lif, bir-birind\u0259n h\u0259m janr, h\u0259m d\u0259 xarakterc\u0259 f\u0259rql\u0259n\u0259n obrazlar yaratm\u0131\u015f, g\u0259nc, h\u0259v\u0259skar aktyorlar\u0131n yeti\u015fm\u0259sind\u0259 b\u00f6y\u00fck z\u0259hm\u0259t \u00e7\u0259kmi\u015f, eyni zamanda da bir rejissor kimi g\u0259rgin f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir. M\u0259\u015fhur faci\u0259 aktyorumuz H\u00fcseyn \u018fr\u0259blinskinin istedad\u0131n\u0131n \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131nda, onda m\u00fct\u0259r\u0259qqi ideyalara meylin g\u00fccl\u0259nm\u0259sind\u0259 \u018fb\u00fclf\u0259t V\u0259linin d\u0259 b\u00f6y\u00fck xidm\u0259ti olmu\u015fdur. Do\u011frudur, sonralar H.\u018fr\u0259blinski s\u0259n\u0259tinin g\u00fcc\u00fc, istedad\u0131n\u0131n q\u00fcvv\u0259si daha gur s\u0259sl\u0259nmi\u015f, m\u00fc\u0259llim \u00f6z t\u0259l\u0259b\u0259sinin u\u011furlar\u0131na heyran qalm\u0131\u015fd\u0131r. Lakin inkaredilm\u0259z h\u0259qiq\u0259tdir ki, H.\u018fr\u0259blinskinin bir s\u0259n\u0259tkar kimi yeti\u015fm\u0259sind\u0259 <b><i>\u018fb\u00fclf\u0259t V\u0259linin <\/i><\/b>t\u0259siri h\u0259mi\u015f\u0259 duyulmu\u015fdur.<\/p>\n<p>\u018fb\u00fclf\u0259t V\u0259li v\u0259\u00a0 <a title=\"H\u00fcseyn \u018fr\u0259blinski\" href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/H%C3%BCseyn_%C6%8Fr%C9%99blinski\">H\u00fcseyn \u018fr\u0259blinski<\/a>\u00a0h\u0259mi\u015f\u0259 yekdil olmu\u015flar. Q\u0259zet s\u0259hif\u0259l\u0259rind\u0259 \u201c\u018fr\u0259blinski, \u018f.V\u0259li&#8230; c\u0259nablar\u0131 \u201cNicat\u201d c\u0259miyy\u0259tind\u0259n \u00fcz d\u00f6nd\u0259rib yeni teatr truppas\u0131 yarad\u0131blar\u201d, \u201c&#8230;\u018f.V\u0259lizad\u0259, \u018fr\u0259blinski birg\u0259 tama\u015fa g\u00f6st\u0259rdil\u0259r\u201d, \u201cBu tama\u015fada \u018fr\u0259blinski v\u0259 \u018f.V\u0259li yerli h\u0259v\u0259skarlarla birlikd\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f etdil\u0259r\u201d v\u0259 s. yaz\u0131lar, tama\u015falar haqq\u0131ndak\u0131 m\u0259qal\u0259l\u0259r, xatir\u0259l\u0259r s\u00fcbut edir ki, Az\u0259rbaycan s\u0259hn\u0259sinin bu iki g\u00f6rk\u0259mli s\u0259n\u0259tkar\u0131 h\u0259mi\u015f\u0259 birg\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rmi\u015fl\u0259r. Ancaq sonralar onlar bir-birind\u0259n ayr\u0131lm\u0131\u015flar. H.\u018fr\u0259blinskinin h\u0259yat\u0131, yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 v\u0259 s\u0259n\u0259ti haqq\u0131nda bir s\u0131ra t\u0259dqiqatlar apar\u0131ld\u0131\u011f\u0131, m\u0259qal\u0259l\u0259r yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 halda, \u018fb\u00fclf\u0259t V\u0259linin f\u0259aliyy\u0259ti n\u0259d\u0259ns\u0259 tamamil\u0259 unudulmu\u015fdur. Halbuki bu iki pe\u015f\u0259kar aktyor aras\u0131ndak\u0131 fikir v\u0259 s\u0259n\u0259t birliyini g\u00f6rk\u0259mli dramaturq v\u0259 teatr xadimi \u018f.B.Haqverdiyev d\u0259 g\u00f6rm\u00fc\u015f, duymu\u015f, \u00f6z\u00fcn\u00fcn \u201cS\u0259n\u0259t qurban\u0131\u201d v\u0259 \u201cAc h\u0259rifl\u0259r\u201d adl\u0131 \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 onlar\u0131n sur\u0259tini yaratm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p><b><i>\u018fb\u00fclf\u0259t V\u0259li faci\u0259 aktyoru idi.<\/i><\/b> Rollar\u0131 r\u0259ngar\u0259ngliyi il\u0259 se\u00e7ilirdi. O, q\u0131sa bir vaxt \u0259rzind\u0259 X\u0259lil (\u201cHac\u0131 Qara\u201d), Cahangir b\u0259y (\u201cM\u00fcsib\u0259ti-F\u0259xr\u0259ddin\u201d), \u015eah T\u0259hmas, Cavad, \u018fdh\u0259m v\u0259 Heyd\u0259r \u015eahmar b\u0259y (\u201cEv t\u0259rbiy\u0259sinin bir \u015f\u0259kli\u201d), D\u0259li \u015eizavat, Dob\u00e7inski (\u201cM\u00fcf\u0259tti\u015f\u201d), \u0130kinci \u0130rakli v\u0259 Murtuzaqulu xan (\u201cA\u011fa M\u0259h\u0259mm\u0259d \u015fah Qacar\u201d), \u018fbudiyab (\u201c\u018fb\u00fcl-\u00fcla\u201d), C\u0259nn\u0259t\u0259li (\u201cD\u0259mir\u00e7i t\u0259bib\u201d), C\u0259f\u0259r (\u201cQaranl\u0131qla i\u015f\u0131q\u201d), Gav\u0259 (\u201cD\u0259mir\u00e7i Gav\u0259\u201d), Abdulla (\u201cDa\u011f\u0131lan tifaq\u201d), Day\u0131 (\u201cBahad\u0131r v\u0259 Sona\u201d), H\u0259kim v\u0259 Heyd\u0259r b\u0259y (\u201cB\u0259xtsiz cavan\u201d), Da\u011f\u0131stan q\u0259hr\u0259man\u0131 (\u201cQafqaz g\u00fcl\u00fc\u201d), M\u0259\u015f\u0259di K\u0259rim (\u201cPulsuzluq\u201d), fon Moor (\u201cQa\u00e7aqlar\u201d), Niyaz b\u0259y (\u201cDilin b\u0259las\u0131\u201d) v\u0259 s. kimi r\u0259ngar\u0259ng rollar oynam\u0131\u015fd\u0131r. S\u0259n\u0259t\u015f\u00fcnasl\u0131q doktoru C\u0259f\u0259r C\u0259f\u0259rovun dediyi kimi, \u018fb\u00fclf\u0259t V\u0259li \u00e7ox yap\u0131\u015f\u0131ql\u0131 bir aktyor idi. Tama\u015falarda \u0259sas rollarla yana\u015f\u0131, ikinci, h\u0259tta, b\u0259z\u0259n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc d\u0259r\u0259c\u0259li rollarda da \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259r, h\u0259mi\u015f\u0259 d\u0259 b\u0259y\u0259nil\u0259rdi.<\/p>\n<p><a title=\"1911\" href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/1911\">1911<\/a>-ci ild\u0259 g\u00f6st\u0259rilmi\u015f \u201cNadir \u015fah\u201d tama\u015fas\u0131 (Nadir \u015fah\u0131 \u018fr\u0259blinski, Cavad\u0131 is\u0259 Cahangir Zeynalov oynam\u0131\u015fd\u0131r) \u018fb\u00fclf\u0259t V\u0259linin \u0259n yax\u015f\u0131 qurulu\u015flar\u0131ndan say\u0131l\u0131r. T\u0259sad\u00fcfi deyil ki, h\u0259min tama\u015fadan sonra m\u0259tbuat s\u0259hif\u0259l\u0259rind\u0259 \u018fb\u00fclf\u0259t V\u0259li \u201cQafqaz\u0131n \u0259n m\u00fcqt\u0259dir aktyorlar\u0131ndan biri\u201d kimi qeyd edilir, onun \u201cbacar\u0131ql\u0131 oyunu\u201d, \u201cistedadl\u0131 ifas\u0131\u201d, \u201cq\u00fcvv\u0259tli \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131\u201d haqq\u0131nda yaz\u0131lar verilirdi. \u018f. V\u0259linin \u201cparlaq oynad\u0131\u011f\u0131 Gav\u0259\u201d, \u201cyax\u015f\u0131 ifa etdiyi H\u0259s\u0259n\u201d (\u201cQ\u0259zav\u0259t\u201d), X\u0259lil b\u0259y (\u201cB\u0259xtsiz bala\u201d), \u201cn\u00fcmun\u0259vi artist kimi s\u0259mimiyy\u0259tl\u0259 yaratd\u0131\u011f\u0131 \u201cMurtuzaqulu\u201d (\u201cA\u011fa M\u0259h\u0259mm\u0259d \u015fah Qacar\u201d) rollar\u0131 v\u0259 dig\u0259r obrazlar\u0131 haqq\u0131nda tez-tez m\u00fcsb\u0259t r\u0259yl\u0259r e\u015fidilirdi. \u201cAz\u0259rbaycan\u201d q\u0259zeti yaz\u0131rd\u0131: \u201cGav\u0259 rolunda tama\u015fa\u00e7\u0131lar\u0131n v\u00fccudunu V\u0259li kimi l\u0259rz\u0259y\u0259 salan hans\u0131 artistdir? \u201c\u018flm\u0259nsur\u201d-dak\u0131 H\u0259s\u0259n rolunu oynayan artistl\u0259rin ham\u0131s\u0131 yen\u0259 d\u0259 V\u0259lini t\u0259qlid etmirl\u0259rmi? Nadir \u015fah\u0131n \u018fdh\u0259m v\u0259 Heyd\u0259r kimi hiyl\u0259g\u0259r v\u0259zirl\u0259rini V\u0259li kimi yaradan kimdir? \u015eillerin qoca qraf Maksimilyan rolunda hans\u0131 artist V\u0259li q\u0259d\u0259r t\u0259sir ba\u011f\u0131\u015flad\u0131?\u201d<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan aktyorlar\u0131n\u0131n L\u0259nk\u0259rana ilk qastrolu zaman\u0131 \u018fb\u00fclf\u0259t V\u0259li truppan\u0131n rejissorlu\u011funu etmi\u015fdir; sonrak\u0131 qastrol tama\u015falar\u0131nda da truppan\u0131n m\u00fcdiri, rejissoru olmu\u015f, teatr\u0131n yarad\u0131c\u0131 v\u0259 t\u0259\u015fkilati i\u015find\u0259 \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>\u018fb\u00fclf\u0259t V\u0259li N. N\u0259rimanovun \u201cDilin b\u0259las\u0131\u201d \u0259s\u0259rinin tama\u015fas\u0131ndak\u0131 Niyaz b\u0259y rolunda da b\u00f6y\u00fck m\u00fcv\u0259ff\u0259qiyy\u0259tl\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f etmi\u015fdir. Aktyor \u00f6z yarad\u0131c\u0131l\u0131q \u00fcslubuna uy\u011fun olaraq obraz\u0131n m\u00fcsb\u0259t c\u0259h\u0259tini \u015fi\u015firtm\u0259kd\u0259n qorxmam\u0131\u015f v\u0259 bu yolla m\u00fct\u0259r\u0259qqi ideyalarla t\u0259rbiy\u0259l\u0259nmi\u015f: namuslu, t\u0259vaz\u00f6kar, xeyirxah bir insan sur\u0259ti yaratm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>N\u0259riman N\u0259rimanovun \u201cNadir \u015fah\u201d \u0259s\u0259rind\u0259 Cavad rolunu oynayan \u018fb\u00fclf\u0259t V\u0259linin yaratd\u0131\u011f\u0131 obraz \u0259s\u0259rin m\u00fc\u0259llifi t\u0259r\u0259find\u0259n b\u0259y\u0259nilmi\u015f, m\u00fc\u0259llif ona heyran oldu\u011funu bildirmi\u015fdir. Sonralar N.N\u0259rimanov Tiflis s\u0259hn\u0259sind\u0259 Cavad rolunu oynama\u011fa haz\u0131rla\u015fan M.M\u0259rdanova obraz\u0131n xarakter x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rind\u0259n dan\u0131\u015fark\u0259n \u018f.V\u0259linin bu roldak\u0131 ifa t\u0259rzini n\u0259z\u0259rd\u0259 tutmu\u015f, aktyora bir s\u0131ra m\u0259sl\u0259h\u0259tl\u0259r vermi\u015fdi. \u018f.V\u0259linin q\u00fcvv\u0259tli, yap\u0131\u015f\u0131ql\u0131 ifas\u0131n\u0131 alq\u0131\u015flayan &#8220;\u0130r\u015fad&#8221; q\u0259zeti (26 noyabr 1906-c\u0131 il) yaz\u0131rd\u0131 ki, \u201c&#8230;Cavad-\u018fb\u00fclf\u0259t V\u0259li c\u0259nablar\u0131 layiqinc\u0259 rollar\u0131n\u0131 bilm\u0259l\u0259ri il\u0259 bin\u00f6qsan oynad\u0131\u201d.<\/p>\n<p>\u018f. V\u0259linin \u201cNadir \u015fah\u201d \u0259s\u0259rinin tama\u015fas\u0131nda yaratd\u0131\u011f\u0131 Nadirin day\u0131s\u0131 Cavad obraz\u0131 bu bax\u0131mdan diqq\u0259ti daha \u00e7ox c\u0259lb etmi\u015fdi. H\u0259cmc\u0259 ki\u00e7ik olan bu rol \u018fb\u00fclf\u0259t V\u0259linin ifas\u0131nda m\u0259zmunu v\u0259 mahiyy\u0259ti etibaril\u0259 \u00e7ox \u0259h\u0259miyy\u0259tli idi. Aktyor obraz\u0131n ifas\u0131nda tama\u015fan\u0131n ideyas\u0131n\u0131, m\u00fcbariz\u0259 pafosunu xeyli q\u00fcvv\u0259tl\u0259ndirirdi.<\/p>\n<p>1907-ci ild\u0259 \u018f.B.Haqverdiyev v\u0259 H.\u018fr\u0259blinskinin rejissorlu\u011fu il\u0259 g\u00f6st\u0259rilmi\u015f \u201cA\u011fa M\u0259h\u0259mm\u0259d \u015fah Qacar\u201d \u0259s\u0259rinin tama\u015fas\u0131nda \u018fb\u00fclf\u0259t V\u0259li \u0259vv\u0259l Murtuzaqulu xan rolunu, sonrak\u0131 tama\u015falarda is\u0259 \u0130kinci \u0130rakli sur\u0259tini yaratm\u0131\u015fd\u0131r. \u0130lk d\u0259f\u0259 3 dekabr 1907-ci ild\u0259 g\u00f6st\u0259rilmi\u015f \u201cA\u011fa M\u0259h\u0259mm\u0259d \u015fah Qacar\u201d tama\u015fas\u0131 g\u00f6r\u00fcnm\u0259mi\u015f bir m\u00fcv\u0259ff\u0259qiyy\u0259t qazanm\u0131\u015fd\u0131. \u018fb\u00fclf\u0259t V\u0259li H.\u018fr\u0259blinski il\u0259 birlikd\u0259 tama\u015fan\u0131n tam u\u011furlu ke\u00e7m\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015fd\u0131. O \u00f6z\u00fc qriml\u0259nir, dig\u0259r aktyorlar\u0131n da qriml\u0259nm\u0259sin\u0259, geyimin\u0259 k\u00f6m\u0259k edir, s\u0259hn\u0259nin qaydaya sal\u0131nmas\u0131na n\u0259zar\u0259t edirdi. Tama\u015fan\u0131n \u00fcst\u00fcn c\u0259h\u0259tl\u0259rind\u0259n biri g\u00fccl\u00fc aktyor ifas\u0131 idi ki, burada \u018fb\u00fclf\u0259t V\u0259linin Murtuzaqulu xan rolundak\u0131 \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 x\u00fcsusi qeyd edilm\u0259lidir.<\/p>\n<p><a title=\"\u0130nqilab K\u0259rimov\" href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0nqilab_K%C9%99rimov\">\u0130nqilab K\u0259rimov<\/a>\u00a0\u018fb\u00fclf\u0259t V\u0259li haqq\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131 \u201cRealist v\u0259 humanist s\u0259n\u0259tkar\u201d adl\u0131 m\u0259qal\u0259sind\u0259 (\u201c\u018fd\u0259biyyat v\u0259 inc\u0259s\u0259n\u0259t\u201d q\u0259zeti, 1 fevral 1969-cu il) g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir: \u201cBu vaxta q\u0259d\u0259r \u018f.V\u0259linin v\u0259fat etdiyi il m\u0259lum deyildi, onun \u201charada is\u0259 itkin d\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fc\u201d fikri s\u00f6yl\u0259nilirdi. \u0130ndi is\u0259 d\u0259qiql\u0259\u015fdirilmi\u015fdir ki, \u018f.V\u0259li\u00a0<a title=\"1918\" href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/1918\">1918<\/a>-ci il dekabr ay\u0131n\u0131n 3-d\u0259\u00a0<a title=\"G\u00f6y\u00e7ay\" href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/G%C3%B6y%C3%A7ay\">G\u00f6y\u00e7ay<\/a>\u00a0\u015f\u0259h\u0259rind\u0259 v\u0259fat etmi\u015fdir. \u201cAz\u0259rbaycan\u201d q\u0259zeti artistin v\u0259fat\u0131 m\u00fcnasib\u0259ti il\u0259 h\u0259min tarixli n\u00f6mr\u0259sind\u0259 ba\u015fsa\u011fl\u0131\u011f\u0131 vermi\u015fdir\u201d.<\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, Az\u0259rbaycan Milli Teatr\u0131n\u0131n banisi H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin d\u0259st\u0259yi say\u0259sind\u0259 M\u0259likovlar n\u0259slinin Midh\u0259t b\u0259y (H.Z\u0259rdabinin o\u011flu), R\u0259him b\u0259y M\u0259likov, M\u0259h\u0259mm\u0259d b\u0259y M\u0259likov \u018flv\u0259ndi, \u0130sg\u0259nd\u0259r b\u0259y M\u0259likov kimi o\u011fullar\u0131 il\u0259 b\u0259rab\u0259r bu n\u0259sill\u0259 qohum olan<b><i> \u018fb\u00fclf\u0259t V\u0259lili<\/i><\/b> <b><i>(H.B.Z\u0259rdabinin bac\u0131s\u0131 q\u0131z\u0131 \u0130mar\u0259t xan\u0131m\u0131n h\u0259yat yolda\u015f\u0131 N\u0259c\u0259fqulu b\u0259y V\u0259lilinin qarda\u015f\u0131) <\/i><\/b>birlikd\u0259 m\u00fcxt\u0259lif vaxtlarda Bak\u0131 teatrlar\u0131nda aktyorluq etm\u0259si t\u0259sad\u00fcfi deyildi. Dem\u0259li, <b><i>\u018fb\u00fclf\u0259t V\u0259linin d\u0259 tan\u0131nm\u0131\u015f teatr i\u015f\u00e7isi kimi yeti\u015fm\u0259sind\u0259 H.B.Z\u0259rdabinin x\u00fcsusi rolu olmu\u015fdur.<\/i><\/b><\/p>\n<p>M\u0259lumdur ki, M\u0259likovlar n\u0259slinin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rind\u0259n M\u0259h\u0259mm\u0259d b\u0259y \u018flv\u0259ndi s\u0259hn\u0259 f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 1890-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 ba\u015flam\u0131\u015f, tama\u015falarda z\u0259ngin obrazlar yaratm\u0131\u015fd\u0131r <i>(bununla \u0259laq\u0259dar kitabda M\u0259h\u0259mm\u0259d b\u0259y \u018flv\u0259ndi il\u0259 ba\u011fl\u0131 ged\u0259n yaz\u0131da \u0259trafl\u0131 tan\u0131\u015f olmaq olar).<\/i> Bu teatr f\u0259daisi gah inzibat\u00e7\u0131, gah rejissor olmu\u015f, b\u0259z\u0259n aktyorlar\u0131n geyiml\u0259rini haz\u0131rlam\u0131\u015f, h\u0259tta qrim\u00e7ini \u0259v\u0259z etmi\u015fdir.<br \/>\nOnu da qeyd ed\u0259k ki, M\u00fcs\u0259lman dram teatr\u0131 c\u0259miyy\u0259tin\u0259 birinci \u00fczv yaz\u0131lan H\u00fcseyn \u018fr\u0259blinski, \u018fb\u00fclf\u0259t V\u0259li v\u0259 M\u0259h\u0259mm\u0259d b\u0259y \u018flv\u0259ndi olmu\u015flar.<\/p>\n<p>Orxan Zakiro\u011flu (Baharl\u0131)<i> <b>\u201cG\u00f6rk\u0259mli ensiklopedik alim M\u0259h\u0259mm\u0259dh\u0259s\u0259n b\u0259y V\u0259lili\u201d<\/b> <\/i>ba\u015fl\u0131ql\u0131 m\u0259qal\u0259sind\u0259 qeyd edir ki, M\u0259h\u0259mm\u0259dh\u0259s\u0259n b\u0259y V\u0259lili (Baharl\u0131) Hac\u0131 H\u0259s\u0259n b\u0259yin n\u0259tic\u0259si, Mirz\u0259 M\u0259h\u0259mm\u0259dh\u0259s\u0259n b\u0259yin n\u0259v\u0259sidir.<\/p>\n<p><b><i>Mirz\u0259 M\u0259mm\u0259dh\u0259s\u0259n b\u0259y Hac\u0131 H\u0259s\u0259n\u0259li b\u0259y o\u011flu <a title=\"1820\" href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/1820\">1820<\/a>-ci ild\u0259\u00a0<a title=\"\u015eu\u015fa\" href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C5%9Eu%C5%9Fa\">\u015eu\u015fa<\/a>\u00a0\u015f\u0259h\u0259rind\u0259 anadan olmu\u015fdur.<\/i><\/b> O, ibtidai t\u0259hsilini molla yan\u0131nda alm\u0131\u015f, sonra \u015eu\u015fa q\u0259za m\u0259kt\u0259bind\u0259 oxumu\u015fdur. D\u00f6vl\u0259t idar\u0259l\u0259rind\u0259 m\u0259mur i\u015fl\u0259mi\u015f, quberniya katibi m\u00fclki \u00e7inini alm\u0131\u015fd\u0131r. H\u00f6kum\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n medalla t\u0259ltif olunmu\u015fdur.<\/p>\n<p>Tarix\u00e7i Baharl\u0131 onun haqq\u0131nda yaz\u0131r: \u201dO c\u00fcml\u0259d\u0259n birisi bizim \u0259mimiz Mirz\u0259 M\u0259h\u0259mm\u0259dh\u0259s\u0259n b\u0259y V\u0259liyev. Bel\u0259 ki, ne\u00e7\u0259 il bundan \u0259qd\u0259m \u015eirvanda Rus d\u00f6vl\u0259ti seyidl\u0259rin \u015f\u0259c\u0259r\u0259l\u0259rin y\u0131\u011f\u0131b yeti\u015fdirdi. O vaxt he\u00e7 bir d\u0259ft\u0259rxana mirz\u0259l\u0259ri bacarmay\u0131bd\u0131r ki, o \u015f\u0259c\u0259r\u0259l\u0259ri rusca t\u0259rc\u00fcm\u0259 ed\u0259l\u0259r. \u00c7\u00fcnki o \u015f\u0259c\u0259r\u0259l\u0259r t\u0259mam\u0259n \u0259r\u0259b k\u0259lm\u0259si il\u0259 olur. Mirz\u0259 M\u0259h\u0259mm\u0259dh\u0259s\u0259n iki g\u00fcn iki gec\u0259d\u0259 tamam\u0131n \u0259r\u0259bd\u0259n rusca t\u0259rc\u00fcm\u0259 edib v\u0259 bu ahval\u0131 i\u00e7\u0259ri d\u00f6vl\u0259ta m\u0259lum edibl\u0259r. Bu bar\u0259d\u0259 m\u0259rhum \u0259mim \u00fc\u00e7\u00fcn art\u0131q h\u00f6rm\u0259t olmu\u015fdu. V\u0259 bir h\u00f6rm\u0259tli medal d\u00f6vl\u0259td\u0259n iltifat olunmu\u015fdu\u201d.<\/p>\n<p>Mirz\u0259 M\u0259mm\u0259dh\u0259s\u0259n b\u0259y V\u0259liyev \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rinin \u0259d\u0259bi m\u00fchitind\u0259 m\u00fch\u00fcm rol oynam\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p>M\u0259h\u0259mm\u0259dh\u0259s\u0259n b\u0259yin atas\u0131 N\u0259c\u0259fqulu b\u0259y V\u0259liyev <b><i>(\u0130mar\u0259t xan\u0131m\u0131n h\u0259yat yolda\u015f\u0131)<\/i><\/b> olmu\u015fdur.<\/p>\n<figure id=\"attachment_10623\" aria-describedby=\"caption-attachment-10623\" style=\"width: 331px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-10623\" alt=\"H.B.Z\u0259rdabinin bac\u0131s\u0131 \u015eirinxan\u0131m       M\u0259likovan\u0131n n\u0259v\u0259si S\u0259lt\u0259n\u0259t xan\u0131m V\u0259liyeva (\u0130mar\u0259t xan\u0131m\u0131n q\u0131z\u0131)\" src=\"http:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2013\/06\/S\u0259lt\u0259n\u0259t-xan\u0131m-V\u0259liyeva-\u0130mar\u0259t-xan\u0131m\u0131n-q\u0131z\u0131-331x500.jpg\" width=\"331\" height=\"500\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-10623\" class=\"wp-caption-text\"><span style=\"color: #0000ff;\"><strong>H.B.Z\u0259rdabinin bac\u0131s\u0131 \u015eirinxan\u0131m M\u0259likovan\u0131n n\u0259v\u0259si S\u0259lt\u0259n\u0259t xan\u0131m V\u0259liyeva (\u0130mar\u0259t xan\u0131m\u0131n q\u0131z\u0131)<\/strong><\/span><\/figcaption><\/figure>\n<p>\u0130mar\u0259t xan\u0131m\u0131n <b><i>M\u0259h\u0259mm\u0259dh\u0259s\u0259n<\/i><\/b> b\u0259y V\u0259lilid\u0259n ba\u015fqa <b><i>S\u0259lt\u0259n\u0259t <\/i><\/b>adl\u0131 \u00f6vlad\u0131 da olmu\u015fdur.<\/p>\n<p><b><i>M\u0259h\u0259mm\u0259dh\u0259s\u0259n b\u0259y V\u0259lili-Baharl\u0131n\u0131n<\/i><\/b> &#8230;&#8230;&#8230;. , &#8230;&#8230;&#8230;&#8230;. , &#8230;&#8230;&#8230;&#8230;. adl\u0131 \u00f6vladlar\u0131 olmu\u015fdur. <b>?<\/b><\/p>\n<p><b><i>S\u0259lt\u0259n\u0259t xan\u0131m V\u0259liyeva <\/i><\/b>uzun ill\u0259r pedaqoji f\u0259aliyy\u0259tl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olmu\u015f, Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259sl ziyal\u0131 qad\u0131nlar\u0131ndan biri olmu\u015fdur. Onun Leyla, Sara, &#8230;&#8230;&#8230;.. adl\u0131 q\u0131z\u0131, H\u0259s\u0259n adl\u0131 o\u011flu olmu\u015fdur. <b>?<\/b><\/p>\n<p><b><i>\u00a0<\/i><\/b><span style=\"color: #0000ff;\"><b><i>IV.2.<\/i><\/b><b>\u00a0 <i>M\u0259h\u0259mm\u0259dh\u0259s\u0259n b\u0259y V\u0259lili-Baharl\u0131 N\u0259c\u0259fqulu b\u0259y o\u011flu<br \/>\n<\/i><\/b><\/span><\/p>\n<p><em><strong>H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin bac\u0131s\u0131 q\u0131z\u0131 \u0130mar\u0259t xan\u0131m\u0131n o\u011flu M\u0259h\u0259mm\u0259dh\u0259s\u0259n b\u0259y V\u0259lili &#8211; Baharl\u0131 (N\u0259c\u0259fqulu b\u0259y o\u011flu) <a title=\"1896\" href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/1896\">1896<\/a>-c\u0131 ild\u0259\u00a0<a title=\"\u015eu\u015fa\" href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C5%9Eu%C5%9Fa\">\u015eu\u015fa<\/a>\u00a0\u015f\u0259h\u0259rind\u0259 d\u00fcnyaya g\u0259lmi\u015fdir.\u00a0<\/strong><\/em><\/p>\n<p><a title=\"Bak\u0131\" href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Bak%C4%B1\">Bak\u0131<\/a> gimnaziyas\u0131n\u0131 bitirdikd\u0259n sonra t\u0259hsilini Kiy\u0435v Univ\u0435rsit\u0435tinin \u0130qtisadi co\u011frafiya fak\u00fclt\u0259sind\u0259 davam \u0435tdirmi\u015f v\u0259\u00a0<a title=\"1915\" href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/1915\">1915<\/a>-ci ild\u0259 oran\u0131 bitirmi\u015fdir.<\/p>\n<figure id=\"attachment_10624\" aria-describedby=\"caption-attachment-10624\" style=\"width: 330px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-10624\" alt=\"M\u0259h\u0259mm\u0259dh\u0259s\u0259n b\u0259y V\u0259lili - Baharl\u0131\" src=\"http:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2013\/06\/M\u0259h\u0259mm\u0259dh\u0259s\u0259n-b\u0259y-V\u0259lili-Baharl\u0131-330x500.jpg\" width=\"330\" height=\"500\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-10624\" class=\"wp-caption-text\"><span style=\"color: #0000ff;\"><strong>H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin bac\u0131s\u0131 \u015eirinxan\u0131m M\u0259likovan\u0131n n\u0259v\u0259si M\u0259h\u0259mm\u0259dh\u0259s\u0259n b\u0259y V\u0259lili &#8211; Baharl\u0131<br \/><\/strong><\/span><\/figcaption><\/figure>\n<p>Baharl\u0131 Az\u0259rbaycan D\u0435mokratik C\u00fcmhuriyy\u0259ti h\u00f6kum\u0259tinin f\u0259aliyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 t\u0259sis \u0435dilmi\u015f Bak\u0131 D\u00f6vl\u0259t Univ\u0435rsit\u0435tind\u0259 d\u0259rs d\u0435mi\u015f, <a title=\"1919\" href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/1919\">1919<\/a>-cu ilin s\u0435ntyabr\u0131n 30-da yarad\u0131lm\u0131\u015f Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Bank\u0131n\u0131n m\u00fcdiri v\u0259zif\u0259sind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015fd\u0131r. Sov\u0435t d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 is\u0259 \u0259m\u0259k f\u0259aliyy\u0259tini D\u00f6vl\u0259t Plan Komit\u0259sind\u0259 davam \u0435tdirmi\u015fdir.<\/p>\n<p>O,\u00a0<a title=\"1923\" href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/1923\">1923<\/a>&#8211;<a title=\"1929\" href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/1929\">1929<\/a>-cu ill\u0259r aras\u0131nda f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n Az\u0259rbaycan\u0131 T\u0259dqiq v\u0259 T\u0259t\u0259bb\u00f6 <b><i>(Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n t\u0259m\u0259li-E.H.)<\/i><\/b> C\u0259miyy\u0259tinin \u00fczv\u00fc s\u0435\u00e7ilmi\u015f, h\u0259m\u00e7inin\u00a0<a title=\"1937\" href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/1937\">1937<\/a>-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r gizli sur\u0259td\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n Az\u0259rbaycan \u0130stiqlal T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n katibl\u0259rind\u0259n biri olmu\u015fdur. M.Baharl\u0131\u00a0<a title=\"1926\" href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/1926\">1926<\/a>-c\u0131 ild\u0259 Solovko \u0259sir d\u00fc\u015f\u0259rg\u0259sind\u0259n s\u00fcrg\u00fcnd\u0259n qay\u0131td\u0131qdan sonra, ikinci d\u0259f\u0259\u00a0<a title=\"1937\" href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/1937\">1937<\/a>-ci ild\u0259 h\u0259bs \u0435dilmi\u015f v\u0259 <a title=\"27 iyul\" href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/27_iyul\">27 iyul<\/a>\u00a0<a title=\"1937\" href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/1937\">1937<\/a>-ci ild\u0259 g\u00fcll\u0259l\u0259nmi\u015fdir.<\/p>\n<p><b>\u00a0<\/b>Qeyd ed\u0259k ki, <b><i>M\u0259h\u0259mm\u0259dh\u0259s\u0259n b\u0259y Baharl\u0131n\u0131n anadan olmas\u0131n\u0131n 100 illiyi m\u00fcnasib\u0259til\u0259\u00a0<\/i><\/b><a title=\"AMEA\" href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/AMEA\">Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n<\/a>\u00a0 m\u00fcxbir \u00fczv\u00fc, f\u0259ls\u0259f\u0259 elml\u0259ri doktoru, professor\u00a0<a title=\"Zakir M\u0259mm\u0259dov\" href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Zakir_M%C9%99mm%C9%99dov\">Zakir M\u0259mm\u0259dov<\/a>\u00a0(Baharl\u0131) d\u00f6vri m\u0259tbuatda onun yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n m\u00fcxt\u0259lif aspektl\u0259rini i\u015f\u0131qland\u0131ran 17 m\u0259qal\u0259 d\u0259rc etdirmi\u015fdir. Zakir M\u0259mm\u0259dovun t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259\u00a0<a title=\"25 may\" href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/25_may\">25 may<\/a>\u00a0<a title=\"1998\" href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/1998\">1998<\/a>-ci ild\u0259\u00a0<a title=\"AMEA\" href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/AMEA\">Az\u0259rbaycan MEA-n\u0131n <\/a>\u00a0<a title=\"F\u0259ls\u0259f\u0259, Sosiologiya v\u0259 H\u00fcquq \u0130nstitutu\" href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/F%C9%99ls%C9%99f%C9%99,_Sosiologiya_v%C9%99_H%C3%BCquq_%C4%B0nstitutu\">F\u0259ls\u0259f\u0259, Sosiologiya v\u0259 H\u00fcquq \u0130nstitutunda<\/a>\u00a0yubiley t\u0259dbiri ke\u00e7irilmi\u015fdir. Bu t\u0259dbird\u0259 \u0259m\u0259kdar elm xadimi, professor\u00a0<a title=\"S\u00fcleyman \u018fliyarl\u0131\" href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/S%C3%BCleyman_%C6%8Fliyarl%C4%B1\">S\u00fcleyman \u018fliyarl\u0131<\/a>, yaz\u0131\u00e7\u0131-jurnalist\u00a0<a title=\"M\u0259h\u0259mm\u0259d Baharl\u0131\" href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/M%C9%99h%C9%99mm%C9%99d_Baharl%C4%B1\">M\u0259h\u0259mm\u0259d Baharl\u0131<\/a>, M\u0259l\u0259k \u018fkb\u0259rzad\u0259 (Baharl\u0131), Zakir M\u0259mm\u0259dov (Baharl\u0131) v\u0259 ba\u015fqalar\u0131 m\u0259ruz\u0259l\u0259rl\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f etmi\u015fl\u0259r.<\/p>\n<p>M\u0259h\u0259mm\u0259dh\u0259s\u0259n b\u0259y Baharl\u0131n\u0131n anadan olmas\u0131n\u0131n 110 illiyi m\u00fcnasib\u0259til\u0259 Orxan Zakiro\u011flu (Baharl\u0131) \u201c\u0130lk Az\u0259rbaycan\u015f\u00fcnas alim\u201d (\u201cAz\u0259rbaycan m\u00fc\u0259llimi\u201d q\u0259zeti, 10 fevral 2006-c\u0131 il), \u201cUnudulmaz Az\u0259rbaycan\u015f\u00fcnas alim &#8211; M\u0259h\u0259mm\u0259dh\u0259s\u0259n Baharl\u0131\u201d (\u201c525-ci q\u0259zet\u201d, 17 fevral 2006-c\u0131 il) v\u0259 \u201cG\u00f6rk\u0259mli Az\u0259rbaycan\u015f\u00fcnas alim\u201d (\u201cXalq q\u0259zeti\u201d, 20 iyul 2006-c\u0131 il) m\u0259qal\u0259l\u0259rini \u00e7ap etdirmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Tan\u0131nm\u0131\u015f t\u0259dqiqat\u00e7\u0131 jurnalist M\u0259h\u0259mm\u0259d Baharl\u0131 \u201dSe\u00e7ilmi\u015f \u0259s\u0259rl\u0259ri\u201dnin I cildind\u0259 \u201cAz\u0259rbaycan tarixi: Baharl\u0131lar\u201d ba\u015fl\u0131ql\u0131 t\u0259dqiqat \u0259s\u0259rind\u0259 min ild\u0259n \u00e7ox tarixi olan Baharl\u0131 tayfas\u0131 haqq\u0131nda bilgil\u0259ri \u0259rs\u0259y\u0259 g\u0259tirmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Tarixi m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259n biz\u0259 m\u0259lumdur ki,<b> <i>baharl\u0131lar<\/i><\/b> Orta \u00e7a\u011fda o\u011fuzlar\u0131n t\u0259rkibind\u0259 Orta Asiyadan Yax\u0131n \u015e\u0259rq\u0259 v\u0259\u00a0<a title=\"Az\u0259rbaycan\" href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Az%C9%99rbaycan\">Az\u0259rbaycana<\/a>\u00a0g\u0259lmi\u015f <b><i>t\u00fcrk tayfas\u0131d\u0131r.<\/i><\/b><i> <\/i><\/p>\n<p>\u201cBaharl\u0131\u201d \u0435tnik t\u0435rminin\u0259 ilk d\u0259f\u0259 XV y\u00fczil\u0259 aid qaynaqlarda t\u0259sad\u00fcf \u0435dilir.\u00a0<a title=\"Vladimir Minorski\" href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Vladimir_Minorski\">Vladimir Minorski<\/a>\u00a0qeyd edir ki,\u00a0<a title=\"Baranl\u0131 oyma\u011f\u0131\" href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Baranl%C4%B1_oyma%C4%9F%C4%B1\">barani<\/a>\u00a0(v\u0259 ya\u00a0baranl\u0131) dig\u0259r bir ad\u0131n\u0131n baharl\u0131 oldu\u011fu v\u0259\u00a0<a title=\"Y\u0131va boyu\" href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Y%C4%B1va_boyu\">iva boyundan<\/a>\u00a0ayr\u0131lm\u0131\u015f, Qaraqoyunlu tayfa ittifaq\u0131na daxil olan oymaqd\u0131r.<\/p>\n<p>Baharl\u0131lar Qaraqoyunlu tayfa ittifaq\u0131nda hakim m\u00f6vq\u0435 tutmu\u015fdular. Qaraqoyunlular\u0131n s\u00fcqutundan sonra baharl\u0131lar\u00a0<a title=\"A\u011fqoyunlular\" href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/A%C4%9Fqoyunlular\">A\u011fqoyunlulara<\/a>\u00a0tab\u0435 olmaq ist\u0259m\u0259y\u0259r\u0259k Xorasana g\u0435dib, T\u0435ymurlulara s\u0131\u011f\u0131nm\u0131\u015flar.<\/p>\n<p><a title=\"Uzun H\u0259s\u0259n\" href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Uzun_H%C9%99s%C9%99n\">Uzun H\u0259s\u0259nin<\/a>\u00a0\u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n sonra (<a title=\"1478\" href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/1478\">1478<\/a>) onlar\u0131n Qaraqoyunlu d\u00f6vl\u0259tini b\u0259rpa \u0435tm\u0259k t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc n\u0259tic\u0259 v\u0435rm\u0259di. Baharl\u0131lar\u0131n bir hiss\u0259si Babura qo\u015fularaq\u00a0<a title=\"Hindistan\" href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Hindistan\">Hindistana<\/a>\u00a0g\u0435tmi\u015f, orada\u00a0<a title=\"Q\u00fctb\u015fahl\u0131lar\" href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Q%C3%BCtb%C5%9Fahl%C4%B1lar\">Q\u00fctb\u015fahil\u0259r<\/a>\u00a0d\u00f6vl\u0259tini yaratm\u0131\u015fd\u0131lar, dig\u0259r qismi is\u0259 Xorasanda qal\u0131b,\u00a0<a title=\"S\u0259f\u0259vil\u0259r\" href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/S%C9%99f%C9%99vil%C9%99r\">S\u0259f\u0259vil\u0259r<\/a>\u00a0d\u00f6vl\u0259tind\u0259\u00a0<a title=\"\u0130ran\" href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0ran\">\u0130ran<\/a>\u00a0v\u0259\u00a0<a title=\"Az\u0259rbaycan\" href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Az%C9%99rbaycan\">Az\u0259rbaycan<\/a>\u0131n siyas\u0131 h\u0259yat\u0131nda f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir. XVI y\u00fczilin ax\u0131rlar\u0131nda baharl\u0131lar \u015fahs\u0435v\u0259nl\u0259r\u0259 qo\u015fulmu\u015fdular.<\/p>\n<p><a title=\"Qaraqoyunlular\" href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Qaraqoyunlular\">Qaraqoyunlu<\/a> \u00a0d\u00f6vl\u0259ti y\u0131x\u0131ld\u0131qdan sonra baharl\u0131lar\u0131n bir hiss\u0259si\u00a0<a title=\"A\u011fqoyunlular\" href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/A%C4%9Fqoyunlular\">A\u011fqoyunlulara<\/a>\u00a0tab\u0435 olmad\u0131. Onlar \u018fli\u015f\u00fck\u00fcr b\u0259y Baharl\u0131n\u0131n o\u011fullar\u0131 Pir\u0259li b\u0259y, Bayram b\u0259y v\u0259 Yar\u0259li b\u0259y il\u0259 birlikd\u0259 Xorasana k\u00f6\u00e7\u0259r\u0259k Sultan H\u00fcs\u0435yn Bayqaran\u0131n xidm\u0259tin\u0259 daxil oldular. A\u011fqoyunlu\u00a0<a title=\"Uzun H\u0259s\u0259n\" href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Uzun_H%C9%99s%C9%99n\">Uzun H\u0259s\u0259n<\/a>\u00a0onlar\u0131n t\u0259slim \u0435dilm\u0259sini Bayqaradan d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 t\u0259l\u0259b \u0435ts\u0259 d\u0259, m\u00fcsb\u0259t cavab ala bilm\u0259di. Uzun H\u0259s\u0259nin \u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n sonra\u00a0<a title=\"Qaraqoyunlular\" href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Qaraqoyunlular\">Qaraqoyunlular<\/a>\u00a0d\u00f6vl\u0259tini b\u0259rpa \u0435tm\u0259k ist\u0259y\u0259n baharl\u0131lar\u00a0<a title=\"1479\" href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/1479\">1479<\/a>-cu ild\u0259 Sistan-B\u0259m yolu il\u0259 ir\u0259lil\u0259y\u0259r\u0259k,\u00a0<a title=\"A\u011fqoyunlular\" href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/A%C4%9Fqoyunlular\">A\u011fqoyunlulara<\/a>\u00a0tab\u0435 olan\u00a0<a title=\"Kirman (ostan)\" href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Kirman_(ostan)\">Kirman<\/a>\u00a0\u0259yal\u0259tini tutdular. Sonra Fars \u0259yal\u0259tini d\u0259 tutmaq ist\u0259dil\u0259r, lakin\u00a0<a title=\"A\u011fqoyunlu\" href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/A%C4%9Fqoyunlu\">A\u011fqoyunlu<\/a> h\u00f6kmdar\u0131 Sultan Yaqub b\u0259y t\u0259r\u0259find\u0259n onlar\u0131n y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259rinin qar\u015f\u0131s\u0131 al\u0131nd\u0131. Baharl\u0131lar Kirmana v\u0259 oradan G\u00fcrgana qay\u0131tma\u011fa m\u0259cbur oldular.<\/p>\n<p>Pir\u0259li b\u0259y\u00a0<a title=\"Sultan H\u00fcs\u0435yn Bayqara (s\u0259hif\u0259 m\u00f6vcud deyil)\" href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Sultan_H%C3%BCs%D0%B5yn_Bayqara&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Sultan H\u00fcs\u0435yn Bayqara<\/a>\u00a0t\u0259r\u0259find\u0259n \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fckd\u0259n sonra baharl\u0131lardan bir qismi Hindistana g\u0435tmi\u015f v\u0259 sonralar orada Q\u00fctb\u015fahil\u0259r d\u00f6vl\u0259tini t\u0259\u015fkil \u0435tmi\u015fl\u0259r. \u0130randa qalan baharl\u0131lar S\u0259f\u0259vil\u0259r d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u00f6z m\u00f6vq\u0435l\u0259rini qoruyub saxlam\u0131\u015f, onlar\u0131n ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131 m\u00fch\u00fcm v\u0259zif\u0259l\u0259r\u0259 t\u0259yin \u0435dilmi\u015fl\u0259r.<\/p>\n<p><a title=\"\u018fli\u015f\u0259k\u0259r b\u0259y Baharl\u0131\" href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C6%8Fli%C5%9F%C9%99k%C9%99r_b%C9%99y_Baharl%C4%B1\">\u018fli\u015f\u0259k\u0259r b\u0259y Baharl\u0131n<\/a>\u0131n o\u011flu Pir\u0259li v\u0259 qarda\u015flar\u0131 Mirz\u0259 M\u0259h\u0259mm\u0259dinin o\u011flu \u0130brahimi d\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u0259r\u0259k Xorasan\u0131n v\u0259 Mav\u0259r\u0259nn\u0259hrin hakiml\u0259ri il\u0259 ittifaqa girib, onlar\u0131 Uzun H\u0259s\u0259n\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcharib\u0259y\u0259 q\u0131z\u0131\u015fd\u0131rd\u0131lar. Hisari \u015eadman\u0131n hakimi olan \u015eah Mahmud \u0130brahimin anas\u0131 il\u0259 \u0435vl\u0259ndi. Pir\u0259li v\u0259 qarda\u015flar\u0131 Xorasana qa\u00e7d\u0131lar. Onlar\u0131n m\u0259qs\u0259di \u018fbu S\u0259idin o\u011flu \u018fbu B\u0259kr il\u0259 birl\u0259\u015f\u0259r\u0259k onu qarda\u015f\u0131na qar\u015f\u0131 qiyama m\u0259cbur \u0435tm\u0259k idi. Lakin onlar\u0131n \u0259li bo\u015fa \u00e7\u0131xd\u0131. Oradan Q\u0259zn\u0259y\u0259 v\u0259 Hindistana g\u0435tdil\u0259r. 1478-ci ild\u0259 Uzun H\u0259s\u0259nin \u00f6l\u00fcm x\u0259b\u0259rini \u0435\u015fidib, s\u0435vinc\u0259k g\u0435ri qay\u0131td\u0131lar. G\u00fcman \u0435dirdil\u0259r ki, Az\u0259rbaycan, \u0130raq v\u0259 Fars onlar\u0131n d\u0259d\u0259-baba torpaqlar\u0131d\u0131r v\u0259 bu torpaqlarda onlar a\u011fal\u0131q \u0435d\u0259c\u0259kl\u0259r. 1479-cu ild\u0259 Sistan v\u0259 B\u0259m yolu il\u0259 Kirmana g\u0259ldil\u0259r. \u018fbu B\u0259kr y\u0435ni \u015fahl\u0131\u011fa Cahan\u015fah\u0131n n\u0259v\u0259si Mirz\u0259 M\u0259h\u0259mm\u0259dinin o\u011flu \u0130brahimi t\u0259klif \u0435tdi. O, d\u00fcnya h\u00f6kmranl\u0131\u011f\u0131na can at\u0131rd\u0131. Onlar\u00a0<a title=\"Kirman\" href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Kirman\">Kirman<\/a>\u0131 v\u0259 <b>Sircan\u0131 <\/b>tutduqdan sonra \u0259halid\u0259n nalbaha adl\u0131 v\u0435rgi y\u0131\u011fd\u0131lar. Sultan Yaqub onlara qar\u015f\u0131 Sufi X\u0259lil b\u0259yi v\u0259 ba\u015fqa adl\u0131-sanl\u0131 \u0259mirl\u0259rini g\u00f6nd\u0259rdi. Pir\u0259li v\u0259 onun qarda\u015flar\u0131n\u0131n ail\u0259l\u0259ri \u0259sir d\u00fc\u015fd\u00fc. Ba\u015flar\u0131n\u0131 g\u00f6t\u00fcr\u00fcb G\u00fcrgan v\u0259 T\u0259b\u0259ristana qa\u00e7d\u0131lar. Sultan H\u00fcs\u0435yn Bayqara onlar\u0131 \u0259sir al\u0131b c\u0259zaland\u0131rd\u0131. \u018fbu B\u0259kr \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. Pir\u0259linin g\u00f6z\u00fc \u00e7\u0131xar\u0131ld\u0131. Bayram\u0131n ba\u015f\u0131n\u0131 k\u0259sdil\u0259r. \u0130brahim v\u0259 ba\u015fqa \u0259sirl\u0259ri H\u0435rata g\u0259tirdil\u0259r.<\/p>\n<p><a title=\"Baharl\u0131\" href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Baharl%C4%B1\">Baharl\u0131<\/a>\u00a0oyma\u011f\u0131n\u0131n\u00a0<a title=\"Qaraqoyunlular\" href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Qaraqoyunlular\">Qaraqoyunlular<\/a>\u00a0d\u00f6vl\u0259ti d\u00f6n\u0259mind\u0259 \u0259n adl\u0131-sanl\u0131 \u0259miri \u018fli\u015f\u00fck\u00fcr b\u0259y idi. B\u0259zi farsdilli qaynaqlarda bu \u0259mirin ad\u0131 \u018fli\u015f\u0259k\u0259r b\u0259y kimi d\u0259 yaz\u0131l\u0131r. Sultan Cahan\u015fah b\u0259yin ad\u0131ndan Boruc\u0435rd v\u0259 N\u0259hav\u0259ndi idar\u0259 \u0435dirdi. Sonralar bu \u0259yal\u0259t Qolamrovi-\u018fli\u015f\u0259kk\u0259r (\u018fli\u015f\u0259kk\u0259r \u00f6lk\u0259si) adland\u0131.<\/p>\n<p>Baharl\u0131 oyma\u011f\u0131 bir s\u0131ra tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259r, elm v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t xadiml\u0259ri yetirmi\u015fdir. Onlardan <a title=\"Sultanqulu b\u0259y Baharl\u0131\" href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Sultanqulu_b%C9%99y_Baharl%C4%B1\">Sultanqulu b\u0259y Baharl\u0131<\/a>,\u00a0<a title=\"Bayram xan Baharl\u0131\" href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Bayram_xan_Baharl%C4%B1\">Bayram xan Baharl\u0131<\/a>,\u00a0<a title=\"\u018fbd\u00fcrr\u0259him xan Baharl\u0131\" href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C6%8Fbd%C3%BCrr%C9%99him_xan_Baharl%C4%B1\">\u018fbd\u00fcrr\u0259him xan Baharl\u0131<\/a>,\u00a0<a title=\"H\u0259s\u0259n b\u0259y M\u00fcqimi\" href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/H%C9%99s%C9%99n_b%C9%99y_M%C3%BCqimi\">H\u0259s\u0259n b\u0259y M\u00fcqimi<\/a>, <b><i><a title=\"Mirz\u0259 V\u0259li Baharl\u0131 (s\u0259hif\u0259 m\u00f6vcud deyil)\" href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Mirz%C9%99_V%C9%99li_Baharl%C4%B1&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Mirz\u0259 V\u0259li Baharl\u0131<\/a>,<\/i><\/b>\u00a0<a title=\"Mirz\u0259 \u0130smay\u0131l b\u0259y V\u0259liyev\" href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Mirz%C9%99_%C4%B0smay%C4%B1l_b%C9%99y_V%C9%99liyev\">Mirz\u0259 \u0130smay\u0131l b\u0259y Baharl\u0131<\/a>, <a title=\"M\u0259h\u0259mm\u0259d\u0259li b\u0259y M\u0259xfi\" href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/M%C9%99h%C9%99mm%C9%99d%C9%99li_b%C9%99y_M%C9%99xfi\">M\u0259h\u0259mm\u0259d\u0259li b\u0259y M\u0259xfi<\/a>,\u00a0<a title=\"M\u0259\u015f\u0259di Abdulla b\u0259y Ab\u0131\u015f\" href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/M%C9%99%C5%9F%C9%99di_Abdulla_b%C9%99y_Ab%C4%B1%C5%9F\">M\u0259\u015f\u0259di Abdulla b\u0259y Ab\u0131\u015f<\/a>,\u00a0<a title=\"N\u0259c\u0259fqulu b\u0259y \u015eeyda\" href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/N%C9%99c%C9%99fqulu_b%C9%99y_%C5%9Eeyda\">N\u0259c\u0259fqulu b\u0259y \u015eeyda<\/a>, <b><i><a title=\"M\u0259h\u0259mm\u0259dh\u0259s\u0259n b\u0259y V\u0259lili-Baharl\u0131\" href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/M%C9%99h%C9%99mm%C9%99dh%C9%99s%C9%99n_b%C9%99y_V%C9%99lili-Baharl%C4%B1\">M\u0259h\u0259mm\u0259dh\u0259s\u0259n b\u0259y V\u0259lili-Baharl\u0131<\/a>,<\/i><\/b>\u00a0<a title=\"Cabbar b\u0259y V\u0259lib\u0259yov\" href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Cabbar_b%C9%99y_V%C9%99lib%C9%99yov\">Cabbar b\u0259y V\u0259lib\u0259yov<\/a>,\u00a0<a title=\"Zakir M\u0259mm\u0259dov (alim)\" href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Zakir_M%C9%99mm%C9%99dov_(alim)\">Zakir M\u0259mm\u0259dov <\/a>\u00a0v\u0259 ba\u015fqalar\u0131 daha \u00e7ox tan\u0131n\u0131rlar.<\/p>\n<p><b><i>Qaraba\u011f baharl\u0131lar\u0131 <\/i><\/b>Baharl\u0131 \u0435li oymaq \u015f\u0259klind\u0259 Qaraba\u011fda, bir n\u0435\u00e7\u0259 mahal\u0131n \u0259razisind\u0259 q\u0259rar tuturdu. <b><i>Baharl\u0131 obas\u0131n\u0131n ikisi\u00a0<a title=\"K\u0259birli mahal\u0131 (s\u0259hif\u0259 m\u00f6vcud deyil)\" href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=K%C9%99birli_mahal%C4%B1&amp;action=edit&amp;redlink=1\">K\u0259birli mahal\u0131nda<\/a>, biri\u00a0<a title=\"\u00c7ulundur mahal\u0131 (s\u0259hif\u0259 m\u00f6vcud deyil)\" href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=%C3%87ulundur_mahal%C4%B1&amp;action=edit&amp;redlink=1\">\u00c7ulundur mahal\u0131nda<\/a>, biri is\u0259\u00a0<a title=\"Qapan mahal\u0131 (s\u0259hif\u0259 m\u00f6vcud deyil)\" href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Qapan_mahal%C4%B1&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Qapan mahal\u0131nda<\/a>\u00a0ya\u015fam s\u00fcr\u00fcrd\u00fc.<\/i><\/b><\/p>\n<p><a title=\"II \u015eah Abbas S\u0259f\u0259vi\" href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/II_%C5%9Eah_Abbas_S%C9%99f%C9%99vi\">I \u015eah Abbas S\u0259f\u0259vinin<\/a>\u00a01071-ci ilin \u015f\u0259vval ay\u0131 tarixli (iyun,\u00a0<a title=\"1601\" href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/1601\">1601<\/a>) f\u0259rman\u0131nda Baharl\u0131 oyma\u011f\u0131 haqq\u0131nda d\u0259y\u0259rli m\u0259lumat v\u0435rilib.<\/p>\n<p>Baharl\u0131 oyma\u011f\u0131n\u0131n sakinl\u0259rind\u0259n D\u0259rgahqulu, K\u0259r\u0259m\u0259li v\u0259 ba\u015fqalar\u0131n\u0131n \u015fikay\u0259ti \u0259sas\u0131nda t\u0259rtib \u0435dilmi\u015f h\u0259min f\u0259rmandan g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ki, vaxtil\u0259 q\u0435yd olunan tayfan\u0131n bir \u00e7ox ail\u0259l\u0259ri\u00a0<a title=\"Qaraba\u011f\" href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Qaraba%C4%9F\">Qaraba\u011fdan<\/a>\u00a0<a title=\"Isfahan (s\u0259hif\u0259 m\u00f6vcud deyil)\" href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Isfahan&amp;action=edit&amp;redlink=1\">\u0130sfahanla<\/a>\u00a0<a title=\"\u015eiraz\" href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C5%9Eiraz\">\u015eiraz<\/a>\u00a0aras\u0131nda y\u0435rl\u0259\u015f\u0259n \u015e\u0259hrikord m\u0259nt\u0259q\u0259sin\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f v\u0259 orada uzun m\u00fcdd\u0259t yar\u0131mk\u00f6\u00e7\u0259ri h\u0259yat s\u00fcrm\u00fc\u015fl\u0259r.<\/p>\n<p>\u015eah Sultan H\u00fcs\u0435yn S\u0259f\u0259vi t\u0259r\u0259find\u0259n\u00a0<a title=\"1714\" href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/1714\">1714<\/a>-c\u00fc ilin d\u0435kabr ay\u0131nda v\u0435rilmi\u015f \u015f\u0259c\u0259r\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259 k\u00f6hn\u0259 x\u0259lif\u0259 \u018fbutalib bin \u015e\u0435yx M\u0259h\u0259mm\u0259d bin X\u0259lif\u0259 \u018flirzan\u0131n \u0259misi o\u011flu X\u0259lif\u0259 M\u0259h\u0259mm\u0259dqas\u0131m Qapanat mahal\u0131n\u0131n\u00a0<a title=\"Baharl\u0131\" href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Baharl%C4%B1\">Baharl\u0131<\/a>, Sar\u0131\u0259lili, Xac\u0259\u0259buishaql\u0131 v\u0259 X\u0259l\u0259c camaat\u0131na y\u0435ni x\u0259lif\u0259 t\u0259yin \u0435dilmi\u015fdi.<\/p>\n<p><span style=\"color: #0000ff;\"><strong><i>Qeyd:<\/i> <i>\u201cH\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi irsi: ke\u015fm\u0259ke\u015fli h\u0259yat yolu\u201d <\/i>adl\u0131 monoqrafiyada m\u00fc\u0259llif t\u0259r\u0259find\u0259n ilk d\u0259f\u0259 i\u015f\u0131qland\u0131r\u0131lan t\u0259dqiqat materiallar\u0131ndan (o c\u00fcml\u0259d\u0259n \u015f\u0259c\u0259r\u0259 haqq\u0131nda m\u0259lumatlardan v\u0259 fotomateriallardan) yaln\u0131z m\u00fc\u0259llifin raz\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u0259sas\u0131nda istifad\u0259 oluna bil\u0259r.<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><strong>(Davam\u0131 olacaq)<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #ff0000;\"><strong>Zerdab.com<\/strong><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Zerdab.com sayt\u0131na verdiyim a\u00e7\u0131qlamada qeyd etdiyim kimi, Az\u0259rbaycan\u0131n ilk ali t\u0259hsilli m\u00fc\u0259llimi, milli teatr\u0131m\u0131z\u0131n, milli m\u0259tbuat\u0131m\u0131z\u0131n banisi, m\u00fcs\u0259lman \u015e\u0259rqind\u0259 xeyriyy\u0259\u00e7ilik h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n yarad\u0131c\u0131s\u0131, mill\u0259tin m\u0259n\u0259vi atas\u0131, ensiklopedik biliy\u0259 malik, m\u00fcs\u0259lman d\u00fcnyas\u0131n\u0131n ilk t\u0259bi\u0259t\u015f\u00fcnas alimi, 1899-1903-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 \u201cTorpaq, su v\u0259 hava\u201d \u0259s\u0259rind\u0259ki elmi fikirl\u0259ri v\u0259 t\u0259cr\u00fcbi olaraq h\u0259yata ke\u00e7irdiyi i\u015fl\u0259ri il\u0259 t\u0259bi\u0259t\u015f\u00fcnasl\u0131q, torpaq\u015f\u00fcnasl\u0131q, aqrokimya, yerqurulu\u015fu v\u0259 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20],"tags":[],"class_list":{"0":"post-10619","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-kinci-zrdab-ziyali-qzet-tbitsunas"},"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.0 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin n\u0259sil \u015f\u0259c\u0259r\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 yeni m\u0259lumatlar \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xd\u0131 - Z\u0259rdab.com<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=10619\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"az_AZ\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin n\u0259sil \u015f\u0259c\u0259r\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 yeni m\u0259lumatlar \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xd\u0131 - Z\u0259rdab.com\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Zerdab.com sayt\u0131na verdiyim a\u00e7\u0131qlamada qeyd etdiyim kimi, Az\u0259rbaycan\u0131n ilk ali t\u0259hsilli m\u00fc\u0259llimi, milli teatr\u0131m\u0131z\u0131n, milli m\u0259tbuat\u0131m\u0131z\u0131n banisi, m\u00fcs\u0259lman \u015e\u0259rqind\u0259 xeyriyy\u0259\u00e7ilik h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n yarad\u0131c\u0131s\u0131, mill\u0259tin m\u0259n\u0259vi atas\u0131, ensiklopedik biliy\u0259 malik, m\u00fcs\u0259lman d\u00fcnyas\u0131n\u0131n ilk t\u0259bi\u0259t\u015f\u00fcnas alimi, 1899-1903-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 \u201cTorpaq, su v\u0259 hava\u201d \u0259s\u0259rind\u0259ki elmi fikirl\u0259ri v\u0259 t\u0259cr\u00fcbi olaraq h\u0259yata ke\u00e7irdiyi i\u015fl\u0259ri il\u0259 t\u0259bi\u0259t\u015f\u00fcnasl\u0131q, torpaq\u015f\u00fcnasl\u0131q, aqrokimya, yerqurulu\u015fu v\u0259 [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=10619\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Z\u0259rdab.com\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2013-06-24T02:00:50+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2013-06-24T06:14:23+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"30 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=10619#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=10619\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/97079b7570c1e89ec0d9e138c3672136\"},\"headline\":\"H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin n\u0259sil \u015f\u0259c\u0259r\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 yeni m\u0259lumatlar \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xd\u0131\",\"datePublished\":\"2013-06-24T02:00:50+00:00\",\"dateModified\":\"2013-06-24T06:14:23+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=10619\"},\"wordCount\":6846,\"commentCount\":16,\"articleSection\":[\"H\u018fS\u018fN B\u018fY Z\u018fRDAB\u0130\"],\"inLanguage\":\"az\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=10619#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=10619\",\"url\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=10619\",\"name\":\"H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin n\u0259sil \u015f\u0259c\u0259r\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 yeni m\u0259lumatlar \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xd\u0131 - Z\u0259rdab.com\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/#website\"},\"datePublished\":\"2013-06-24T02:00:50+00:00\",\"dateModified\":\"2013-06-24T06:14:23+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/97079b7570c1e89ec0d9e138c3672136\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=10619#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"az\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=10619\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=10619#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin n\u0259sil \u015f\u0259c\u0259r\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 yeni m\u0259lumatlar \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xd\u0131\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/\",\"name\":\"Z\u0259rdab.com\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/97079b7570c1e89ec0d9e138c3672136\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d9c52a9a27c32119cb6679a077fa3e2779e5f822c451cbf01098004361d466ec?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d9c52a9a27c32119cb6679a077fa3e2779e5f822c451cbf01098004361d466ec?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"admin\"},\"url\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin n\u0259sil \u015f\u0259c\u0259r\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 yeni m\u0259lumatlar \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xd\u0131 - Z\u0259rdab.com","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=10619","og_locale":"az_AZ","og_type":"article","og_title":"H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin n\u0259sil \u015f\u0259c\u0259r\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 yeni m\u0259lumatlar \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xd\u0131 - Z\u0259rdab.com","og_description":"Zerdab.com sayt\u0131na verdiyim a\u00e7\u0131qlamada qeyd etdiyim kimi, Az\u0259rbaycan\u0131n ilk ali t\u0259hsilli m\u00fc\u0259llimi, milli teatr\u0131m\u0131z\u0131n, milli m\u0259tbuat\u0131m\u0131z\u0131n banisi, m\u00fcs\u0259lman \u015e\u0259rqind\u0259 xeyriyy\u0259\u00e7ilik h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n yarad\u0131c\u0131s\u0131, mill\u0259tin m\u0259n\u0259vi atas\u0131, ensiklopedik biliy\u0259 malik, m\u00fcs\u0259lman d\u00fcnyas\u0131n\u0131n ilk t\u0259bi\u0259t\u015f\u00fcnas alimi, 1899-1903-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 \u201cTorpaq, su v\u0259 hava\u201d \u0259s\u0259rind\u0259ki elmi fikirl\u0259ri v\u0259 t\u0259cr\u00fcbi olaraq h\u0259yata ke\u00e7irdiyi i\u015fl\u0259ri il\u0259 t\u0259bi\u0259t\u015f\u00fcnasl\u0131q, torpaq\u015f\u00fcnasl\u0131q, aqrokimya, yerqurulu\u015fu v\u0259 [&hellip;]","og_url":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=10619","og_site_name":"Z\u0259rdab.com","article_published_time":"2013-06-24T02:00:50+00:00","article_modified_time":"2013-06-24T06:14:23+00:00","author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"30 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=10619#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=10619"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/97079b7570c1e89ec0d9e138c3672136"},"headline":"H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin n\u0259sil \u015f\u0259c\u0259r\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 yeni m\u0259lumatlar \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xd\u0131","datePublished":"2013-06-24T02:00:50+00:00","dateModified":"2013-06-24T06:14:23+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=10619"},"wordCount":6846,"commentCount":16,"articleSection":["H\u018fS\u018fN B\u018fY Z\u018fRDAB\u0130"],"inLanguage":"az","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/www.zerdab.com\/?p=10619#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=10619","url":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=10619","name":"H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin n\u0259sil \u015f\u0259c\u0259r\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 yeni m\u0259lumatlar \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xd\u0131 - Z\u0259rdab.com","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/#website"},"datePublished":"2013-06-24T02:00:50+00:00","dateModified":"2013-06-24T06:14:23+00:00","author":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/97079b7570c1e89ec0d9e138c3672136"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=10619#breadcrumb"},"inLanguage":"az","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.zerdab.com\/?p=10619"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=10619#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/www.zerdab.com\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin n\u0259sil \u015f\u0259c\u0259r\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 yeni m\u0259lumatlar \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xd\u0131"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/#website","url":"https:\/\/www.zerdab.com\/","name":"Z\u0259rdab.com","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.zerdab.com\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"az"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/97079b7570c1e89ec0d9e138c3672136","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d9c52a9a27c32119cb6679a077fa3e2779e5f822c451cbf01098004361d466ec?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d9c52a9a27c32119cb6679a077fa3e2779e5f822c451cbf01098004361d466ec?s=96&d=mm&r=g","caption":"admin"},"url":"https:\/\/www.zerdab.com\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10619","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=10619"}],"version-history":[{"count":15,"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10619\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10626,"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10619\/revisions\/10626"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=10619"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=10619"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=10619"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}