{"id":11552,"date":"2013-08-17T08:00:36","date_gmt":"2013-08-17T03:00:36","guid":{"rendered":"http:\/\/www.zerdab.com\/?p=11552"},"modified":"2013-08-16T12:46:38","modified_gmt":"2013-08-16T07:46:38","slug":"h%c9%99s%c9%99n-b%c9%99y-z%c9%99rdabinin-turk-n%c9%99gm%c9%99l%c9%99ri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=11552","title":{"rendered":"H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin &#8220;T\u00fcrk n\u0259\u011fm\u0259l\u0259ri&#8221;"},"content":{"rendered":"<p><strong><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-11553\" alt=\"T\u00fcrk n\u0259\u011fm\u0259l\u0259ri\" src=\"http:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2013\/08\/T\u00fcrk-n\u0259\u011fm\u0259l\u0259ri.jpg\" width=\"230\" height=\"394\" \/>Z\u0259rdabisev\u0259rl\u0259r\u0259 yeni t\u00f6hf\u0259<\/strong><\/p>\n<p><strong>B\u00f6y\u00fck maarif\u00e7i demokrat, \u0259m\u0259lp\u0259rv\u0259r publisist H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyini itirmi\u015f, qanl\u0131 Rusiya imperiyas\u0131n\u0131n ucqar \u0259yal\u0259tin\u0259 \u00e7evrilmi\u015f Quzey Az\u0259rbaycan\u0131n milli oyan\u0131\u015f v\u0259 m\u0259d\u0259ni t\u0259r\u0259qqi prosesini \u0259m\u0259li m\u00fcst\u0259vid\u0259 \u201cmilli m\u0259kt\u0259b, teatr v\u0259 m\u0259tbuat sacaya\u011f\u0131\u201d \u00fcz\u0259rin\u0259 qald\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r. H\u0259s\u0259n b\u0259y h\u0259qiqi xalq xadimi, mill\u0259t a\u015f\u0131qi kimi \u00f6z yetirm\u0259l\u0259rini ard\u0131c\u0131llar\u0131na \u00e7evirm\u0259y\u0259 nail olmu\u015f, maarif\u00e7ilik h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131 milli istiqlal sava\u015f\u0131na \u00e7atd\u0131ran b\u00fct\u00f6v bir n\u0259slin m\u0259n\u0259vi atas\u0131 m\u0259rt\u0259b\u0259sin\u0259 y\u00fcks\u0259lmi\u015fdir.<\/strong><\/p>\n<p>Xalq\u0131m\u0131z\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fcqoruma instinktind\u0259n do\u011fan \u00f6z\u00fcn\u00fcifad\u0259 duy\u011fular\u0131n\u0131 oyatm\u0131\u015f, \u00f6z\u00fcn\u00fct\u0259sdiq m\u0259ram\u0131n\u0131 b\u0259yan etmi\u015f m\u0259fkur\u0259vi sava\u015f\u0131n \u00f6n\u00fcn\u0259 H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabini zaman\u0131n qa\u00e7\u0131lmaz t\u0259l\u0259bat\u0131 \u00e7\u0259kib g\u0259tirmi\u015fdi. Yeni tipli m\u0259kt\u0259bin hamisi, milli teatr v\u0259 m\u0259tbuat\u0131n banisi \u00f6mr\u00fcn\u00fcn sonlar\u0131nda onu misilsiz bir t\u0259\u015fn\u0259likl\u0259 qoynuna alm\u0131\u015f t\u0259lat\u00fcml\u00fc m\u00fcbariz\u0259nin h\u0259r\u0259k\u0259tverici qayna\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 h\u0259d\u0259fini bel\u0259 xat\u0131rlay\u0131rd\u0131: \u201cElmsiz d\u0259 bu z\u0259man\u0259d\u0259 dolanmaq m\u00fcmk\u00fcn deyil. \u018fl\u0259lx\u00fcsus, bizim yerl\u0259rd\u0259 ki, qon\u015fular\u0131m\u0131z (erm\u0259nil\u0259r v\u0259 g\u00fcrc\u00fcl\u0259r &#8211; T.A.) elm t\u0259hsil edib g\u00fcn\u00fc-g\u00fcnd\u0259n ir\u0259li gedir, bizim \u0259limizd\u0259 olan m\u00fclk\u00fc mal\u0131m\u0131za sahib olurlar v\u0259 bir az vaxtdan sonra biz onlara r\u0259ncb\u0259rlik edib, onlar\u0131n mal\u0131n\u0131 da\u015f\u0131maqdan \u00f6tr\u00fc kir\u0259ke\u015flik ed\u0259c\u0259yik&#8230;<\/p>\n<p>H\u0259r k\u0259s \u00f6z qara sand\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcnd\u0259 oturub onun i\u00e7ind\u0259 olana s\u0259cd\u0259 edir v\u0259 sand\u0131\u011f\u0131 doldurmaq fikrind\u0259dir. Amma \u0259trafda m\u00fcs\u0259lman qarda\u015flar bir-bir d\u00fc\u015fm\u0259nimiz \u0259jdahan\u0131n a\u011fz\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcb yox oldu\u011funu g\u00f6rm\u0259yir v\u0259 g\u00f6rm\u0259k d\u0259 ist\u0259m\u0259yir\u201d.<\/p>\n<p>\u201cBel\u0259d\u0259 n\u0259 qay\u0131rmal\u0131?\u201d sual\u0131na cavab axtaran Bak\u0131 real gimnaziyas\u0131n\u0131n 30 ya\u015fl\u0131 t\u0259bi\u0259t f\u0259nl\u0259ri m\u00fc\u0259llimi H\u0259s\u0259n b\u0259y M\u0259likzad\u0259 soyda\u015flar\u0131ndan \u201cH\u0259r k\u0259si \u00e7a\u011f\u0131r\u0131rd\u0131 &#8211; g\u0259lmirdi, g\u00f6st\u0259rirdi &#8211; g\u00f6rm\u00fcrd\u00fc, deyirdi &#8211; qanm\u0131rd\u0131. Ax\u0131rda g\u00f6rd\u00fc ki, onlar\u0131 haraylay\u0131b \u00e7a\u011f\u0131rmaqdan, onlara dem\u0259kd\u0259n ba\u015fqa bir qeyri-\u0259lac yoxdur. Olmaz ki, onun s\u00f6zl\u0259rini e\u015fid\u0259nl\u0259rd\u0259n he\u00e7 bir qanan olmas\u0131n. Nec\u0259 ki, bir bula\u011f\u0131n suyunun alt\u0131na n\u0259 q\u0259d\u0259r b\u0259rk da\u015f qoysan, bir ne\u00e7\u0259 ild\u0259n sonra&#8230; \u0259riyib de\u015fil\u0259r, habel\u0259 s\u00f6z d\u0259, \u0259l\u0259lxusus, do\u011fru s\u00f6z m\u00fcrur il\u0259 qanmaz\u0131n ba\u015f\u0131n\u0131 de\u015fib onun beynin\u0259 \u0259s\u0259r ed\u0259r\u201d.<\/p>\n<p>H\u0259s\u0259n b\u0259y bu inam v\u0259 amalla d\u0259mir\u00e7i d\u00fckan\u0131na girib ataya deyirdi ki, \u00e7\u0259kic v\u0259 zindan\u0131n\u0131 sat, k\u00f6r\u00fckbasan o\u011flunu oxut. O, rusdilli gimnaziyada be\u015f-on az\u0259rbaycanl\u0131 \u015fagirdin g\u00fcc\u00fc il\u0259 ilk milli tama\u015falar\u0131 haz\u0131rlay\u0131b xalq\u0131 g\u00f6r-g\u00f6t\u00fcr meydan\u0131na \u00e7a\u011f\u0131r\u0131rd\u0131. \u0130stanbuldan min bir \u0259zabla h\u00fcrufat g\u0259tirib ana dilind\u0259 q\u0259zet \u00e7\u0131xar\u0131rd\u0131. V\u0259 inan\u0131rd\u0131 ki, \u201cHe\u00e7 olmaz ki, do\u011fru s\u00f6z yerd\u0259 qals\u0131n. H\u0259r ild\u0259 on q\u0259zet oxuyandan birisi oxudu\u011funu qansa, onlar\u0131n q\u0259d\u0259ri ilb\u0259il artar\u201d.<\/p>\n<p>Lakin qara sand\u0131\u011f\u0131n \u00fcst\u00fcnd\u0259 oturub, d\u00fc\u015fm\u0259nimiz \u0259jdahan\u0131n a\u011fz\u0131na d\u00fc\u015fd\u00fckl\u0259rini g\u00f6rm\u0259y\u0259n m\u00fcs\u0259lman qarda\u015flar n\u0259 u\u015faqlar\u0131n\u0131 yeni m\u0259kt\u0259bl\u0259r\u0259 g\u00f6nd\u0259rir, n\u0259 teatr \u00e7\u0131xar\u0131lan salona gedir, n\u0259 d\u0259 s\u0259hif\u0259l\u0259ri elm t\u0259hsil etm\u0259y\u0259, m\u0259d\u0259ni h\u0259yata \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015fla od tutub yanan ilk milli q\u0259zetimiz \u201c\u018fkin\u00e7i\u201dni oxuyurdular. \u018fv\u0259zind\u0259, H\u0259s\u0259nb\u0259y\u0259\u00a0 \u201c\u015fapqal\u0131 rus\u201d, \u201cheyvan\u201d kimi nalayiq ifad\u0259l\u0259rl\u0259 h\u0259cvl\u0259r yaz\u0131r, k\u00fc\u00e7\u0259d\u0259 t\u0259hqir, da\u015fqalaq edir, h\u00f6kum\u0259t idar\u0259l\u0259rin\u0259 donos yaz\u0131b mill\u0259ti yoldan \u00e7\u0131xard\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlad\u0131rd\u0131lar.<\/p>\n<p>Bu gedi\u015fl\u0259 tama\u015fa g\u00f6st\u0259ril\u0259n s\u0259hn\u0259 d\u0259 bo\u015f qald\u0131. \u201c\u018fkin\u00e7i\u201d d\u0259 \u201cv\u0259fat etdi\u201d, yeni m\u0259kt\u0259bl\u0259rin a\u00e7\u0131lmas\u0131 t\u0259xir\u0259 d\u00fc\u015fd\u00fc. H\u0259s\u0259n b\u0259y gimnaziyadan \u00e7\u0131xar\u0131l\u0131b m\u0259d\u0259ni s\u00fcrg\u00fcn &#8211; Az\u0259rbaycandan k\u0259narda i\u015fl\u0259m\u0259k t\u0259klifi ald\u0131. Lakin o, do\u011fma k\u0259ndi Z\u0259rdaba gedib, K\u00fcrq\u0131ra\u011f\u0131 qam\u0131\u015fl\u0131qlarda soyda\u015flar\u0131 il\u0259 bir yerd\u0259 olma\u011f\u0131, onlar\u0131 i\u015f\u0131ql\u0131 h\u0259yata \u00e7a\u011f\u0131rma\u011f\u0131 \u00fcst\u00fcn tutdu.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, xalq\u0131n qaranl\u0131q yollar\u0131na g\u00fcr i\u015f\u0131q sa\u00e7an bir m\u0259\u015f\u0259l milli-m\u0259d\u0259ni m\u0259rk\u0259z rolunu \u00fcz\u0259rind\u0259 g\u00f6t\u00fcrm\u0259kd\u0259 olan Bak\u0131dan uzaqla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b, 16 il a\u011fcaqanadlar\u0131n bulud kimi g\u0259zdiyi, qa\u00e7aq-quldurun soy\u011fun\u00e7uluq etdiyi, molla \u2013 seyidl\u0259rin adamlar\u0131n ba\u015f\u0131na min bir oyun a\u00e7d\u0131\u011f\u0131 milli ucqarda 16 il korun-korun yand\u0131-t\u00fcst\u00fcl\u0259ndi.<\/p>\n<p>H\u0259s\u0259n b\u0259y uzun s\u00fcr\u0259n bu \u201ck\u00f6n\u00fcll\u00fc\u201d s\u00fcrg\u00fcn d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 c\u0259hal\u0259t v\u0259 nadanl\u0131qla sava\u015f\u0131 davam etdirdi, m\u0259kt\u0259b, x\u0259st\u0259xana a\u00e7d\u0131rd\u0131, k\u0259ndlil\u0259r\u0259 elmi \u00fcsullar \u00f6yr\u0259tdi. M\u00fcbariz publisist q\u0259l\u0259mini d\u0259 yer\u0259 qoymay\u0131b Bak\u0131da, Tiflisd\u0259, Rusiyan\u0131n m\u0259rk\u0259zi \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rind\u0259 \u00e7\u0131xan q\u0259zet-jurnallarda \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131n\u0131 davam etdirdi, xalq\u0131 sivil d\u0259y\u0259rl\u0259r\u0259 \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>Bu m\u00fcdd\u0259td\u0259 \u00fcst\u00fcnd\u0259 oturdu\u011fu qara sand\u0131qla birlikd\u0259 \u201cd\u00fc\u015fm\u0259nimiz \u0259jdahan\u0131n\u201d a\u011fz\u0131na d\u00fc\u015f\u0259n varl\u0131lar\u0131m\u0131z H\u0259s\u0259n b\u0259yin n\u0259 q\u0259d\u0259r ay\u0131q v\u0259 haql\u0131 oldu\u011funu anlama\u011fa ba\u015flad\u0131lar. H\u0259tta onu d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 Bak\u0131ya \u00e7a\u011f\u0131r\u0131b milli haqlara yard\u0131m\u00e7\u0131 olmas\u0131na dil t\u00f6kd\u00fcl\u0259r.<\/p>\n<p>N\u0259hay\u0259t, 1896-c\u0131 ild\u0259 milli messenatl\u0131q missiyas\u0131n\u0131 \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015f Hac\u0131 Zeynalabdin Ta\u011f\u0131yev H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabini Bak\u0131ya d\u0259v\u0259t edib, geni\u015f ictimai v\u0259 publisist f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 \u015f\u0259rait yaratd\u0131. Bir daha ana dilind\u0259 q\u0259zet a\u00e7mas\u0131na icaz\u0259 verilm\u0259y\u0259n Z\u0259rdabi Ta\u011f\u0131yevin ruslardan ald\u0131\u011f\u0131 \u201cKaspi\u201d q\u0259zetinin ideya r\u0259hb\u0259ri, f\u0259al yazar\u0131 kimi bu populyar n\u0259\u015fri \u201c\u018fkin\u00e7i\u201d ruhu il\u0259 millil\u0259\u015fdirdi.<\/p>\n<p>\u201cKaspi\u201d q\u0259zetin\u0259 redaktorluq ed\u0259n k\u00fcr\u0259k\u0259ni, yeni tipli milli ziyal\u0131 \u018flim\u0259rdan b\u0259y Top\u00e7uba\u015fovla birlikd\u0259 geni\u015f ictimai f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flayan H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi h\u0259m d\u0259 Bak\u0131 Dumas\u0131n\u0131n deputat\u0131 kimi dalbadal 10-dan art\u0131q d\u00f6vl\u0259t v\u0259 xalq m\u0259kt\u0259bi, h\u0259tta q\u0131zlar m\u0259kt\u0259bi a\u00e7\u0131lmas\u0131na nail oldu. Bak\u0131 m\u00fchitind\u0259 n\u00fcfuz v\u0259 imkanlar\u0131 artan H\u0259s\u0259n b\u0259y \u015f\u0259h\u0259rin su, \u0259rzaq, n\u0259qliyyat, t\u0259mizlik, m\u0259d\u0259ni t\u0259l\u0259bat kimi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rinin h\u0259lli il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcskar f\u0259aliyy\u0259tini geni\u015fl\u0259ndirir, k\u00f6hn\u0259li-t\u0259z\u0259li arzu-ist\u0259kl\u0259rini h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259y\u0259 can at\u0131rd\u0131. \u015e\u00fcbh\u0259siz, nadanlar, b\u0259dxahlar, q\u0259dirbilm\u0259zl\u0259r h\u0259l\u0259 d\u0259 onun qar\u015f\u0131s\u0131nda \u00e7e\u015fidli \u0259ng\u0259ll\u0259r yaratmaqda idil\u0259r.<\/p>\n<p>Bel\u0259 bir vaxtda \u2013 XIX \u0259srin son ill\u0259rind\u0259 mill\u0259tsev\u0259r ziyal\u0131 v\u0259 pedaqoqlar\u0131n \u00e7oxald\u0131\u011f\u0131, t\u00fcrk balalar\u0131n\u0131n milli m\u0259kt\u0259bl\u0259r\u0259 d\u0259st\u0259b\u0259d\u0259st\u0259 getdiyi g\u00fcnl\u0259rd\u0259 H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin q\u0259lbind\u0259 ill\u0259rd\u0259n b\u0259ri yuva qurmu\u015f bir arzu yenid\u0259n ba\u015f qald\u0131rd\u0131. H\u0259l\u0259 \u201c\u018fkin\u00e7i\u201dni \u00e7\u0131xard\u0131\u011f\u0131 zaman \u015feird\u0259n &#8211; musiqid\u0259n ictimai m\u0259zmun, xalq\u0131 t\u0259rbiy\u0259l\u0259ndirm\u0259k qay\u0259si t\u0259l\u0259b ed\u0259n H\u0259s\u0259n b\u0259y baya\u011f\u0131 n\u0259\u011fm\u0259l\u0259rin g\u0259r\u0259ksizliyini s\u00f6yl\u0259mi\u015f, xalq\u0131n ruhunu ifad\u0259 ed\u0259n, haqs\u0131zl\u0131\u011f\u0131, z\u00fclm\u00fc h\u0259d\u0259f\u0259 alan n\u0259\u011fm\u0259l\u0259r yaratma\u011fa s\u0259sl\u0259mi\u015fdi. O zaman Seyid \u018fzim \u015eirvanid\u0259n ba\u015fqa he\u00e7 k\u0259s Z\u0259rdabinin \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f\u0131na s\u0259s verm\u0259mi\u015fdi. \u0130ndi elm-bilik \u00f6yr\u0259n\u0259n n\u0259slin yarand\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnl\u0259rd\u0259 b\u00f6y\u00fck maarif\u00e7i milli ziyal\u0131lar\u0131 yenid\u0259n, h\u0259m d\u0259 ciddi t\u0259l\u0259bl\u0259 u\u015faq v\u0259 g\u0259ncl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259fkur\u0259vi n\u0259\u011fm\u0259l\u0259r yaratma\u011fa \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>Xalq\u0131n m\u0259d\u0259ni d\u0259y\u0259rl\u0259r \u0259sas\u0131nda formala\u015fmas\u0131nda, milli h\u0259mr\u0259yliy\u0259 qovu\u015fmas\u0131nda ana dili, \u0259n\u0259n\u0259vi din, elm-maarifl\u0259 yana\u015f\u0131, H\u0259s\u0259n b\u0259y populyar musiqi olan el n\u0259\u011fm\u0259l\u0259ri v\u0259 a\u015f\u0131q havalar\u0131ndan \u0259lav\u0259, xalq\u0131 oyan\u0131\u015fa, t\u0259r\u0259qqiy\u0259 s\u0259sl\u0259y\u0259n musiqili-poetik m\u0259tnl\u0259r yarad\u0131lmas\u0131n\u0131 da z\u0259ruri say\u0131rd\u0131: \u201cBizim Qafqaz m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131na he\u00e7 bir yaz\u0131 v\u0259 dil il\u0259 deyil\u0259n s\u00f6z o q\u0259d\u0259r \u0259sr etm\u0259z, nec\u0259 ki, \u015feirl\u0259 deyil\u0259n s\u00f6z, \u0259l\u0259lx\u00fcsus n\u0259\u011fm\u0259l\u0259r il\u0259 ki, xo\u015f s\u00f6vt il\u0259 oxunur&#8230; Bir bax\u0131n, bizim a\u015f\u0131qlar toylarda oxuyanda onlara qulaq asanlara. Bu zaman bu qulaq asanlar el\u0259 hala g\u0259lirl\u0259r ki, b\u0259istilahi-t\u00fcrk, \u0259tini k\u0259ss\u0259n d\u0259 x\u0259b\u0259ri olmaz\u201d.<\/p>\n<p>H\u0259s\u0259n b\u0259y xat\u0131rlad\u0131rd\u0131 ki, erm\u0259nil\u0259r bel\u0259 \u015feirl\u0259r il\u0259 \u00e7ox i\u015f g\u00f6r\u00fcrl\u0259r, h\u0259tta kor erm\u0259ni a\u015f\u0131qlarl\u0131 qap\u0131-qap\u0131 g\u0259zdirilib mill\u0259ti z\u00fclm\u0259, d\u00fc\u015fm\u0259n\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259y\u0259 haz\u0131rlay\u0131rlar: \u201cOdur ki, bir mill\u0259t i\u015fi olanda erm\u0259nil\u0259rin ham\u0131s\u0131 bird\u0259n qalx\u0131b bir adam kimi i\u015f g\u00f6r\u00fcrl\u0259r. M\u0259g\u0259r bizim bel\u0259 olma\u011f\u0131m\u0131z g\u00fcnahd\u0131r?\u201d.<\/p>\n<p>Z\u0259rdabinin \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f\u0131 il\u0259 \u015fairl\u0259r, h\u0259tta b\u0259dii t\u0259cr\u00fcb\u0259si olan m\u00fc\u0259lliml\u0259r u\u015faqlar \u00fc\u00e7\u00fcn ilk milli n\u0259\u011fm\u0259 m\u0259tnl\u0259ri yazd\u0131lar, onlara uy\u011fun musiqi\u00e7il\u0259r qo\u015fuldu. H\u0259s\u0259n b\u0259y \u00f6z\u00fc d\u0259 n\u00fcmun\u0259 kimi n\u0259\u011fm\u0259 m\u0259tni yazm\u0131\u015fd\u0131. M\u0259kt\u0259blil\u0259r bu n\u0259\u011fm\u0259l\u0259ri t\u0259nt\u0259n\u0259li g\u00fcnl\u0259rd\u0259, Bak\u0131n\u0131n t\u00fcrk teatr truppas\u0131n\u0131n tama\u015falar\u0131 zaman\u0131 oxuma\u011fa ba\u015flad\u0131lar. \u201cT\u00fcrk n\u0259\u011fm\u0259l\u0259ri\u201d ad\u0131 il\u0259 tan\u0131nan bu m\u0259tnl\u0259ri Z\u0259rdabi geni\u015f yay\u0131lmaq \u00fc\u00e7\u00fcn 1901-ci ild\u0259 ayr\u0131ca kitab\u00e7a kimi n\u0259\u015fr edib, pulsuz m\u0259kt\u0259bl\u0259r\u0259 paylad\u0131.<\/p>\n<p>H\u0259s\u0259n b\u0259yin h\u0259r bir xo\u015fm\u0259raml\u0131 t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc, bina etdiyi \u0259m\u0259li sah\u0259 kimi, \u201cT\u00fcrk n\u0259\u011fm\u0259l\u0259ri\u201d d\u0259 milli satq\u0131nlar\u0131n donosuna tu\u015f g\u0259ldi. Bak\u0131 m\u0259kt\u0259bl\u0259rinin r\u0259hb\u0259rliyin\u0259 x\u0259lv\u0259ti \u015fikay\u0259t edib \u201cziyanl\u0131 n\u0259\u011fm\u0259l\u0259r\u201din oxunmas\u0131n\u0131 qada\u011fan etdirmi\u015fdil\u0259r. M\u00fc\u0259lliml\u0259rin \u00f6zl\u0259ri d\u0259 bu g\u0259r\u0259kli i\u015fd\u0259n tez \u0259l \u00e7\u0259kmi\u015fdil\u0259r. H\u0259s\u0259n b\u0259y bu i\u015f\u0259 r\u0259vac verm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn 1906-c\u0131 ilin yanvar\u0131nda \u201cH\u0259yat\u201d q\u0259zetind\u0259 \u00e7\u0131xan \u201cBizim n\u0259\u011fm\u0259l\u0259rimiz\u201d adl\u0131 m\u0259qal\u0259sind\u0259 \u00fcz\u00fcn\u00fc m\u00fc\u0259lliml\u0259r\u0259 tutub yazm\u0131\u015fd\u0131: \u201cQarda\u015flar, \u0259g\u0259r siz, h\u0259qiq\u0259t, m\u00fcs\u0259lman qarda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131 xabi-q\u0259fl\u0259td\u0259n oyatmaq ist\u0259yirsiniz, han\u0131 sizin xo\u015f havalar il\u0259 n\u0259\u011fm\u0259 oxuyanlar\u0131n\u0131z? Niy\u0259 zikr olan n\u0259\u011fm\u0259l\u0259ri v\u0259 qeyri-t\u0259z\u0259d\u0259n \u00e7a\u011f\u0131r\u0131lanlar\u0131 \u015fagirdl\u0259r\u0259 v\u0259 qeyril\u0259r\u0259 \u00f6yr\u0259tmirsiniz?\u201d.<\/p>\n<p>T\u0259xmin\u0259n, 2 il sonra H\u0259s\u0259n b\u0259y ideya v\u0259 \u0259m\u0259ll\u0259rini davam\u00e7\u0131lar\u0131na, milli haqlar\u0131na sahib \u00e7\u0131xma\u011fa haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 xalq\u0131na \u0259man\u0259t qoyaraq, m\u0259n\u0259vi \u00f6l\u00fcms\u00fczl\u00fcy\u0259 qovu\u015fdu. Sonrak\u0131 ill\u0259rd\u0259 H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin bir \u00e7ox arzu-ist\u0259kl\u0259ri yetirm\u0259l\u0259rinin m\u00fcbariz\u0259sind\u0259 ya\u015fasa da, onun bir \u00e7ox \u0259s\u0259rl\u0259ri ill\u0259r boyu unuduldu, \u00e7ap olunub yay\u0131lmad\u0131. Bu bax\u0131mdan \u0259n b\u0259xti g\u0259tirm\u0259y\u0259n kitab \u201cT\u00fcrk n\u0259\u011fm\u0259l\u0259ri\u201d olub. Onun 1909-cu ild\u0259 \u00e7ap olunmu\u015f nadir n\u00fcsx\u0259l\u0259rind\u0259n biri Milli Kitabxanan\u0131n fondunda saxlan\u0131l\u0131r. \u201cN\u0259\u011fm\u0259l\u0259r\u201din 1901-ci ild\u0259 bas\u0131lm\u0131\u015f bir n\u00fcsx\u0259sini is\u0259 H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin q\u0131z\u0131 Q\u0259ribsoltan M\u0259likova \u00f6t\u0259n \u0259srin 60-c\u0131 ill\u0259rind\u0259 atas\u0131n\u0131n elmi-f\u0259ls\u0259fi irsinin t\u0259dqiqat\u00e7\u0131s\u0131, indi BDU-nun kafedra m\u00fcdiri olan professor \u0130zz\u0259t R\u00fcst\u0259mova ba\u011f\u0131\u015flam\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>\u018fks\u0259r z\u0259rdabisev\u0259rl\u0259rin bu vaxtd\u0259k x\u0259b\u0259rsiz oldu\u011fu bu kitab\u0131 demokratik m\u0259tbuat tariximizin bir s\u0131ra qiym\u0259tli n\u00fcmun\u0259l\u0259rini y\u00fcks\u0259k s\u0259ri\u015ft\u0259 il\u0259 \u0259ski \u0259lifbadan lat\u0131n qrafikas\u0131na \u00e7evirmi\u015f m\u0259tn\u015f\u00fcnas, filologiya elml\u0259ri namiz\u0259di, AMEA \u018fd\u0259biyyat \u0130nstitutunun \u0259m\u0259kda\u015f\u0131 Elmira Qas\u0131mova h\u0259r iki n\u0259\u015fr \u0259sas\u0131nda \u00e7apa haz\u0131rlam\u0131\u015fd\u0131r. \u201cH\u0259s\u0259n b\u0259y M\u0259likzad\u0259 Z\u0259rdabinin \u201cT\u00fcrk n\u0259\u011fm\u0259l\u0259ri\u201d m\u0259cmu\u0259si\u201dnin 104 il sonra n\u0259\u015frin\u0259 yard\u0131m\u00e7\u0131 olmaqla Az\u0259rbaycanda V\u0259t\u0259nda\u015f C\u0259miyy\u0259tinin \u0130nki\u015faf\u0131na Yard\u0131m Assosiasiyas\u0131 daha bir minn\u0259tdarl\u0131q do\u011furan, g\u0259r\u0259kli add\u0131m atm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi irsin\u0259 d\u0259rin h\u00f6rm\u0259t v\u0259 tarixi nadirliyini n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq kitabda \u201cn\u0259\u011fm\u0259l\u0259r\u201d h\u0259r iki \u0259lifba il\u0259 verilmi\u015fdir. \u201cT\u00fcrk n\u0259\u011fm\u0259l\u0259ri\u201dnin \u00e7a\u011fda\u015f oxucular \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259h\u0259miyy\u0259tini d\u0259rind\u0259n anlatmaq \u00fc\u00e7\u00fcn H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin \u201c\u018fkin\u00e7i\u201d q\u0259zetind\u0259 \u201cDaxiliyy\u0259\u201d ad\u0131 il\u0259 \u00e7ap etdiyi yaz\u0131s\u0131, \u201cH\u0259yat\u201d q\u0259zetind\u0259 i\u015f\u0131q \u00fcz\u00fc g\u00f6rm\u00fc\u015f \u201cBizim n\u0259\u011fm\u0259l\u0259rimiz\u201d xatir\u0259sini v\u0259 professor \u0130zz\u0259t R\u00fcst\u0259movun \u201cH\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi\u201d monoqrafiyas\u0131n\u0131n \u201cn\u0259\u011fm\u0259l\u0259r\u201dd\u0259n b\u0259hs ed\u0259n par\u00e7as\u0131 \u0259lav\u0259 edilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>\u0130nan\u0131r\u0131q ki, H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin xalq\u0131m\u0131za says\u0131z-hesabs\u0131z xidm\u0259tl\u0259ri s\u0131ras\u0131nda onun milli n\u0259\u011fm\u0259l\u0259r yaratmaq t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00e7\u00fcs\u00fc v\u0259 i\u015ftirak\u00e7\u0131s\u0131 da olmas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259sini g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259tir\u0259n bu n\u0259\u015fr z\u0259rdabi\u015f\u00fcnasl\u0131\u011fa v\u0259 z\u0259rdabisev\u0259rl\u0259r\u0259 g\u0259r\u0259kli bilgil\u0259r ver\u0259c\u0259kdir.<\/p>\n<p><strong>Tahir AYDINO\u011eLU<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Z\u0259rdabisev\u0259rl\u0259r\u0259 yeni t\u00f6hf\u0259 B\u00f6y\u00fck maarif\u00e7i demokrat, \u0259m\u0259lp\u0259rv\u0259r publisist H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyini itirmi\u015f, qanl\u0131 Rusiya imperiyas\u0131n\u0131n ucqar \u0259yal\u0259tin\u0259 \u00e7evrilmi\u015f Quzey Az\u0259rbaycan\u0131n milli oyan\u0131\u015f v\u0259 m\u0259d\u0259ni t\u0259r\u0259qqi prosesini \u0259m\u0259li m\u00fcst\u0259vid\u0259 \u201cmilli m\u0259kt\u0259b, teatr v\u0259 m\u0259tbuat sacaya\u011f\u0131\u201d \u00fcz\u0259rin\u0259 qald\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r. H\u0259s\u0259n b\u0259y h\u0259qiqi xalq xadimi, mill\u0259t a\u015f\u0131qi kimi \u00f6z yetirm\u0259l\u0259rini ard\u0131c\u0131llar\u0131na \u00e7evirm\u0259y\u0259 nail olmu\u015f, maarif\u00e7ilik h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131 milli [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20],"tags":[],"class_list":{"0":"post-11552","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-kinci-zrdab-ziyali-qzet-tbitsunas"},"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.0 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin &quot;T\u00fcrk n\u0259\u011fm\u0259l\u0259ri&quot; - Z\u0259rdab.com<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=11552\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"az_AZ\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin &quot;T\u00fcrk n\u0259\u011fm\u0259l\u0259ri&quot; - Z\u0259rdab.com\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Z\u0259rdabisev\u0259rl\u0259r\u0259 yeni t\u00f6hf\u0259 B\u00f6y\u00fck maarif\u00e7i demokrat, \u0259m\u0259lp\u0259rv\u0259r publisist H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyini itirmi\u015f, qanl\u0131 Rusiya imperiyas\u0131n\u0131n ucqar \u0259yal\u0259tin\u0259 \u00e7evrilmi\u015f Quzey Az\u0259rbaycan\u0131n milli oyan\u0131\u015f v\u0259 m\u0259d\u0259ni t\u0259r\u0259qqi prosesini \u0259m\u0259li m\u00fcst\u0259vid\u0259 \u201cmilli m\u0259kt\u0259b, teatr v\u0259 m\u0259tbuat sacaya\u011f\u0131\u201d \u00fcz\u0259rin\u0259 qald\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r. H\u0259s\u0259n b\u0259y h\u0259qiqi xalq xadimi, mill\u0259t a\u015f\u0131qi kimi \u00f6z yetirm\u0259l\u0259rini ard\u0131c\u0131llar\u0131na \u00e7evirm\u0259y\u0259 nail olmu\u015f, maarif\u00e7ilik h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131 milli [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=11552\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Z\u0259rdab.com\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2013-08-17T03:00:36+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"12 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=11552#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=11552\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/97079b7570c1e89ec0d9e138c3672136\"},\"headline\":\"H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin &#8220;T\u00fcrk n\u0259\u011fm\u0259l\u0259ri&#8221;\",\"datePublished\":\"2013-08-17T03:00:36+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=11552\"},\"wordCount\":2503,\"commentCount\":0,\"articleSection\":[\"H\u018fS\u018fN B\u018fY Z\u018fRDAB\u0130\"],\"inLanguage\":\"az\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=11552#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=11552\",\"url\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=11552\",\"name\":\"H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin \\\"T\u00fcrk n\u0259\u011fm\u0259l\u0259ri\\\" - Z\u0259rdab.com\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/#website\"},\"datePublished\":\"2013-08-17T03:00:36+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/97079b7570c1e89ec0d9e138c3672136\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=11552#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"az\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=11552\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=11552#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin &#8220;T\u00fcrk n\u0259\u011fm\u0259l\u0259ri&#8221;\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/\",\"name\":\"Z\u0259rdab.com\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/97079b7570c1e89ec0d9e138c3672136\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d9c52a9a27c32119cb6679a077fa3e2779e5f822c451cbf01098004361d466ec?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d9c52a9a27c32119cb6679a077fa3e2779e5f822c451cbf01098004361d466ec?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"admin\"},\"url\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin \"T\u00fcrk n\u0259\u011fm\u0259l\u0259ri\" - Z\u0259rdab.com","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=11552","og_locale":"az_AZ","og_type":"article","og_title":"H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin \"T\u00fcrk n\u0259\u011fm\u0259l\u0259ri\" - Z\u0259rdab.com","og_description":"Z\u0259rdabisev\u0259rl\u0259r\u0259 yeni t\u00f6hf\u0259 B\u00f6y\u00fck maarif\u00e7i demokrat, \u0259m\u0259lp\u0259rv\u0259r publisist H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyini itirmi\u015f, qanl\u0131 Rusiya imperiyas\u0131n\u0131n ucqar \u0259yal\u0259tin\u0259 \u00e7evrilmi\u015f Quzey Az\u0259rbaycan\u0131n milli oyan\u0131\u015f v\u0259 m\u0259d\u0259ni t\u0259r\u0259qqi prosesini \u0259m\u0259li m\u00fcst\u0259vid\u0259 \u201cmilli m\u0259kt\u0259b, teatr v\u0259 m\u0259tbuat sacaya\u011f\u0131\u201d \u00fcz\u0259rin\u0259 qald\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r. H\u0259s\u0259n b\u0259y h\u0259qiqi xalq xadimi, mill\u0259t a\u015f\u0131qi kimi \u00f6z yetirm\u0259l\u0259rini ard\u0131c\u0131llar\u0131na \u00e7evirm\u0259y\u0259 nail olmu\u015f, maarif\u00e7ilik h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131 milli [&hellip;]","og_url":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=11552","og_site_name":"Z\u0259rdab.com","article_published_time":"2013-08-17T03:00:36+00:00","author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"12 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=11552#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=11552"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/97079b7570c1e89ec0d9e138c3672136"},"headline":"H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin &#8220;T\u00fcrk n\u0259\u011fm\u0259l\u0259ri&#8221;","datePublished":"2013-08-17T03:00:36+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=11552"},"wordCount":2503,"commentCount":0,"articleSection":["H\u018fS\u018fN B\u018fY Z\u018fRDAB\u0130"],"inLanguage":"az","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/www.zerdab.com\/?p=11552#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=11552","url":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=11552","name":"H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin \"T\u00fcrk n\u0259\u011fm\u0259l\u0259ri\" - Z\u0259rdab.com","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/#website"},"datePublished":"2013-08-17T03:00:36+00:00","author":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/97079b7570c1e89ec0d9e138c3672136"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=11552#breadcrumb"},"inLanguage":"az","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.zerdab.com\/?p=11552"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=11552#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/www.zerdab.com\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin &#8220;T\u00fcrk n\u0259\u011fm\u0259l\u0259ri&#8221;"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/#website","url":"https:\/\/www.zerdab.com\/","name":"Z\u0259rdab.com","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.zerdab.com\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"az"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/97079b7570c1e89ec0d9e138c3672136","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d9c52a9a27c32119cb6679a077fa3e2779e5f822c451cbf01098004361d466ec?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d9c52a9a27c32119cb6679a077fa3e2779e5f822c451cbf01098004361d466ec?s=96&d=mm&r=g","caption":"admin"},"url":"https:\/\/www.zerdab.com\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11552","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=11552"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11552\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11554,"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11552\/revisions\/11554"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=11552"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=11552"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=11552"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}