{"id":13359,"date":"2013-11-18T09:30:38","date_gmt":"2013-11-18T05:30:38","guid":{"rendered":"http:\/\/www.zerdab.com\/?p=13359"},"modified":"2013-11-17T20:19:28","modified_gmt":"2013-11-17T16:19:28","slug":"h%c9%99s%c9%99n-b%c9%99y-z%c9%99rdabinin-unudulan-oglu-s%c9%99ff%c9%99t-b%c9%99y-z%c9%99rdabi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=13359","title":{"rendered":"H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin unudulan o\u011flu &#8211; S\u0259ff\u0259t b\u0259y Z\u0259rdabi"},"content":{"rendered":"<figure id=\"attachment_13364\" aria-describedby=\"caption-attachment-13364\" style=\"width: 200px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"http:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2013\/11\/Akif-A\u015f\u0131rl\u0131-foto.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-13364\" alt=\"Akif A\u015f\u0131rl\u0131\" src=\"http:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2013\/11\/Akif-A\u015f\u0131rl\u0131-foto.jpg\" width=\"200\" height=\"200\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-13364\" class=\"wp-caption-text\"><span style=\"color: #0000ff;\"><strong>M\u00fc\u0259llif: Akif A\u015f\u0131rl\u0131, \u201c\u015e\u0259rq\u201d q\u0259zetinin ba\u015f redaktoru.<\/strong><\/span><\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>S\u0259ff\u0259t Z\u0259rdabi T\u00fcrkiy\u0259nin tan\u0131nm\u0131\u015f memar\u0131, m\u00fchacir\u0259t m\u0259tbuat\u0131m\u0131z\u0131n qurucular\u0131ndand\u0131r<\/strong>.<\/p>\n<p>\u201cOt k\u00f6k\u00fc \u00fcst\u0259 bit\u0259r\u201d deyibl\u0259r. Atalar\u0131n ba\u015fqa bir misal\u0131 da var: \u201cK\u00f6ks\u00fcz a\u011fac bar verm\u0259z\u201d. Mill\u0259ti m\u0259n\u0259vi bax\u0131mdan ucaldan, az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n \u0259saslar\u0131n\u0131 yaradan H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi d\u0259 \u00f6z soy-k\u00f6k\u00fc \u00fcst\u00fcnd\u0259 qol-budaq atd\u0131. Babas\u0131 R\u0259him b\u0259yin xarakterind\u0259n, t\u0259rbiy\u0259sind\u0259n do\u011fan keyfiyy\u0259tl\u0259r\u0259 sahib oldu v\u0259 Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck miqyasl\u0131 i\u015fl\u0259r g\u00f6rd\u00fc. H\u0259s\u0259n b\u0259y bu yana\u015fman\u0131, t\u0259rbiy\u0259ni \u00f6z ail\u0259sin\u0259 da\u015f\u0131d\u0131, \u00e7\u0259tinlikl\u0259r\u0259 sin\u0259 g\u0259rdi, s\u0259br etdi, m\u00fcbariz\u0259sin\u0259 sadiq qald\u0131.<\/p>\n<p>M\u00fc\u0259llimi Salavyovun q\u0131z\u0131 il\u0259 deyil, H\u0259nif\u0259 xan\u0131m kimi g\u00f6z\u0259l bir t\u00fcrk q\u0131z\u0131 il\u0259 ail\u0259 qurub mill\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn f\u0259dail\u0259r yeti\u015fdirdi. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, atalar\u0131 kimi xalq\u0131n n\u0259fin\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan bu 4 \u00f6vlad\u0131n da b\u0259xti g\u0259tirm\u0259di. <a href=\"http:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2013\/11\/Z\u0259rdabi-ail\u0259si-foto.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignright size-full wp-image-13362\" alt=\"Z\u0259rdabi ail\u0259si\" src=\"http:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2013\/11\/Z\u0259rdabi-ail\u0259si-foto.jpg\" width=\"326\" height=\"336\" \/><\/a><br \/>\nAil\u0259nin <strong>b\u00f6y\u00fck \u00f6vlad\u0131 P\u0259ri xan\u0131m<\/strong> mill\u0259t c\u0259fake\u015fi \u018flim\u0259rdan b\u0259y Top\u00e7uba\u015fovla ail\u0259 qurduqdan sonra 1919-cu ild\u0259 Paris\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n istiqlal sava\u015f\u0131n\u0131 aparma\u011fa yolland\u0131, 1920-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n sovetl\u0259\u015fm\u0259sind\u0259n dolay\u0131 bir daha geri d\u00f6n\u0259 bilm\u0259di. Parisd\u0259 d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fib el\u0259 oradaca d\u0259fn olundu.<br \/>\nAil\u0259nin <strong>b\u00f6y\u00fck o\u011flu Midh\u0259t b\u0259y<\/strong> repressiya edildi, mill\u0259t\u00e7i kimi Sovet \u201cKQS\u201dsi t\u0259r\u0259find\u0259n g\u00fcll\u0259l\u0259ndi.<br \/>\nAil\u0259nin sonbe\u015fiyi, atas\u0131 bar\u0259d\u0259 xatir\u0259l\u0259rini Sovet ideologiyas\u0131n\u0131n t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 uy\u011fun q\u0259l\u0259m\u0259 alan <strong>Q\u0259ribsoltan xan\u0131m<\/strong> \u00f6lk\u0259nin bir \u00e7ox rayonlar\u0131nda m\u00fc\u0259llimlik etdi. \u201cS\u0259ff\u0259t, S\u0259ff\u0259t\u201d dey\u0259r\u0259k qarda\u015f nisgilin\u0259 d\u00f6z\u0259 bilm\u0259y\u0259n Q\u0259ribsoltan xan\u0131m n\u00fcmun\u0259vi pedaqoji f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 Lenin ordeni il\u0259 t\u0259ltif olundu. Ail\u0259sin\u0259 qar\u015f\u0131 apar\u0131lan\u00a0 repressiyalar\u0131n, t\u0259zyiql\u0259rin n\u0259tic\u0259sind\u0259 psixoloji g\u0259rginliy\u0259 tab g\u0259tirm\u0259y\u0259r\u0259k 1965-ci ild\u0259 d\u00fcnyadan k\u00f6\u00e7d\u00fc.<\/p>\n<p>T\u0259zada bax. Qarda\u015f\u0131n biri T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 s\u00fcrg\u00fcn h\u0259yat\u0131 ya\u015fay\u0131r, biri 37-ci ilin repressiyas\u0131n\u0131n qurban\u0131 olur, bac\u0131s\u0131 Parisd\u0259 m\u00fchacir\u0259td\u0259 ya\u015fay\u0131r, ail\u0259nin yegan\u0259 Sovet Az\u0259rbaycan\u0131nda qalan \u00f6vlad\u0131 bir t\u0259r\u0259fd\u0259n ordenl\u0259 m\u00fckafatland\u0131r\u0131l\u0131r, dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n is\u0259 ail\u0259 faci\u0259si ya\u015fad\u0131l\u0131r. Q\u0259ribsoltan xan\u0131m \u00f6mr\u00fcn\u00fcn sonlar\u0131nda bu faci\u0259l\u0259r\u0259 d\u00f6z\u0259 bilmir, psixoloji sars\u0131nt\u0131 ke\u00e7irir v\u0259 qarda\u015f\u0131 S\u0259ff\u0259tin sa\u011f olmas\u0131ndan x\u0259b\u0259rsiz d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fir.<\/p>\n<p>Q\u0259ribsoltan xan\u0131m\u0131n son n\u0259f\u0259sd\u0259 \u00fcz\u00fcn\u00fc g\u00f6rm\u0259k ist\u0259diyi qarda\u015f\u0131 <strong>S\u0259ff\u0259t b\u0259y<\/strong> ail\u0259nin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u00f6vlad\u0131d\u0131r. \u00c7ox t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi haqq\u0131nda yaz\u0131lan kitablarda onun bar\u0259sind\u0259 he\u00e7 bir m\u0259lumat verilmir. Sad\u0259c\u0259, ad\u0131 xat\u0131rlan\u0131r, f\u0259aliyy\u0259ti bir k\u0259nara qals\u0131n, he\u00e7 \u00f6l\u00fcm tarixi d\u0259 yaz\u0131lm\u0131r.<\/p>\n<p>S\u0259ff\u0259t b\u0259y Z\u0259rdabinin izin\u0259 t\u0259sad\u00fcf\u0259n d\u00fc\u015f\u0259 bildim. T\u00fcrkiy\u0259nin kitab h\u0259rrac\u0131 bazar\u0131ndan \u0259ld\u0259 etdiyim \u201cAz\u0259rbaycan Milliyy\u0259t\u00e7il\u0259r d\u0259rn\u0259yi\u201dnin nizamnam\u0259si bu y\u00f6nd\u0259 b\u0259l\u0259d\u00e7im oldu. M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259nin \u00f6nd\u0259rliyi il\u0259 1949-cu ild\u0259 yarad\u0131lan \u201cAz\u0259rbaycan k\u00fclt\u00fcr d\u0259rn\u0259yi\u201dn\u0259 paralel qurulan \u201cAz\u0259rbaycan Milliyy\u0259t\u00e7il\u0259r d\u0259rn\u0259yi\u201d 1952-ci ild\u0259 Ankarada t\u0259sis olunub. T\u00fcrkiy\u0259 \u018fdliyy\u0259 Nazirliyind\u0259 qeydiyyatdan ke\u00e7\u0259n d\u0259rn\u0259yin 11 n\u0259f\u0259r qurucusu var v\u0259 onlardan biri d\u0259 S\u0259ff\u0259t b\u0259y Z\u0259rdabidir.<\/p>\n<p>1952-ci il fevral\u0131n 8-d\u0259 yarad\u0131lan \u201cAz\u0259rbaycan mill\u0259t\u00e7il\u0259r d\u0259rn\u0259yi\u201dnin qurucular\u0131 s\u0131ras\u0131nda Az\u0259rbaycan\u0131n istiqlal sava\u015f\u0131n\u0131 aparan xeyli sayda tan\u0131nm\u0131\u015f isiml\u0259r var. \u0130sg\u0259nd\u0259r xan (Xoyski), \u201cAzadl\u0131\u011fa u\u00e7an\u201d ilk az\u0259rbaycan t\u00fcrk\u00fc Mehmet Altunbay, \u018fhm\u0259d Ulusoy, Hiday\u0259t Turanl\u0131 kimi xalq\u0131m\u0131z\u0131n c\u0259sur \u00f6vladlar\u0131n\u0131n yaratd\u0131\u011f\u0131 d\u0259rn\u0259k qar\u015f\u0131s\u0131na b\u00f6y\u00fck m\u0259qs\u0259dl\u0259r qoydu: \u201cB\u00f6y\u00fck t\u00fcrk al\u0259minin bir par\u00e7as\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil ed\u0259n Az\u0259rbaycan\u0131n tarixini, m\u0259d\u0259niyy\u0259tini, iqtisadiyyat\u0131n\u0131 ara\u015fd\u0131rmaq v\u0259 yaymaq\u201d. Zahir\u0259n mahiyy\u0259tind\u0259 siyasi iddia g\u00f6r\u00fcnm\u0259y\u0259n bu t\u0259l\u0259bl\u0259rin arxas\u0131nda Az\u0259rbaycan\u0131n istiqlal\u0131n\u0131n b\u0259rpas\u0131 kimi b\u00f6y\u00fck siyasi sava\u015f dayan\u0131rd\u0131. Bu sava\u015f\u0131n \u0259sas \u00f6nc\u00fcll\u0259rind\u0259n biri S\u0259ff\u0259t Z\u0259rdabi idi. Nizamnam\u0259d\u0259ki qeydd\u0259n b\u0259lli olur ki, S.Z\u0259rdabi ali t\u0259hsilli in\u015faat m\u00fch\u0259ndisidir, Ankarada ya\u015fay\u0131r. \u0130nternet \u00fcz\u0259rind\u0259n apard\u0131\u011f\u0131m axtar\u0131\u015flar\u0131ndan b\u0259lli oldu ki, H.Z\u0259rdabinin bu m\u0259lum oldu\u011fu q\u0259d\u0259r d\u0259 \u201cnam\u0259lum o\u011flu\u201dnun ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 m\u0259h\u0259ll\u0259, ev h\u0259l\u0259 d\u0259 durur v\u0259 1960-c\u0131 ill\u0259rin ortalar\u0131nad\u0259k S\u0259ff\u0259t b\u0259y bu evd\u0259 ya\u015fay\u0131b. Sonra n\u0259 s\u0259b\u0259bd\u0259ns\u0259 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259n k\u00f6\u00e7\u00fcb, Almaniyada q\u0259rarla\u015f\u0131b. Onun Almaniyada q\u0259rarla\u015fmas\u0131n\u0131 1967-ci ilin yanvar\u0131n 1-d\u0259 n\u0259\u015fr olunan \u201cT\u00fcrkiy\u0259 m\u00fch\u0259ndislik x\u0259b\u0259rl\u0259ri\u201d d\u0259rgisinin yubiley say\u0131ndan \u00f6yr\u0259nm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. T\u00fcrkiy\u0259 M\u00fch\u0259ndisl\u0259r C\u0259miyy\u0259tinin qurucular\u0131 s\u0131ras\u0131nda yer alan S.Z\u0259rdabi yubiley t\u00f6r\u0259nin\u0259 qat\u0131lmamas\u0131na baxmayaraq dig\u0259r h\u0259mkarlar\u0131 kimi ad\u0131 d\u0259rgid\u0259 h\u00f6rm\u0259tl\u0259 \u00e7\u0259kilir. T\u00fcrkiy\u0259 in\u015faat m\u00fch\u0259ndisliyin\u0259, memarl\u0131\u011f\u0131na etdiyi xidm\u0259td\u0259n dolay\u0131 \u00fcnvan\u0131na g\u00f6nd\u0259rm\u0259k \u015f\u0259rtil\u0259 ona xatir\u0259 plaketi t\u0259qdim olunur. T\u0259ltif olunanlar\u0131n s\u0131ras\u0131nda ilk yerl\u0259rd\u0259 q\u0259rarla\u015fan S\u0259ff\u0259t b\u0259yin ad\u0131 qar\u015f\u0131s\u0131nda \u201cAlmaniyada ya\u015fay\u0131r\u201d s\u00f6z\u00fc yaz\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2013\/11\/S\u0259ff\u0259t-Z\u0259rdabi.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-full wp-image-13361\" alt=\"S\u0259ff\u0259t Z\u0259rdabi\" src=\"http:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2013\/11\/S\u0259ff\u0259t-Z\u0259rdabi.jpg\" width=\"219\" height=\"314\" \/><\/a>D\u0259rginin h\u0259min say\u0131nda T\u00fcrkiy\u0259nin \u0259n tan\u0131nm\u0131\u015f memar\u0131 kimi \u015f\u0259kli \u00e7ap edilib v\u0259 bar\u0259sind\u0259 y\u0131\u011fcam bir t\u0259rc\u00fcmeyi-hal da var. F\u0259aliyy\u0259ti bar\u0259d\u0259 oxuculara m\u0259lumat veril\u0259n m\u0259qal\u0259d\u0259 S.Z\u0259rdabi \u00f6z\u00fc bar\u0259d\u0259 bunlar\u0131 deyir: \u201c1314 s\u0259n\u0259sind\u0259 Qafqaz Az\u0259rbaycan\u0131nda m\u00fclk\u00fcm\u00fcz olan Z\u0259rdabda do\u011fulmu\u015fam. \u0130lk v\u0259 orta t\u0259hsilimi Az\u0259rbaycanda &#8211; Bak\u0131da ald\u0131qdan sonra t\u0259hsilimi Riqa Ali M\u00fch\u0259ndislik m\u0259kt\u0259bind\u0259 davam etdirmi\u015f\u0259m. Rusiyada 1917-ci il inqilab\u0131ndan sonra m\u0259kt\u0259bi v\u0259 m\u0259ml\u0259k\u0259timi t\u0259rk etm\u0259y\u0259 m\u0259cbur qalm\u0131\u015fam. Bundan sonra Almaniyada Karleruhe Ali M\u00fch\u0259ndislik m\u0259kt\u0259binin memarl\u0131q \u015f\u00f6b\u0259sini bitirdikd\u0259n sonra 1928-ci ild\u0259 T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 g\u0259lmi\u015f v\u0259 burada fasil\u0259siz olaraq m\u0259sl\u0259yimd\u0259 \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015fam\u201d.<\/p>\n<p>1917-ci il bol\u015fevik inqilab\u0131ndan sonra S.Z\u0259rdabini Az\u0259rbaycan\u0131 t\u0259rk etdiyini yazmas\u0131na baxmayaraq onun 1918-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti quruculu\u011fu prosesind\u0259 yax\u0131ndan i\u015ftirak\u0131 m\u0259lum olur. Bel\u0259 ki, T\u00fcrkiy\u0259nin Bo\u011fazi\u00e7i Universitetind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan h\u0259myerlimiz V\u00fcqar \u0130manovun 2003-c\u00fc ild\u0259 \u018flim\u0259rdan b\u0259y Top\u00e7uba\u015fovla ba\u011fl\u0131 \u00e7ap etdirdiyi monoqrafiyada S.Z\u0259rdabinin Paris S\u00fclh konfrans\u0131nda i\u015ftirak\u0131 r\u0259smi s\u0259n\u0259dl\u0259rl\u0259 t\u0259sdiql\u0259nir. Paris S\u00fclh konfrans\u0131nda i\u015ftirak ed\u0259n Az\u0259rbaycan n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259tinin r\u0259hb\u0259ri \u018f.Top\u00e7uba\u015fovun \u015f\u0259xsi katibi kimi diplomatik f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n S\u0259ff\u0259t b\u0259y bir m\u00fcdd\u0259t n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259tinin maliyy\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin\u0259 d\u0259 r\u0259hb\u0259rlik edir. Az\u0259rbaycan\u0131n sovetl\u0259\u015fm\u0259sind\u0259n dolay\u0131 v\u0259t\u0259n\u0259 d\u00f6n\u0259 bilmir, bir m\u00fcdd\u0259t sonra m\u00fchacir\u0259t h\u0259yat\u0131 ba\u015flay\u0131r. 1928-ci ild\u0259n sonra T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 d\u00f6n\u0259n S\u0259ff\u0259t b\u0259y Ankarada bir \u00e7ox binalar\u0131n ba\u015f memar\u0131 olur v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 M\u00fch\u0259ndisl\u0259r Oca\u011f\u0131n\u0131n \u0259sas qurucular\u0131 s\u0131ras\u0131na qat\u0131l\u0131r. \u201cT\u00fcrkiy\u0259 M\u00fch\u0259ndislik x\u0259b\u0259rl\u0259ri\u201d d\u0259rgisinin bir ne\u00e7\u0259 say\u0131nda S.Z\u0259rdabinin memarl\u0131q f\u0259aliyy\u0259ti bar\u0259d\u0259 m\u0259lumatlar \u0259ksini tap\u0131b. \u0130n\u015faat sektorunda m\u00fch\u00fcm v\u0259zif\u0259l\u0259r icra ed\u0259n S\u0259ff\u0259t Z\u0259rdabi Ankarada maarif v\u0259kal\u0259tli in\u015faat \u015f\u00f6b\u0259sinin m\u00fcdiri, \u0130nhisarlar Birliyinin in\u015faat \u015f\u00f6b\u0259si r\u0259isi, Sumerbank in\u015faat b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn direktoru kimi f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259r\u0259k T\u00fcrkiy\u0259nin bir \u00e7ox s\u0259naye obyektl\u0259rinin ba\u015f memar\u0131 olur. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, hans\u0131 binalar\u0131n memar\u0131 olmas\u0131 bar\u0259d\u0259 n\u0259 \u00f6z\u00fc m\u0259lumat verir, n\u0259 d\u0259 ki, d\u0259rgil\u0259rd\u0259 bu bar\u0259d\u0259 m\u0259lumatlar var.<\/p>\n<p>Memarl\u0131q f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 yana\u015f\u0131, ictimai-siyasi prosesl\u0259r\u0259 qat\u0131lan S\u0259ff\u0259t b\u0259y Az\u0259rbaycan m\u00fchacirl\u0259rinin bir araya g\u0259lm\u0259sind\u0259, bol\u015fevik istilas\u0131na qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259nin t\u0259\u015fkilind\u0259 f\u0259all\u0131q g\u00f6st\u0259rir, m\u00fchacir\u0259t m\u0259tbuat\u0131n\u0131n formala\u015fmas\u0131nda na\u015fir yazar kimi \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n<p>1950-ci ill\u0259rd\u0259 \u201cAz\u0259rbaycan Milliyy\u0259t\u00e7il\u0259r D\u0259rn\u0259yi\u201dnin r\u0259hb\u0259r hey\u0259tind\u0259 t\u0259msil olunan S.Z\u0259rdabi bu t\u0259\u015fkilat\u0131n m\u0259tbu orqan\u0131 olan \u201cT\u00fcrk izi\u201d d\u0259rgisinin n\u0259\u015frind\u0259 i\u015ftirak edir. 1952-1954-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 \u00e7ap edil\u0259n, c\u0259mi 10 say\u0131 i\u015f\u0131q \u00fcz\u00fc g\u00f6r\u0259n \u201cT\u00fcrk izi\u201d M.\u018f.R\u0259sulzad\u0259nin r\u0259yi il\u0259 n\u0259\u015fr\u0259 ba\u015flayan \u201cAz\u0259rbaycan\u201d k\u00fclt\u00fcr d\u0259rgisind\u0259n f\u0259rqli olaraq radikal mill\u0259t\u00e7i m\u00f6vqeyi il\u0259\u00a0 se\u00e7ilir. M.\u018f.R\u0259sulzad\u0259 v\u0259 onun m\u00fchacirl\u0259r komandas\u0131na qar\u015f\u0131 k\u0259skin m\u00fcxalif m\u00f6vqeyi il\u0259 se\u00e7il\u0259n \u201cT\u00fcrk izi\u201dnin yay\u0131m m\u00fcdiri \u00c7ingiz G\u00f6yg\u00f6l idi. M\u00fchacir yazarlardan Niyazi K\u00fcrd\u0259mirin, Hiday\u0259t Turanl\u0131n\u0131n, A.\u00c7\u0259mb\u0259r\u0259k\u0259ndlinin \u0259rs\u0259y\u0259 g\u0259tirdiyi d\u0259rginin n\u0259\u015frind\u0259 S\u0259ff\u0259t b\u0259y b\u00f6y\u00fck rol oynay\u0131b.<\/p>\n<p>\u201cT\u00fcrk izi\u201d ba\u011fland\u0131qdan sonra \u201cAz\u0259rbaycan Milliyy\u0259t\u00e7il\u0259r D\u0259rn\u0259yi\u201dnin \u0259traf\u0131nda topla\u015fanlar \u201cM\u00fccahid\u201d adl\u0131 d\u0259rginin \u00e7ap\u0131na icaz\u0259 al\u0131r. 1955-ci ilin iyulunda ilk n\u00f6mr\u0259si i\u015f\u0131q \u00fcz\u00fc g\u00f6r\u0259n \u201cM\u00fccahid\u201d m\u00fchacir\u0259t m\u0259tbuat\u0131m\u0131z\u0131n \u0259n uzun \u00f6m\u00fcrl\u00fc\u00a0 n\u0259\u015frl\u0259rind\u0259n biridir. Ayl\u0131q ictimai fikir m\u0259cmu\u0259si kimi oxuculara t\u0259qdim olunan \u201cM\u00fccahid\u201din \u0259sas \u015f\u00fcar\u0131 Az\u0259rbaycan milli birliyi fikrini yaymaq v\u0259 b\u00fct\u00fcn Rusiya m\u0259hkumu islam-t\u00fcrk al\u0259minin h\u00fcrriyy\u0259t v\u0259 qurtulu\u015fu idi. 1962-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r 59 say\u0131 \u00e7ap olunan jurnal\u0131n t\u0259sis\u00e7isi v\u0259 m\u00fcdiri \u00c7ingiz G\u00f6yg\u00f6l yen\u0259 d\u0259 M\u00fcsavat Partiyas\u0131 v\u0259 onlar\u0131n liderl\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 k\u0259skin m\u00fcxalif m\u00f6vqe n\u00fcmayi\u015f etdirirdi. \u201cYeni m\u0259tb\u0259\u0259\u201dd\u0259 \u00e7apa haz\u0131rlanan \u201cM\u00fccahid\u201d bir m\u00fcdd\u0259t S\u0259ff\u0259t Z\u0259rdabinin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 oxuculara \u00e7atd\u0131r\u0131l\u0131b. \u00c7ox t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, H\u0259s\u0259n b\u0259yin bu mill\u0259t\u00e7i-yazar o\u011flunun m\u00fchacir\u0259t m\u0259tbuat\u0131n\u0131n formala\u015fmas\u0131nda oynad\u0131\u011f\u0131 rol, onun publisistik yaz\u0131lar\u0131n\u0131n m\u0259qs\u0259di, m\u0259ram\u0131 v\u0259 istiqam\u0259ti bar\u0259d\u0259 t\u0259dqiqat i\u015fi dem\u0259k olar ki, yoxdur.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n bu m\u00fccahid o\u011flunun T\u00fcrkiy\u0259d\u0259, yoxsa Almaniyada d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fm\u0259si v\u0259 \u00f6l\u00fcm tarixi d\u0259 b\u0259lli deyil. Ail\u0259 qurmas\u0131, \u00f6vladlar\u0131n\u0131n olub-olmamas\u0131 bar\u0259d\u0259 d\u0259 m\u0259lumatlar yoxdur.\u00a0 M\u0259hz buna g\u00f6r\u0259 d\u0259, H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin h\u0259yat v\u0259 f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131 kitablarda S\u0259ff\u0259t b\u0259yin yaln\u0131z ad\u0131 \u00e7\u0259kilir, bar\u0259sind\u0259 geni\u015f bilgi verilmir. \u0130nan\u0131r\u0131q ki, Az\u0259rbaycan m\u00fchacir\u0259t tarixini t\u0259dqiq ed\u0259n ara\u015fd\u0131r\u0131c\u0131lar S.Z\u0259rdabinin indiy\u0259 q\u0259d\u0259r i\u015f\u0131q d\u00fc\u015fm\u0259y\u0259n h\u0259yat\u0131na, memar kimi f\u0259aliyy\u0259tin\u0259, m\u00fchacir\u0259t m\u0259tbuat\u0131n\u0131n\u00a0 formala\u015fmas\u0131nda g\u00f6st\u0259rdiyi \u0259m\u0259y\u0259 n\u0259z\u0259r yetir\u0259c\u0259k v\u0259 bu y\u00f6nd\u0259 t\u0259dqiqatlar aparacaqlar.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>S\u0259ff\u0259t Z\u0259rdabi T\u00fcrkiy\u0259nin tan\u0131nm\u0131\u015f memar\u0131, m\u00fchacir\u0259t m\u0259tbuat\u0131m\u0131z\u0131n qurucular\u0131ndand\u0131r. \u201cOt k\u00f6k\u00fc \u00fcst\u0259 bit\u0259r\u201d deyibl\u0259r. Atalar\u0131n ba\u015fqa bir misal\u0131 da var: \u201cK\u00f6ks\u00fcz a\u011fac bar verm\u0259z\u201d. Mill\u0259ti m\u0259n\u0259vi bax\u0131mdan ucaldan, az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n \u0259saslar\u0131n\u0131 yaradan H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi d\u0259 \u00f6z soy-k\u00f6k\u00fc \u00fcst\u00fcnd\u0259 qol-budaq atd\u0131. Babas\u0131 R\u0259him b\u0259yin xarakterind\u0259n, t\u0259rbiy\u0259sind\u0259n do\u011fan keyfiyy\u0259tl\u0259r\u0259 sahib oldu v\u0259 Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck miqyasl\u0131 i\u015fl\u0259r g\u00f6rd\u00fc. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20],"tags":[],"class_list":{"0":"post-13359","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-kinci-zrdab-ziyali-qzet-tbitsunas"},"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.0 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin unudulan o\u011flu - S\u0259ff\u0259t b\u0259y Z\u0259rdabi - Z\u0259rdab.com<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=13359\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"az_AZ\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin unudulan o\u011flu - S\u0259ff\u0259t b\u0259y Z\u0259rdabi - Z\u0259rdab.com\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"S\u0259ff\u0259t Z\u0259rdabi T\u00fcrkiy\u0259nin tan\u0131nm\u0131\u015f memar\u0131, m\u00fchacir\u0259t m\u0259tbuat\u0131m\u0131z\u0131n qurucular\u0131ndand\u0131r. \u201cOt k\u00f6k\u00fc \u00fcst\u0259 bit\u0259r\u201d deyibl\u0259r. Atalar\u0131n ba\u015fqa bir misal\u0131 da var: \u201cK\u00f6ks\u00fcz a\u011fac bar verm\u0259z\u201d. Mill\u0259ti m\u0259n\u0259vi bax\u0131mdan ucaldan, az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n \u0259saslar\u0131n\u0131 yaradan H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi d\u0259 \u00f6z soy-k\u00f6k\u00fc \u00fcst\u00fcnd\u0259 qol-budaq atd\u0131. Babas\u0131 R\u0259him b\u0259yin xarakterind\u0259n, t\u0259rbiy\u0259sind\u0259n do\u011fan keyfiyy\u0259tl\u0259r\u0259 sahib oldu v\u0259 Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck miqyasl\u0131 i\u015fl\u0259r g\u00f6rd\u00fc. [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=13359\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Z\u0259rdab.com\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2013-11-18T05:30:38+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"11 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=13359#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=13359\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/97079b7570c1e89ec0d9e138c3672136\"},\"headline\":\"H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin unudulan o\u011flu &#8211; S\u0259ff\u0259t b\u0259y Z\u0259rdabi\",\"datePublished\":\"2013-11-18T05:30:38+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=13359\"},\"wordCount\":2175,\"commentCount\":2,\"articleSection\":[\"H\u018fS\u018fN B\u018fY Z\u018fRDAB\u0130\"],\"inLanguage\":\"az\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=13359#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=13359\",\"url\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=13359\",\"name\":\"H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin unudulan o\u011flu - S\u0259ff\u0259t b\u0259y Z\u0259rdabi - Z\u0259rdab.com\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/#website\"},\"datePublished\":\"2013-11-18T05:30:38+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/97079b7570c1e89ec0d9e138c3672136\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=13359#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"az\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=13359\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=13359#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin unudulan o\u011flu &#8211; S\u0259ff\u0259t b\u0259y Z\u0259rdabi\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/\",\"name\":\"Z\u0259rdab.com\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/97079b7570c1e89ec0d9e138c3672136\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d9c52a9a27c32119cb6679a077fa3e2779e5f822c451cbf01098004361d466ec?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d9c52a9a27c32119cb6679a077fa3e2779e5f822c451cbf01098004361d466ec?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"admin\"},\"url\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin unudulan o\u011flu - S\u0259ff\u0259t b\u0259y Z\u0259rdabi - Z\u0259rdab.com","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=13359","og_locale":"az_AZ","og_type":"article","og_title":"H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin unudulan o\u011flu - S\u0259ff\u0259t b\u0259y Z\u0259rdabi - Z\u0259rdab.com","og_description":"S\u0259ff\u0259t Z\u0259rdabi T\u00fcrkiy\u0259nin tan\u0131nm\u0131\u015f memar\u0131, m\u00fchacir\u0259t m\u0259tbuat\u0131m\u0131z\u0131n qurucular\u0131ndand\u0131r. \u201cOt k\u00f6k\u00fc \u00fcst\u0259 bit\u0259r\u201d deyibl\u0259r. Atalar\u0131n ba\u015fqa bir misal\u0131 da var: \u201cK\u00f6ks\u00fcz a\u011fac bar verm\u0259z\u201d. Mill\u0259ti m\u0259n\u0259vi bax\u0131mdan ucaldan, az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n \u0259saslar\u0131n\u0131 yaradan H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi d\u0259 \u00f6z soy-k\u00f6k\u00fc \u00fcst\u00fcnd\u0259 qol-budaq atd\u0131. Babas\u0131 R\u0259him b\u0259yin xarakterind\u0259n, t\u0259rbiy\u0259sind\u0259n do\u011fan keyfiyy\u0259tl\u0259r\u0259 sahib oldu v\u0259 Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck miqyasl\u0131 i\u015fl\u0259r g\u00f6rd\u00fc. [&hellip;]","og_url":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=13359","og_site_name":"Z\u0259rdab.com","article_published_time":"2013-11-18T05:30:38+00:00","author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"11 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=13359#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=13359"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/97079b7570c1e89ec0d9e138c3672136"},"headline":"H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin unudulan o\u011flu &#8211; S\u0259ff\u0259t b\u0259y Z\u0259rdabi","datePublished":"2013-11-18T05:30:38+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=13359"},"wordCount":2175,"commentCount":2,"articleSection":["H\u018fS\u018fN B\u018fY Z\u018fRDAB\u0130"],"inLanguage":"az","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/www.zerdab.com\/?p=13359#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=13359","url":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=13359","name":"H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin unudulan o\u011flu - S\u0259ff\u0259t b\u0259y Z\u0259rdabi - Z\u0259rdab.com","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/#website"},"datePublished":"2013-11-18T05:30:38+00:00","author":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/97079b7570c1e89ec0d9e138c3672136"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=13359#breadcrumb"},"inLanguage":"az","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.zerdab.com\/?p=13359"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=13359#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/www.zerdab.com\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin unudulan o\u011flu &#8211; S\u0259ff\u0259t b\u0259y Z\u0259rdabi"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/#website","url":"https:\/\/www.zerdab.com\/","name":"Z\u0259rdab.com","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.zerdab.com\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"az"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/97079b7570c1e89ec0d9e138c3672136","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d9c52a9a27c32119cb6679a077fa3e2779e5f822c451cbf01098004361d466ec?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d9c52a9a27c32119cb6679a077fa3e2779e5f822c451cbf01098004361d466ec?s=96&d=mm&r=g","caption":"admin"},"url":"https:\/\/www.zerdab.com\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13359","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=13359"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13359\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13366,"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13359\/revisions\/13366"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=13359"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=13359"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=13359"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}