{"id":13550,"date":"2013-11-28T23:58:49","date_gmt":"2013-11-28T19:58:49","guid":{"rendered":"http:\/\/www.zerdab.com\/?p=13550"},"modified":"2013-11-29T13:19:25","modified_gmt":"2013-11-29T09:19:25","slug":"f%c9%99r%c9%99c-b%c9%99y-agayev-nikolay-nikolayevic-kim-olub-arasdirma","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=13550","title":{"rendered":"F\u0259r\u0259c b\u0259y A\u011fayev (Nikolay Nikolayevi\u00e7) kim olub? &#8211; ARA\u015eDIRMA"},"content":{"rendered":"<p>&nbsp;<\/p>\n<figure id=\"attachment_13429\" aria-describedby=\"caption-attachment-13429\" style=\"width: 256px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"http:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2013\/11\/Eldeniz-Hesenov.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-13429\" alt=\"Eld\u0259niz H\u0259s\u0259nov\" src=\"http:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2013\/11\/Eldeniz-Hesenov.jpg\" width=\"256\" height=\"274\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-13429\" class=\"wp-caption-text\"><span style=\"color: #0000ff;\"><strong>Eld\u0259niz H\u0259s\u0259nov, K\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru, Beyn\u0259lxalq Ekoenergetika Akademiyas\u0131n\u0131n ekologiya \u00fczr\u0259 professoru, Z\u0259rdabi\u015f\u00fcnas, Az\u0259rbaycan Jurnalistl\u0259r Birliyinin \u00fczv\u00fc.<\/strong><\/span><\/figcaption><\/figure>\n<p><span style=\"color: #000000;\">F\u0259r\u0259c b\u0259y A\u011fayev \u015f\u0259xsiyy\u0259ti bar\u0259d\u0259 s\u00f6hb\u0259t a\u00e7mam\u0131\u015fdan \u00f6nc\u0259 diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131rmaq ist\u0259rdim ki, H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi kimi dahi bir \u015f\u0259xsiyy\u0259tin formala\u015fmas\u0131, onda elm\u0259, t\u0259hsil\u0259, v\u0259t\u0259n\u0259, xalqa, torpa\u011fa m\u0259h\u0259bb\u0259t hissinin a\u015f\u0131lanmas\u0131 ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 onun n\u0259sil-n\u0259cab\u0259tind\u0259n, k\u00f6k\u00fcnd\u0259n, ulular\u0131ndan qaynaqlanan bir m\u0259s\u0259l\u0259dir.<\/span><\/p>\n<p>H\u0259s\u0259n b\u0259yin ist\u0259r ata, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 ana n\u0259slind\u0259n olan insanlar \u0259sl b\u0259yl\u0259r, b\u0259yzad\u0259l\u0259r olmu\u015fdur. Lakin \u00e7ox t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, onlar\u0131n kimliyi bar\u0259d\u0259 bu g\u00fcn\u0259d\u0259k m\u00fck\u0259mm\u0259l ara\u015fd\u0131rmalar apar\u0131lmam\u0131\u015f, \u0259trafl\u0131 bilgil\u0259r \u0259ld\u0259 edilm\u0259mi\u015fdir.<\/p>\n<p>H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi ail\u0259sinin, eyni zamanda onun n\u0259slind\u0259n olan insanlar\u0131n ke\u015fm\u0259ke\u015fli h\u0259yat yollar\u0131 ara\u015fd\u0131r\u0131lmam\u0131\u015f, onlar\u0131n ba\u015flar\u0131na g\u0259tiril\u0259n faci\u0259li hadis\u0259l\u0259rin, ke\u00e7dikl\u0259ri iztirabl\u0131 h\u0259yat yollar\u0131n\u0131n tarixi \u015f\u0259rhi verilm\u0259mi\u015f, n\u0259sil \u015f\u0259c\u0259r\u0259si t\u0259rtib olunmam\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Eyni zamanda, Z\u0259rdabinin bir \u00e7ox elmi-t\u0259cr\u00fcbi i\u015fl\u0259ri, ideyalar\u0131, t\u00f6vsiy\u0259l\u0259ri d\u0259 ara\u015fd\u0131r\u0131lmam\u0131\u015f qalm\u0131\u015fd\u0131r. B\u00fct\u00fcn bunlar m\u0259ni d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrm\u0259kl\u0259, d\u0259rin t\u0259dqiqat i\u015fl\u0259ri, ara\u015fd\u0131rmalar aparma\u011fa, bilgil\u0259r \u0259ld\u0259 etm\u0259y\u0259 vadar etmi\u015fdir.<\/p>\n<p>D\u00fczd\u00fcr, bir \u00e7ox ziyal\u0131, t\u0259dqiqat\u00e7\u0131 aliml\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n yaz\u0131lan d\u0259y\u0259rli t\u0259dqiqat \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259, m\u0259qal\u0259l\u0259rd\u0259 m\u00f6vzulara m\u00fcvafiq olaraq, Z\u0259rdabi n\u0259slinin m\u00fc\u0259yy\u0259n n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri haqq\u0131nda \u015f\u0259rhl\u0259r verilmi\u015fdir. Lakin bunlar \u00fcmumil\u0259\u015fdirilm\u0259mi\u015f, Z\u0259rdabi n\u0259slind\u0259n olan insanlar\u0131n ke\u00e7mi\u015f olduqlar\u0131 \u015f\u0259r\u0259fli v\u0259 eyni zamanda, iztirabl\u0131, ke\u015fm\u0259ke\u015fli h\u0259yat yollar\u0131 bar\u0259d\u0259 ara\u015fd\u0131rmalar apar\u0131lmam\u0131\u015f, \u0259trafl\u0131 bilgil\u0259r \u0259ld\u0259 olunmam\u0131\u015f v\u0259 bunlar xalq\u0131m\u0131za \u00e7atd\u0131r\u0131lmam\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Bilirik ki, insan\u0131n h\u0259yat\u0131nda h\u0259r \u015fey ilk \u00f6nc\u0259 do\u011fma torpaqdan, v\u0259t\u0259nd\u0259n, eld\u0259n-obadan, yerd\u0259n-yurddan, atadan, anadan ba\u015flan\u0131r. Lakin \u00e7ox t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, mill\u0259tin m\u0259n\u0259vi atas\u0131 hesab edil\u0259n H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi kimi mill\u0259t f\u0259daisinin n\u0259sil \u015f\u0259c\u0259r\u0259sind\u0259n x\u0259b\u0259rsiz oldu\u011fumuz, bu ocaqdan \u00e7\u0131xanlar\u0131n ya\u015fad\u0131qlar\u0131 yerl\u0259r, \u00fcnvanlar, m\u0259zarlar\u0131n\u0131n yeri bizl\u0259r\u0259 b\u0259lli olmad\u0131\u011f\u0131 halda, haz\u0131rda b\u0259zi kino rejissorlar\u0131m\u0131z Z\u0259rdabi haqq\u0131nda film \u00e7\u0259km\u0259k ist\u0259yind\u0259dirl\u0259r. H\u0259tta filmin \u00e7\u0259kili\u015fin\u0259 maliyy\u0259 v\u0259saiti \u00fc\u00e7\u00fcn sponsor axtaranlar\u0131m\u0131z da vard\u0131r. Hesab edir\u0259m ki, film \u00e7\u0259km\u0259k ist\u0259yind\u0259 olanlar\u0131m\u0131z, Z\u0259rdabi haqq\u0131nda film\u0259 ssenari yazanlar\u0131m\u0131z yax\u015f\u0131 olard\u0131 ki, bundan \u00f6nc\u0259 yuxar\u0131da qeyd olunan m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r bar\u0259d\u0259 ara\u015fd\u0131rmalar apars\u0131n v\u0259 d\u0259rin bilgil\u0259r \u0259ld\u0259 etdikd\u0259n sonra film \u00e7\u0259km\u0259k haqda fikirl\u0259\u015fsinl\u0259r.<\/p>\n<p>H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi kimi dahi bir \u015f\u0259xsiyy\u0259ti d\u00fcnyaya b\u0259x\u015f ed\u0259n, onun t\u0259lim-t\u0259rbiy\u0259si il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olan m\u00fcq\u0259dd\u0259s <i>ana haqq\u0131nda,<\/i> onun kimliyi, n\u0259sil-n\u0259cab\u0259ti bar\u0259d\u0259 bu g\u00fcn\u0259d\u0259k d\u0259rin bilgil\u0259r, m\u0259lumatlar \u0259ld\u0259 edilm\u0259mi\u015fdir.<\/p>\n<p>Eyni zamanda dem\u0259liy\u0259m ki, bu g\u00fcn Z\u0259rdabinin do\u011fmalar\u0131, bilavasit\u0259 onun anas\u0131 haqda bilgil\u0259r \u0259ld\u0259 etm\u0259y\u0259 t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs g\u00f6st\u0259r\u0259n v\u0259 bu ana obraz\u0131n\u0131 ilk d\u0259f\u0259 q\u0259l\u0259m\u0259 alan filologiya elml\u0259ri \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru, az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q ideologiyas\u0131 sah\u0259sind\u0259 g\u00fccl\u00fc q\u0259l\u0259m sahibi, \u201cKaspi\u201d q\u0259zetinin r\u0259hb\u0259ri, tan\u0131nm\u0131\u015f jurnalist <b><i>Sona xan\u0131m V\u0259liyevaya <\/i><\/b>\u00f6z d\u0259rin t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr\u00fcm\u00fc, minn\u0259tdarl\u0131\u011f\u0131m\u0131 bildirir\u0259m.<\/p>\n<p>Z\u0259rdabi n\u0259slind\u0259n olan insanlar\u0131n ara\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131, onlar\u0131n n\u0259sil \u015f\u0259c\u0259r\u0259sinin t\u0259rtib olunmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn hesab edir\u0259m ki, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin h\u0259yat\u0131 v\u0259 yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na d\u0259rind\u0259n b\u0259l\u0259d olmaq laz\u0131md\u0131r.<\/p>\n<p>H\u0259s\u0259n b\u0259yin v\u0259fal\u0131 h\u0259yat yolda\u015f\u0131 H\u0259nif\u0259 xan\u0131m M\u0259likovan\u0131n (Abayevan\u0131n), \u00f6vladlar\u0131 P\u0259ri xan\u0131m M\u0259likovan\u0131n (Top\u00e7uba\u015fova), Q\u0259ribsoltan xan\u0131m M\u0259likovan\u0131n v\u0259 P\u0259ri xan\u0131m Top\u00e7uba\u015fovan\u0131n h\u0259yat yolda\u015f\u0131, Az\u0259rbaycan\u0131n ilk parlamentinin s\u0259dri olmu\u015f \u018flim\u0259rdan b\u0259y Top\u00e7uba\u015fovun xatir\u0259 yaz\u0131lar\u0131na istinad etm\u0259yim,\u00a0 H\u0259s\u0259n b\u0259yin xan\u0131m\u0131 il\u0259 do\u011fma k\u0259ndi Z\u0259rdabda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 16 il \u0259rzind\u0259 oradan m\u00fcnt\u0259z\u0259m olaraq Tiflisd\u0259 n\u0259\u015fr olunan \u201cTiflisski listok\u201d, \u201cNovoye obozreniye\u201d, \u201cZiya\u201d, Bak\u0131da \u00e7\u0131xan \u201cKaspi\u201d v\u0259 sair q\u0259zetl\u0259rd\u0259 d\u0259rc etdirdiyi m\u0259qal\u0259l\u0259rl\u0259 tan\u0131\u015f olma\u011f\u0131m, eyni zamanda, \u00f6lk\u0259mizin alim v\u0259 ziyal\u0131lar\u0131ndan H.H\u00fcseynov, Z.G\u00f6y\u00fc\u015fov, M.Axundov, C.M\u0259mm\u0259dov, A.Zamanov, Z.M\u0259mm\u0259dov, M.Qas\u0131mov, \u0130.R\u00fcst\u0259mov, V.M\u0259mm\u0259dov, \u015e.Qurbanov, X.H\u0259s\u0259nov, E.Cavadova, K\u00f6n\u00fcl Nazimq\u0131z\u0131, V.Quliyev, Q.Behbudov, \u015fair-dramaturq S\u0259ttar Z\u0259rdabi, \u0259m\u0259kdar jurnalist Tahir Ayd\u0131no\u011flu v\u0259 dig\u0259r ziyal\u0131lar\u0131m\u0131z t\u0259r\u0259find\u0259n Z\u0259rdabinin h\u0259yat\u0131 v\u0259 yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 yaz\u0131lan \u0259s\u0259rl\u0259rl\u0259, m\u0259qal\u0259l\u0259rl\u0259 d\u0259rind\u0259n tan\u0131\u015f olma\u011f\u0131m v\u0259 h\u0259min t\u0259dqiqat materiallar\u0131ndan b\u0259hr\u0259l\u0259nm\u0259yim H\u0259s\u0259n b\u0259y n\u0259slinin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131nda, onlar\u0131n ke\u015fm\u0259ke\u015fli h\u0259yat yollar\u0131n\u0131 i\u015f\u0131qland\u0131rmaqda, n\u0259sil \u015f\u0259c\u0259r\u0259sini t\u0259rtib etm\u0259kd\u0259 m\u0259n\u0259 geni\u015f imkanlar a\u00e7m\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>M\u0259rhum akademik Ziya B\u00fcnyadov yaz\u0131rd\u0131: \u201cH\u0259r bir alim, jurnalist, b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 \u201cq\u0259l\u0259m\u00e7alanlar\u201d \u00f6z k\u0259ndl\u0259rinin, q\u0259s\u0259b\u0259l\u0259rinin, \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rinin tarixini yazma\u011fa t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs g\u00f6st\u0259rsinl\u0259r. Do\u011frudur, bu, \u00e7\u0259tindir, lakin faydal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnki bir h\u0259qiq\u0259tdir ki, tarix\u00e7il\u0259r \u00fcmumi tarix yaz\u0131rlar v\u0259 h\u0259r bir ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259sinin tarixini h\u0259min yerin sakinl\u0259ri q\u0259d\u0259r d\u0259qiq bilm\u0259zl\u0259r&#8230; \u201c. Bu s\u00f6zl\u0259rd\u0259 \u00e7ox b\u00f6y\u00fck h\u0259qiq\u0259t vard\u0131r.<\/p>\n<p>H\u0259s\u0259n b\u0259yin ulular\u0131 il\u0259 bah\u0259m onun \u00f6z\u00fc, eyni zamanda, \u00f6vladlar\u0131 da q\u0259dim Z\u0259rdab torpa\u011f\u0131nda d\u00fcnyaya g\u0259lmi\u015fl\u0259r. Hesab edir\u0259m ki, q\u0259dim Z\u0259rdab k\u0259ndind\u0259 do\u011fulub boya-ba\u015fa \u00e7atan H\u0259s\u0259n b\u0259y M\u0259likov Z\u0259rdabinin ke\u00e7diyi h\u0259yat yolunu, onun n\u0259sil \u015f\u0259c\u0259r\u0259sini tarixi m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259 olan m\u0259lumatlar v\u0259 faktlarla m\u00fcqayis\u0259li \u015f\u0259kild\u0259 ara\u015fd\u0131r\u0131b ortaya \u00e7\u0131xarmaqda \u0259n b\u00f6y\u00fck istinad yeri bu g\u00fcn h\u0259yatda olan yerli sakinl\u0259r, Z\u0259rdabi n\u0259slinin ya\u015fl\u0131 insanlar\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n<p>H\u0259min n\u0259slin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rind\u0259n olan a\u011fsaqqallar\u0131m\u0131z, a\u011fbir\u00e7\u0259kl\u0259rimizd\u0259n hal-haz\u0131rda indiki Z\u0259rdab \u015f\u0259h\u0259rind\u0259, Z\u0259rdab rayonunun bir s\u0131ra k\u0259ndl\u0259rind\u0259, A\u011fcab\u0259di, Ucar, G\u00f6y\u00e7ay, A\u011fsu, A\u011fda\u015f, Sabirabad, \u015eamax\u0131 rayonlar\u0131nda, Ming\u0259\u00e7evir v\u0259 paytaxt Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 ya\u015fayanlar vard\u0131r. Bundan ba\u015fqa, Z\u0259rdabi n\u0259slinin s\u00fcrg\u00fcn h\u0259yat\u0131 ya\u015fam\u0131\u015f insanlar v\u0259 onlar\u0131n haz\u0131rda Qazax\u0131standa, Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131standa, H\u0259\u015ft\u0259rxanda, Moskvada, T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 v\u0259 dig\u0259r yerl\u0259rd\u0259 m\u0259skunla\u015fm\u0131\u015f n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri b\u00f6y\u00fck bir ail\u0259 olaraq ya\u015famaqdad\u0131rlar.<\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, Az\u0259rbaycan tarixinin faci\u0259li s\u0259hif\u0259l\u0259rini t\u0259\u015fkil ed\u0259n 20-30-cu ill\u0259rin siyasi mahiyy\u0259tind\u0259n ir\u0259li g\u0259l\u0259n bir m\u0259s\u0259l\u0259 idi ki, 1937-1938-ci ill\u0259rd\u0259 saxta ittihamlarla 40 min\u0259 yax\u0131n soyda\u015f\u0131m\u0131z cinay\u0259t m\u0259suliyy\u0259tin\u0259 c\u0259lb edilmi\u015f, 1937-1940-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 t\u0259xmin\u0259n 12 min insan h\u0259bs edilmi\u015fdir. \u201cKulak\u201d ad\u0131 il\u0259 30-cu ill\u0259rd\u0259 Sibir\u0259 v\u0259 Qazax\u0131stana minl\u0259rl\u0259 g\u00fcnahs\u0131z insan s\u00fcrg\u00fcn olunmu\u015fdur. 40-c\u0131 ill\u0259rin sonunad\u0259k davam ed\u0259n bu proses n\u0259tic\u0259sind\u0259 Qazax\u0131standa x\u00fcsusi kulak arxipelaqlar\u0131 yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. 50-ci ill\u0259rin ortalar\u0131ndan etibar\u0259n geri qay\u0131danlar\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 almaq \u015f\u0259rtil\u0259, haz\u0131rda Qazax\u0131standa 100 mind\u0259n \u00e7ox az\u0259rbaycanl\u0131 ya\u015fay\u0131r.<\/p>\n<p>T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, faci\u0259li, m\u0259\u015f\u0259qq\u0259tli s\u00fcrg\u00fcn h\u0259yat\u0131 ya\u015fam\u0131\u015f, repressiyan\u0131n qurbanlar\u0131na \u00e7evrilmi\u015f h\u0259min insanlar\u0131n, h\u0259m\u00e7inin b\u00f6y\u00fck M\u0259likovlar n\u0259slinin onlarla n\u00fcmay\u0259nd\u0259sinin h\u0259yat\u0131ndan bu g\u00fcn d\u0259 x\u0259b\u0259rsizik.<\/p>\n<p>T\u0259dqiqat\u00e7\u0131 aliml\u0259rimizin yaz\u0131lar\u0131ndan, tarixi m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259n biz\u0259 m\u0259lumdur ki, Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n tan\u0131nm\u0131\u015f soylar\u0131ndan biri M\u0259likovlard\u0131r. Bu o M\u0259likovlard\u0131r ki, onlar\u0131n ulu babas\u0131, y\u0259ni H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin atas\u0131 S\u0259lim b\u0259yin atas\u0131 <b><i>M\u0259lik R\u0259him b\u0259y \u015eirvan xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n Qarasubasar mahal\u0131n\u0131n Z\u0259rdab k\u0259ndinin yiy\u0259si (sahibi) olmu\u015fdur.<\/i><\/b><\/p>\n<p>Tarixi m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259n o da m\u0259lumdur ki, xanl\u0131qlar d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn sonunda, y\u0259ni Rusiya \u015eimali Az\u0259rbaycan xanl\u0131qlar\u0131n\u0131 i\u015f\u011fal ed\u0259n zaman \u015eirvanda yerl\u0259\u015fdiril\u0259n bir \u00e7ox eskadronlar G\u00f6y\u0259z\u0259n, Hazaurt, S\u0259rd\u0259ri mahallar\u0131n\u0131n bir s\u0131ra k\u0259ndl\u0259ri il\u0259 yana\u015f\u0131 <b><i>Qarasubasar mahal\u0131n\u0131n\u00a0 Z\u0259rdab v\u0259 L\u0259ki k\u0259ndl\u0259ri \u00a0<\/i><\/b>hesab\u0131na ya\u015fay\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>1820-ci ild\u0259 \u015eirvan xanl\u0131\u011f\u0131 l\u0259\u011fv edildikd\u0259n sonra <b><i>Qarasubasar mahal\u0131 indiki Ucar, Z\u0259rdab, A\u011fda\u015f v\u0259 K\u00fcrd\u0259mir rayonlar\u0131n\u0131n \u0259razisind\u0259 m\u00f6vcud olmu\u015fdur.<\/i><\/b> Burada 1821-ci ild\u0259 10 k\u0259ndd\u0259 (\u015eilyan, Qarab\u00f6rkl\u00fc, Birinci L\u0259ki, \u0130kinci L\u0259ki, \u018flv\u0259nd, Tilank\u00f6y\u00fcn, Muradxan, X\u0259l\u0259c, Z\u0259rdab, \u00c7all\u0131) 815 ail\u0259 ya\u015fay\u0131rd\u0131. <b><i>Qarasubasar mahal\u0131n\u0131n naibi <\/i><\/b><i>H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin babas\u0131<b> M\u0259lik R\u0259him b\u0259y idi.<\/b><\/i><\/p>\n<p>M\u0259lik R\u0259him b\u0259y q\u0259dim Z\u0259rdab k\u0259ndinin yerl\u0259\u015fdiyi G\u00f6y\u00e7ay q\u0259zas\u0131nda xeyriyy\u0259\u00e7ilikl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olmu\u015f, elm\u0259, maarif\u0259 himay\u0259darl\u0131q etmi\u015fdir. R\u0259him b\u0259y \u0130ran \u015fahzad\u0259si Xosrov Mirz\u0259 Qacar Rusiyan\u0131n paytaxt\u0131 Peterburqa ged\u0259rk\u0259n onu Qaraba\u011fda qar\u015f\u0131layan \u015eirvan b\u0259yl\u0259ri qrupunda olmu\u015fdur.<\/p>\n<figure id=\"attachment_13551\" aria-describedby=\"caption-attachment-13551\" style=\"width: 427px\" class=\"wp-caption alignleft\"><a href=\"http:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2013\/11\/Attestat.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-13551\" alt=\"H.B.Z\u0259rdabinin Moskva Universitetini bitirm\u0259si haqq\u0131nda attestat.\" src=\"http:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2013\/11\/Attestat.jpg\" width=\"427\" height=\"447\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-13551\" class=\"wp-caption-text\"><span style=\"color: #0000ff;\"><strong>H.B.Z\u0259rdabinin Moskva Universitetini<\/strong><\/span><br \/><span style=\"color: #0000ff;\"><strong>bitirm\u0259si haqq\u0131nda attestat.<\/strong><\/span><\/figcaption><\/figure>\n<p>\u00c7ox da uzaq bir tarix olmasa da, M\u0259lik R\u0259him b\u0259yin o\u011flu S\u0259lim b\u0259yd\u0259n, S\u0259lim b\u0259yin o\u011flanlar\u0131 H\u0259s\u0259n b\u0259y M\u0259likov Z\u0259rdabid\u0259n, Mehral\u0131 b\u0259y M\u0259likovdan v\u0259 bu iki qarda\u015f\u0131n \u00f6vladlar\u0131ndan ba\u015fqa M\u0259lik R\u0259him b\u0259yin h\u0259yatda qarda\u015f\u0131-bac\u0131s\u0131n\u0131n olmas\u0131, onlar\u0131n kimliyi, \u00f6vladlar\u0131 bar\u0259d\u0259 tarixi m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259 m\u0259lumata, yaz\u0131lara rast g\u0259linmir. Lakin apard\u0131\u011f\u0131m\u0131z ara\u015fd\u0131rmalar dem\u0259y\u0259 \u0259sas verir ki, M\u0259lik R\u0259him b\u0259yin Q\u0259dir b\u0259y, M\u0259mm\u0259dal\u0131 b\u0259y, C\u0259f\u0259rqulu b\u0259y adl\u0131 qarda\u015f\u0131, Hiday\u0259t b\u0259y, \u018fs\u0259d b\u0259y, Qas\u0131m b\u0259y adl\u0131 o\u011flanlar\u0131, Tubu v\u0259 Ayna xan\u0131m adl\u0131 q\u0131zlar\u0131 olmu\u015fdur. H\u0259s\u0259n b\u0259yd\u0259n ba\u015fqa onun Mehral\u0131 b\u0259y M\u0259likov, S\u0259f\u0259ral\u0131 b\u0259y M\u0259likov v\u0259 \u015eirinxan\u0131m adl\u0131 n\u0259v\u0259l\u0259ri olmu\u015fdur. Eyni zamanda, M\u0259mm\u0259dal\u0131 v\u0259 Q\u0259dir b\u0259yin, Tubu v\u0259 Ayna xan\u0131m\u0131n \u00f6vladlar\u0131 haqq\u0131nda bu g\u00fcn\u0259d\u0259k he\u00e7 bir m\u0259lumat \u0259ld\u0259 edilm\u0259mi\u015fdir. Bu \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rin \u00f6zl\u0259rinin, \u00f6vladlar\u0131n\u0131n ke\u015fm\u0259k\u015fli h\u0259yat yollar\u0131 ara\u015fd\u0131r\u0131lmam\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Z\u0259rdabinin atas\u0131 S\u0259lim b\u0259y uzun m\u00fcdd\u0259t \u00e7ar ordusunda prapor\u015fik r\u00fctb\u0259sind\u0259 xidm\u0259t etmi\u015fdir. S\u0259lim b\u0259yin prapor\u015fik r\u00fctb\u0259sind\u0259 olmas\u0131n\u0131n tarixi t\u0259sdiqini o\u011flu H\u0259s\u0259n b\u0259y M\u0259likov Z\u0259rdabiy\u0259 Moskva Universitetini \u0259la qiym\u0259tl\u0259rl\u0259 bitirdiyin\u0259 v\u0259 n\u00fcmun\u0259vi \u0259xlaq\u0131na g\u00f6r\u0259 1865-ci ilin iyul ay\u0131n\u0131n 10-da Universitetin Elmi \u015euras\u0131n\u0131n ona elml\u0259r namiz\u0259di alimlik d\u0259r\u0259c\u0259si verm\u0259si bar\u0259d\u0259 attestatdan da g\u00f6rm\u0259k olar. O, elm v\u0259 maarifi, \u015feiri v\u0259 s\u0259n\u0259ti sev\u0259n t\u0259r\u0259qqip\u0259rv\u0259r adam olmu\u015fdur. S\u0259lim b\u0259yin \u00f6z evind\u0259 t\u0259\u015fkil etdiyi m\u0259clisl\u0259rd\u0259 o d\u00f6vr\u00fcn bir \u00e7ox tarix\u00e7il\u0259ri, m\u00fc\u0259lliml\u0259ri, h\u0259kiml\u0259ri, musiqi\u00e7il\u0259ri i\u015ftirak etmi\u015fdir. S\u0259lim b\u0259y q\u0259dim v\u0259 qiym\u0259tli kitablar\u0131 \u0259ld\u0259 ed\u0259r, onlar\u0131n yay\u0131lmas\u0131, oxunmas\u0131 m\u0259qs\u0259di il\u0259 x\u0259ttatlara v\u0259 mirz\u0259l\u0259r\u0259 pul ver\u0259r, \u00fcz\u00fcn\u00fc k\u00f6\u00e7\u00fcrtd\u00fcr\u0259rmi\u015f.<\/p>\n<p>H\u0259s\u0259n b\u0259yin bibisi Tubu xan\u0131m olmu\u015fdur. Tubu xan\u0131m S\u0259m\u0259d b\u0259yl\u0259 ail\u0259 h\u0259yat\u0131 qurmu\u015fdur. Onlar\u0131n o\u011flu Z\u00fclf\u00fc S\u0259m\u0259d b\u0259y o\u011flu Ad\u0131g\u00f6z\u0259lov H\u0259s\u0259n b\u0259yin bibisi o\u011fludur.<\/p>\n<p>H\u0259s\u0259n b\u0259yin anas\u0131 M\u0259rziy\u0259 xan\u0131m ke\u00e7mi\u015f \u015eu\u015fa q\u0259zas\u0131n\u0131n, indiki A\u011fcab\u0259di rayonunun Qaradolaql\u0131 b\u0259y n\u0259slind\u0259n-Baharl\u0131 oyma\u011f\u0131ndan olmu\u015fdur.<\/p>\n<p>H\u0259s\u0259n b\u0259yin anas\u0131n\u0131n ad\u0131n\u0131n M\u0259rziy\u0259 olmas\u0131n\u0131 onun Z\u0259rdabda ya\u015fayan qarda\u015f\u0131 n\u0259v\u0259si Sara xan\u0131m da t\u0259sdiq edir. O bildirir ki,<\/p>\n<figure id=\"attachment_13552\" aria-describedby=\"caption-attachment-13552\" style=\"width: 198px\" class=\"wp-caption alignright\"><a href=\"http:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2013\/11\/F\u0259r\u0259c-b\u0259y-A\u011fayev-f.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-13552\" alt=\"F\u0259r\u0259c b\u0259y A\u011fayev\" src=\"http:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2013\/11\/F\u0259r\u0259c-b\u0259y-A\u011fayev-f.jpg\" width=\"198\" height=\"266\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-13552\" class=\"wp-caption-text\"><span style=\"color: #0000ff;\"><strong>F\u0259r\u0259c b\u0259y A\u011fayev (Nikolay Nikolayevi\u00e7) (1811-1891).<\/strong><\/span><\/figcaption><\/figure>\n<p>M\u0259rziy\u0259 xan\u0131ma \u0259zizl\u0259m\u0259 m\u0259nas\u0131nda h\u0259mi\u015f\u0259 M\u0259rzi xan\u0131m dey\u0259 m\u00fcraci\u0259t olunarm\u0131\u015f.<i><\/i><\/p>\n<p>H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin atas\u0131n\u0131n day\u0131s\u0131 F\u0259r\u0259c b\u0259y A\u011fayev \u015eu\u015fadan olmu\u015fdur. Dem\u0259li, H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin ata n\u0259n\u0259si \u015fu\u015fal\u0131 q\u0131z\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>H\u00f6rm\u0259tli oxucular, yuxar\u0131da qeyd olunanlar b\u0259r\u0259d\u0259, yax\u0131n vaxtlarda i\u015f\u0131q \u00fcz\u00fc g\u00f6r\u0259c\u0259k <b><i>\u201cH\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi irsi: ke\u015fm\u0259ke\u015fli h\u0259yat yolu\u201d<\/i><\/b> adl\u0131 monoqrafiyamda \u0259trafl\u0131 tan\u0131\u015f olacaqs\u0131n\u0131z.<\/p>\n<p>\u0130ndi is\u0259 H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin atas\u0131 S\u0259lim b\u0259yin day\u0131s\u0131 general-leytenant F\u0259r\u0259c b\u0259y A\u011fayev haqq\u0131nda \u0259ld\u0259 etdiyim bilgil\u0259ri diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131rmaq hesab edir\u0259m ki,\u00a0 h\u0259m maraql\u0131, h\u0259m d\u0259 g\u0259r\u0259kli olard\u0131.<\/p>\n<p>H.B.Z\u0259rdabinin atas\u0131 S\u0259lim b\u0259yin day\u0131s\u0131, general-leytenant F\u0259r\u0259c b\u0259y A\u011fayev g\u00f6rk\u0259mli h\u0259rb\u00e7i olmu\u015fdur. H\u0259s\u0259n b\u0259yin Tiflisd\u0259 t\u0259hsil almas\u0131nda F\u0259r\u0259c b\u0259yin m\u00fcst\u0259sna rolu olmu\u015fdur.<b><i> <\/i><\/b>B\u0259s general F\u0259r\u0259c b\u0259y kimdir? Biz onun ad\u0131na ilk d\u0259f\u0259 1873-1874-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 \u201cKavkazski kalendar\u201d illik m\u0259cmu\u0259sind\u0259 rast g\u0259lirik. O, Qafqaz \u018flahidd\u0259 Ordusunun general\u0131 olmu\u015fdur. Onu ham\u0131 \u201cNikolay Nikolayevi\u00e7 A\u011fayev\u201d kimi tan\u0131y\u0131rd\u0131. Niy\u0259? Ona g\u00f6r\u0259 ki, F.A\u011fayev-Nikolayevi\u00e7i 1844-c\u00fc ild\u0259 Rusiya imperatoru Birinci Nikolay v\u0259 arvad\u0131 Mariya Aleksandrovna o\u011fullu\u011fa g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015fd\u00fcr. F\u0259r\u0259c b\u0259y Nikolayevi\u00e7 uzun m\u00fcdd\u0259t Peterburqda xidm\u0259t etmi\u015f v\u0259 pad\u015fah\u0131n r\u0259\u011fb\u0259tini qazanm\u0131\u015fd\u0131r. Tiflisd\u0259 ham\u0131 ona \u201cRus A\u011fayev\u201d deyirdi.<b><i>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/i><\/b><\/p>\n<p>O, 1811-ci ild\u0259 \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 anadan olmu\u015f, ilk h\u0259rbi t\u0259hsilini Tiflisd\u0259 alm\u0131\u015fd\u0131r. 1837-ci ild\u0259 Qafqaz \u018flahidd\u0259 Ordusu m\u00fcs\u0259lman polkunun komandiri olmu\u015f, eskadron komandiri kimi erm\u0259nil\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 q\u0259hr\u0259manl\u0131qla vuru\u015fmu\u015fdur. O, Peterburqda I Nikolay\u0131n \u015f\u0259xsi m\u00fchafiz\u0259\u00e7isi d\u0259 olmu\u015fdur. F\u0259r\u0259c b\u0259y 1854-c\u00fc ild\u0259 \u00e7e\u00e7en qo\u015funlar\u0131na da r\u0259hb\u0259rlik etmi\u015fdir. 1891-ci ild\u0259 80 ya\u015f\u0131nda v\u0259fat etmi\u015f v\u0259 \u00f6z xahi\u015fin\u0259 \u0259sas\u0259n m\u00fcs\u0259lman ad\u0259ti\u00a0 il\u0259 d\u0259fn olunmu\u015fdur.<\/p>\n<p>General-leytenant F\u0259r\u0259c b\u0259y A\u011fayev-Nikolay Nikolayevi\u00e7 bar\u0259d\u0259 daha \u0259trafl\u0131 m\u0259lumat almaq \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259dqiqat\u00e7\u0131 jurnalist \u015e\u0259mistan N\u0259zirlinin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na istinad etm\u0259k laz\u0131md\u0131r. O, \u201cAz\u0259rbaycan generallar\u0131\u201d adl\u0131 kitab\u0131nda yaz\u0131r:<\/p>\n<p>\u201c1999-cu ilin aprel-may aylar\u0131nda G\u00fcrc\u00fcstan M\u0259rk\u0259zi D\u00f6vl\u0259t Arxivind\u0259 xalq\u0131m\u0131z\u0131n h\u0259rb\u00e7i o\u011fullar\u0131 haqq\u0131nda ara\u015fd\u0131rmalar aparanda indiy\u0259d\u0259k biz\u0259 m\u0259lum olmayan \u00e7oxlu sayda foto\u015f\u0259kil v\u0259 r\u0259smi s\u0259n\u0259dl\u0259r \u0259ld\u0259 ed\u0259 bildim. 1850-1855-ci ill\u0259rd\u0259 Dmitri Yermakov soyadl\u0131 bir fotoqraf Qafqaz\u0131n m\u00fcxt\u0259lif b\u00f6lg\u0259l\u0259rini g\u0259zmi\u015f, \u00f6t\u0259n \u0259srin g\u00f6rk\u0259mli adamlar\u0131n\u0131n \u015f\u0259klini \u00e7\u0259kmi\u015fdir. Onlar\u0131n aras\u0131nda h\u0259rb\u00e7il\u0259r d\u0259 az deyildi. Yermakovun \u00f6z \u0259li il\u0259 t\u0259rtib etdiyi on be\u015fd\u0259n\u00a0 \u00e7ox irih\u0259cmli fotoalbomda bir \u015f\u0259kil diqq\u0259timi c\u0259lb etdi. Orada t\u0259xmin\u0259n 40-45 ya\u015f\u0131nda cavan zabit t\u0259svir olunmu\u015fdu. Qal\u0131n b\u0131\u011fl\u0131, iri al\u0131nl\u0131, mavi g\u00f6zl\u00fc zabitin qur\u015fa\u011f\u0131nda nax\u0131\u015fl\u0131 bir x\u0259nc\u0259r ba\u011flanm\u0131\u015fd\u0131. Onun a\u011fayana oturu\u015funda b\u0259y v\u00fcqar\u0131 vard\u0131. \u015e\u0259kil sanki dil\u0259 g\u0259lib deyirdi: \u201cM\u0259n az\u0259rbaycanl\u0131yam!\u201d \u00dcmumi siyah\u0131da g\u00f6st\u0259rilirdi ki, fondda onun iki foto\u015f\u0259kli saxlan\u0131l\u0131r. H\u0259r ikisini sifari\u015f verdim. H\u0259r ikisinin d\u0259 alt\u0131nda \u201cTatarskiy bey\u201d s\u00f6zl\u0259ri yaz\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. Daha he\u00e7 n\u0259. \u015e\u0259kild\u0259 kimin t\u0259svir olundu\u011funu fondda saxlanan ad g\u00f6st\u0259ricisind\u0259n \u00f6yr\u0259n\u0259 bildim. Orada yaz\u0131lm\u0131\u015fd\u0131: \u201c2899 v\u0259 8215 sayl\u0131 foto\u015f\u0259kill\u0259rd\u0259 general-leytenant F\u0259r\u0259c b\u0259y A\u011fayev t\u0259svir olunmu\u015fdur\u201d. Bir ay \u00fc\u00e7 g\u00fcnl\u00fck yarad\u0131c\u0131l\u0131q ezamiyy\u0259timd\u0259 h\u0259min anlardak\u0131 q\u0259d\u0259r sevinm\u0259mi\u015fdim. N\u0259 yax\u015f\u0131 ki, z\u0259nnim m\u0259ni aldatmam\u0131\u015fd\u0131. Bir d\u0259 ki, nec\u0259 sevinm\u0259y\u0259ydim. Y\u00fcz s\u0259ks\u0259n s\u0259kkiz il \u0259vv\u0259l anadan olmu\u015f, y\u00fcz on bir il bundan \u0259vv\u0259l v\u0259fat etmi\u015f general\u0131n foto\u015f\u0259klini indiy\u0259d\u0259k Az\u0259rbaycanda g\u00f6r\u0259n olmam\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p>H\u0259l\u0259 iyirmi il \u0259vv\u0259l Sankt-Peterburqda oxudu\u011fum bir s\u0259n\u0259dd\u0259n m\u0259n\u0259 m\u0259lum idi ki, general-leytenant F\u0259r\u0259c b\u0259y A\u011fayev m\u0259\u015fhur maarif\u00e7i H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin atas\u0131 S\u0259lim b\u0259yin do\u011fma day\u0131s\u0131 olub. 1858-ci ild\u0259 balaca H\u0259s\u0259n b\u0259yin birinci d\u0259r\u0259c\u0259li Tiflis gimnaziyas\u0131na q\u0259bul olunmas\u0131na o k\u00f6m\u0259k etmi\u015fdir.<\/p>\n<p>B\u0259s general-leytenant F\u0259r\u0259c b\u0259y A\u011fayev kimdir? Nec\u0259 olub ki, t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u0131m\u0131z onun \u00fcst\u00fcnd\u0259n s\u00fckutla ke\u00e7ibl\u0259r? H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi kimi g\u00f6rk\u0259mli maarifp\u0259rv\u0259ri biz\u0259 b\u0259x\u015f ed\u0259n bu xeyirxah adam\u0131n \u00f6m\u00fcr yolu h\u0259yat\u0131n hans\u0131 s\u0131naqlar\u0131ndan \u00e7\u0131x\u0131b?<\/p>\n<p>General-leytenant F\u0259r\u0259c b\u0259y A\u011fayevin haqq\u0131nda biz ilkin m\u0259lumata \u201dKavkaz\u201d q\u0259zetinin 8 dekabr 1891-ci il tarixli n\u00f6mr\u0259sind\u0259 v\u0259 \u201cKavkazski kalendar\u201d illik m\u0259cmu\u0259sinin 1873-1874-c\u00fc ill\u0259rd\u0259ki\u00a0 n\u00f6mr\u0259l\u0259rind\u0259 rast g\u0259ldik. Birinci m\u0259nb\u0259d\u0259 haqq\u0131nda geni\u015f m\u0259lumatla \u201cF\u0259r\u0259c b\u0259y\u201d kimi t\u0259qdim olunan elo\u011flumuz, \u201cNikolay Nikolayevi\u00e7 A\u011fayev\u201d adland\u0131r\u0131l\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 ki, bu yara\u015f\u0131ql\u0131, igid qafqazl\u0131 zabiti 1844-c\u00fc ild\u0259 imperator I Nikolay v\u0259 onun arvad\u0131 Mariya Aleksandrovna xa\u00e7 suyuna \u00e7\u0259kib o\u011fullu\u011fa q\u0259bul etmi\u015fdil\u0259r.<\/p>\n<p>General-leytenant F\u0259r\u0259c b\u0259y A\u011fayev f\u00fcsunkar Qaraba\u011f\u0131n \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 1811-ci ild\u0259 adl\u0131-sanl\u0131 b\u0259y ail\u0259sind\u0259 d\u00fcnyaya g\u0259lib. \u0130lk h\u0259rbi t\u0259hsilini Tiflis kadet korpusunda ald\u0131qdan sonra 1837-ci ild\u0259 Qafqaz \u018flahidd\u0259 Ordusunda m\u00fcs\u0259lman s\u00fcvari polkunda xidm\u0259t\u0259 ba\u015flay\u0131b. Xidm\u0259tinin yeddinci ilind\u0259\u00a0 \u0259n yax\u015f\u0131 qvardiya rotmistri F\u0259r\u0259c b\u0259y eskadron komandiri kimi Peterburqa I Nikolay\u0131n x\u00fcsusi qvardiya kazak polkunda leyb-qvardiya komandiri v\u0259zif\u0259sin\u0259 t\u0259yin olunur. El\u0259 burada da o, imperatorun v\u0259 onun arvad\u0131 Mariya Aleksandrovnan\u0131n sevimlisi olur.<\/p>\n<p>F\u0259r\u0259c b\u0259y A\u011fayev \u00f6z\u00fcn\u00fcn qeyri-adi h\u0259rbi qabiliyy\u0259ti v\u0259 igidliyi say\u0259sind\u0259 xidm\u0259tinin on ili \u0259rzind\u0259 polkovnik r\u00fctb\u0259sin\u0259 kimi y\u00fcks\u0259lir. 1850-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r Peterburqda, x\u00fcsusi qvardiya kazak polkunda q\u00fcsursuz xidm\u0259t ed\u0259n polkovnik F.A\u011fayev h\u0259min ili \u018flahidd\u0259 Qafqaz Ordusunun s\u0259r\u0259ncam\u0131na g\u00f6nd\u0259rilir.<\/p>\n<p>1853-c\u00fc ild\u0259 Kr\u0131m m\u00fcharib\u0259si ba\u015flananda polkovnik F\u0259r\u0259c b\u0259y A\u011fayev Qaraba\u011f\u0131n az\u0259rbaycanl\u0131 igidl\u0259rind\u0259n ibar\u0259t s\u00fcvari alay\u0131 t\u0259\u015fkil edir, \u00f6z\u00fc d\u0259 onun komandiri olur. M\u00fcxt\u0259lif arxiv s\u0259n\u0259dl\u0259ri, komandanl\u0131\u011fa g\u00f6nd\u0259ril\u0259n raport v\u0259 m\u0259ktublar g\u00f6st\u0259rir ki, F\u0259r\u0259c b\u0259yin \u015fu\u015fal\u0131lardan ibar\u0259t s\u00fcvari polku K\u00fcr\u0259kd\u0259r\u0259 u\u011frunda ged\u0259n d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259 altm\u0131\u015f minlik korpusa qar\u015f\u0131 d\u00f6nm\u0259z bir irad\u0259 il\u0259 vuru\u015fmu\u015fdur. 1854-c\u00fc ild\u0259 osetinl\u0259rd\u0259n t\u0259\u015fkil olunmu\u015f milli alay da F\u0259r\u0259c b\u0259yin alay\u0131na t\u0259hkim edilir. S\u00fcvari qo\u015fun d\u0259st\u0259l\u0259rinin komandiri kimi y\u00fcks\u0259k v\u0259zif\u0259 da\u015f\u0131yan elo\u011flumuz h\u0259rbi xidm\u0259tin\u0259 v\u0259 qo\u015fun ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 kimi g\u00f6st\u0259rdiyi q\u0259hr\u0259manl\u0131\u011fa g\u00f6r\u0259 \u00fcst\u00fcnd\u0259 \u201cC\u0259surlu\u011fa g\u00f6r\u0259\u201d yaz\u0131lm\u0131\u015f q\u0131z\u0131l x\u0259nc\u0259rl\u0259, \u00e7oxlu h\u0259rbi ordenl\u0259rl\u0259, h\u0259m\u00e7inin imperator tac\u0131 il\u0259 b\u0259z\u0259dilmi\u015f birinci d\u0259r\u0259c\u0259li \u201cM\u00fcq\u0259dd\u0259s Anna\u201d (q\u0131l\u0131ncla birg\u0259) ordenl\u0259ri il\u0259 t\u0259ltif olunmu\u015fdur.<\/p>\n<p>1853-1856-c\u0131 ill\u0259rd\u0259ki s\u0259rk\u0259rd\u0259lik f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 F\u0259r\u0259c b\u0259y A\u011fayev\u0259 general-mayor r\u00fctb\u0259si verilir.<\/p>\n<p>M\u00fcharib\u0259 yenic\u0259 ba\u015flayanda F\u0259r\u0259c b\u0259y A\u011fayevin ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 Qaraba\u011f-Az\u0259rbaycan s\u00fcvari d\u0259st\u0259sinin t\u0259\u015fkili haqq\u0131nda Peterburqa m\u0259lumat g\u00f6nd\u0259r\u0259n qraf Vorontsov qeyd edir ki, polkovnik F\u0259r\u0259c b\u0259yin say\u0259sind\u0259 k\u00f6n\u00fcll\u00fc d\u0259st\u0259l\u0259r tezlikl\u0259 y\u0131\u011f\u0131ld\u0131. D\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fcl\u0259r y\u00fcr\u00fc\u015f\u0259 m\u0259\u015fhur Qaraba\u011f k\u0259h\u0259rl\u0259rind\u0259\u00a0 v\u0259 layiqinc\u0259 silahlanm\u0131\u015f halda ba\u015flad\u0131lar.<\/p>\n<p>Q\u0131rx il\u0259 yax\u0131n orduda q\u00fcsursuz xidm\u0259t ed\u0259n F\u0259r\u0259c b\u0259y A\u011fayev 1882-ci ild\u0259 general-leytenant r\u00fctb\u0259sind\u0259 istefaya \u00e7\u0131xm\u0131\u015fd\u0131r. \u00d6mr\u00fcn\u00fcn sonuna kimi Tiflis Xeyriyy\u0259 C\u0259miyy\u0259tind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan general-leytenant F\u0259r\u0259c b\u0259y A\u011fayev min s\u0259kkiz y\u00fcz doxsan birinci il noyabr\u0131n iyirmi alt\u0131s\u0131nda s\u0259ks\u0259n ya\u015f\u0131nda Tiflisd\u0259 v\u0259fat etmi\u015fdir\u201d.<\/p>\n<p>Oxucular\u0131m\u0131z\u0131n diqq\u0259tin\u0259 \u00e7atd\u0131rmaq ist\u0259yir\u0259m ki, apard\u0131\u011f\u0131m \u00e7oxillik t\u0259dqiqatlar\u0131n n\u0259tic\u0259si olaraq, 2006-c\u0131 ild\u0259 n\u0259\u015fr olunan \u201cH\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi Az\u0259rbaycanda yerqurulu\u015fu elminin v\u0259 torpaq islahat\u0131n\u0131n banisidir\u201d adl\u0131 elmi-t\u0259dqiqat \u0259s\u0259rimd\u0259 H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin atas\u0131 S\u0259lim b\u0259yin day\u0131s\u0131 F\u0259r\u0259c b\u0259y A\u011fayev \u015f\u0259xsiyy\u0259ti bar\u0259d\u0259 s\u00f6z a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f, onun kim olmas\u0131, tarixi xidm\u0259tl\u0259ri i\u015f\u0131qland\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Eyni zamanda h\u0259min monoqrafiyada yazm\u0131\u015fam: \u201cO zaman H\u0259s\u0259n b\u0259yin atas\u0131 v\u0259fat etdiyind\u0259n o, b\u00f6y\u00fck qarda\u015flar\u0131n\u0131n himay\u0259sind\u0259 idi. \u018fvv\u0259lc\u0259 b\u00f6y\u00fck qarda\u015flar\u0131 onun Tiflis\u0259 getm\u0259sin\u0259 raz\u0131l\u0131q verm\u0259s\u0259l\u0259r d\u0259, bir q\u0259d\u0259r sonra atalar\u0131n\u0131n day\u0131s\u0131, o zaman Tiflisd\u0259 ya\u015fayan general-leytenant F\u0259r\u0259c b\u0259y A\u011fayev (Nikolay Nikolayevi\u00e7) bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259n x\u0259b\u0259r tutmu\u015f, onun t\u0259klifi v\u0259 t\u0259kidi il\u0259 qarda\u015flar\u0131 Z\u0259rdabinin Tiflis gimnaziyas\u0131nda t\u0259hsilini davam etdirm\u0259sin\u0259 raz\u0131 olurlar.<\/p>\n<p>Yaz\u0131\u00e7\u0131-jurnalist \u015e\u0259mistan N\u0259zirlinin g\u0259rgin z\u0259hm\u0259ti bahas\u0131na uzun ill\u0259r apard\u0131\u011f\u0131 ara\u015fd\u0131rmalar\u0131n b\u0259hr\u0259si olan \u201cAz\u0259rbaycan generallar\u0131\u201d kitab\u0131nda tarixi s\u0259n\u0259dl\u0259r\u0259 istinad ed\u0259r\u0259k ad\u0131 he\u00e7 yerd\u0259 \u00e7\u0259kilm\u0259y\u0259n inqilabdan \u0259vv\u0259lki general o\u011fullar\u0131m\u0131z\u0131n xidm\u0259tl\u0259ri haqq\u0131nda \u0259trafl\u0131 m\u0259lumat verilmi\u015fdir. Onlardan biri d\u0259 H\u0259s\u0259n b\u0259yin atas\u0131n\u0131n day\u0131s\u0131 general-leytenant F\u0259r\u0259c b\u0259y A\u011fayevdir. Onun \u0259v\u0259zsiz xidm\u0259tl\u0259ri bar\u0259d\u0259 \u201cTarixd\u0259 iz qoyub q\u0259hr\u0259manlar\u0131m\u201d ba\u015fl\u0131ql\u0131 yaz\u0131s\u0131nda H\u0259s\u0259n b\u0259yl\u0259 ba\u011fl\u0131 verdiyi m\u0259lumat\u0131 oldu\u011fu kimi oxucular\u0131n diqq\u0259tin\u0259 \u00e7atd\u0131rmaq maraql\u0131 olard\u0131\u201d.<\/p>\n<p>F\u0259r\u0259c b\u0259y A\u011fayevin bac\u0131s\u0131 n\u0259v\u0259si H\u0259s\u0259n b\u0259yin t\u0259hsilini davam etdirm\u0259si m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259 ona yard\u0131m\u00e7\u0131 olmas\u0131, himay\u0259darl\u0131q etm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 yuxar\u0131da qeyd etdiyim kitab\u0131mda verdiyim, \u015e\u0259mistan N\u0259zirlinin m\u0259lumat\u0131n\u0131 bir daha t\u0259krarlamaqla onu oxucular\u0131n diqq\u0259tin\u0259 \u00e7atd\u0131rmaq hesab edir\u0259m ki, maraql\u0131 olard\u0131:<\/p>\n<p>\u201c1858-ci ild\u0259 \u015eamax\u0131dak\u0131 d\u00f6rdsinifli ali ibtidai m\u0259kt\u0259bd\u0259 144 n\u0259f\u0259r burax\u0131l\u0131\u015f imtahan\u0131 verirdi. Onlardan 32 n\u0259f\u0259r az\u0259rbaycanl\u0131 idi. Burada zad\u0259gan, ruhani, r\u0259iyy\u0259t silkin\u0259 m\u0259xsus u\u015faqlar t\u0259hsil al\u0131rd\u0131lar. \u0130mtahan ver\u0259nl\u0259r aras\u0131nda uzun ill\u0259r \u00e7ar ordusunda xidm\u0259t ed\u0259n prapor\u015fik S\u0259lim b\u0259yin o\u011flu H\u0259s\u0259n b\u0259y M\u0259likov da vard\u0131. Burax\u0131l\u0131\u015f imtahanlar\u0131n\u0131 qeyri-adi m\u00fcv\u0259ff\u0259qiyy\u0259tl\u0259 ver\u0259n H\u0259s\u0259n b\u0259y fitri istedad\u0131 il\u0259 ham\u0131n\u0131 heyran qoydu. \u0130mtahanda i\u015ftirak ed\u0259n Qafqaz t\u0259hsil dair\u0259sinin m\u00fcdiri baron Aleksandr Pavlovi\u00e7 Nikolay pad\u015fahl\u0131q hesab\u0131na Birinci d\u0259r\u0259c\u0259li Tiflis Gimnaziyas\u0131na q\u0259bul olunmas\u0131na m\u0259mnuniyy\u0259tl\u0259 raz\u0131l\u0131q verdi.<\/p>\n<p>Lakin m\u0259kt\u0259bin direktoru \u00fczrxahl\u0131q edib:<\/p>\n<p>&#8211; Aleksandr Pavlovi\u00e7, &#8211; dedi, &#8211; c\u0259sar\u0259t edib h\u00fczurunuza t\u0259rif dolu t\u0259l\u0259bnam\u0259l\u0259r yazd\u0131\u011f\u0131m \u015fagird H\u0259s\u0259n b\u0259y M\u0259likov, bax budur. \u00d6z\u00fcn\u00fcz onun biliyinin \u015fahidi oldunuz.<\/p>\n<p>&#8211; Yad\u0131mdad\u0131r, s\u0259hv etmir\u0259ms\u0259 bir ild\u0259 iki d\u0259f\u0259 yazm\u0131\u015fd\u0131n\u0131z, &#8211; baron Nikolay bir anl\u0131q fikr\u0259 gedib, &#8211; c\u0259nab direktor, &#8211; dedi, &#8211; bu c\u0131l\u0131z m\u00fcs\u0259lman balas\u0131 sizin yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131z t\u0259rifl\u0259r\u0259 d\u0259 layiqdir. \u018flb\u0259tt\u0259 bu m\u00fcv\u0259ff\u0259qiyy\u0259tl\u0259rin qazan\u0131lmas\u0131nda sizin m\u00fc\u0259lliml\u0259rin b\u00f6y\u00fck \u0259m\u0259yi var. M\u0259n onun Tiflis gimnaziyas\u0131nda oxumas\u0131na b\u00fct\u00fcn q\u0259lbiml\u0259 sevin\u0259rdim. O, h\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 istedadl\u0131 u\u015faqd\u0131r.<\/p>\n<p>M\u0259kt\u0259b m\u00fcdiri ona v\u0259 m\u0259kt\u0259bin\u0259 deyil\u0259n t\u0259rifd\u0259n xo\u015fhal olub, barona h\u00f6rm\u0259tl\u0259 t\u0259zim etdi.<\/p>\n<p>&#8211; M\u00f6ht\u0259r\u0259m Aleksandr Pavlovi\u00e7, ancaq bir \u00e7\u0259tinliyimiz var.<\/p>\n<p>&#8211; N\u0259dir o \u00e7\u0259tinlik, n\u0259d\u0259n ibar\u0259tdir?<\/p>\n<p>\u0130ni\u015fil bu u\u015fa\u011f\u0131n atas\u0131 S\u0259lim b\u0259y v\u0259fat etdi. \u0130ndi ail\u0259nin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 onun b\u00f6y\u00fck qarda\u015f\u0131d\u0131r. O da iki aya\u011f\u0131n\u0131 bir ba\u015fma\u011fa dir\u0259yib deyir ki, qarda\u015f\u0131m H\u0259s\u0259n b\u0259yin Tiflis\u0259 oxuma\u011fa getm\u0259sin\u0259 raz\u0131 deyil\u0259m.<\/p>\n<p>&#8211; Niy\u0259?<\/p>\n<p>&#8211; Deyir ki, u\u015fa\u011f\u0131 g\u00f6z\u00fcmd\u0259n uza\u011fa qoya bilm\u0259r\u0259m, h\u0259l\u0259 \u00e7ox balacad\u0131r.<\/p>\n<p>&#8211; Olarm\u0131 o c\u0259nabla \u00f6z\u00fcm s\u00f6hb\u0259t ed\u0259m? B\u0259lk\u0259 yola g\u0259tirdik.<\/p>\n<p>&#8211; Amma bir m\u0259s\u0259l\u0259ni siz\u0259 a\u00e7\u0131m&#8230;<\/p>\n<p>Baron \u015f\u0259had\u0259t barma\u011f\u0131n\u0131 dik tutub zarafatla:<\/p>\n<p>Dayan, dayan, y\u0259qin s\u00fcnnidir, t\u0259rs damar\u0131 var. S\u0259n d\u0259 ondan qorxursan,- deyib ba\u015f\u0131n\u0131 bulaya-bulaya: &#8211; ay m\u00fcs\u0259lmanlar&#8230;<\/p>\n<p>Yox, Aleksandr Pavlovi\u00e7, s\u00fcnni olma\u011f\u0131na s\u00fcnni deyil, qorxuram t\u0259rs damar\u0131 tutar, daha da ac\u0131\u011fa d\u00fc\u015f\u0259r, bel\u0259 istedadl\u0131 u\u015faq \u0259limizd\u0259n \u00e7\u0131xar. M\u0259n bir f\u0259nd i\u015fl\u0259tmi\u015f\u0259m. Deyim qulaq as\u0131n. H\u0259s\u0259n b\u0259yin atas\u0131n\u0131n day\u0131s\u0131 general-leytenant F\u0259r\u0259c b\u0259y A\u011fayev Tiflisd\u0259 ya\u015fay\u0131r. Y\u0259qin ki, siz onu tan\u0131y\u0131rs\u0131n\u0131z. General\u0131n imzas\u0131 il\u0259 bir xahi\u015fnam\u0259 haz\u0131rlam\u0131\u015fam. Guya o, bizim m\u0259kt\u0259b m\u00fcdiriyy\u0259tind\u0259n t\u0259v\u0259qqe edir ki, H\u0259s\u0259n b\u0259yi Tiflis gimnaziyas\u0131na oxuma\u011fa g\u00f6nd\u0259r\u0259k&#8230;<\/p>\n<p>&#8211; Qarda\u015f\u0131 yen\u0259 d\u0259 raz\u0131la\u015fm\u0131r?<\/p>\n<p>&#8211; Biz h\u0259l\u0259 general\u0131n m\u0259ktubu bar\u0259d\u0259 H\u0259s\u0259n b\u0259yin b\u00f6y\u00fck qarda\u015f\u0131na bir s\u00f6z dem\u0259mi\u015fik. \u0130st\u0259rdik ki, m\u0259ktub bar\u0259d\u0259 ona siz dey\u0259siniz.<\/p>\n<p>&#8211; Niy\u0259 m\u0259hz m\u0259n&#8230;<\/p>\n<p>Ona g\u00f6r\u0259 ki, siz Qafqaz t\u0259hsil dair\u0259sinin hamisisiniz, Zaqafqaziya Ba\u015f \u0130dar\u0259si Sovetinin \u00fczv\u00fcs\u00fcn\u00fcz, h\u0259m d\u0259 h\u0259qiqi m\u00fcl-m\u00fc\u015favirisiniz. Sizin-baron Aleksandr Pavlovi\u00e7 Nikolay\u0131n s\u00f6z\u00fc daha inand\u0131r\u0131c\u0131 olar.<\/p>\n<p>&#8211; General-leytenant F\u0259r\u0259c b\u0259y A\u011fayev h\u0259zr\u0259tl\u0259rini m\u0259n yax\u015f\u0131 tan\u0131y\u0131ram. Deyirs\u0259n c\u0259sar\u0259t edib onun ad\u0131ndan dan\u0131\u015faq? M\u0259n\u0259 bel\u0259 g\u0259lir ki, bir m\u00fcs\u0259lman ziyal\u0131s\u0131n\u0131n artmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn i\u015fl\u0259tdiyimiz f\u0259nd\u0259 g\u00f6r\u0259 c\u0259nab general bizi ba\u011f\u0131\u015flar. Amma onu da deyim ki, bu\u00a0 f\u0259nd he\u00e7 d\u0259 b\u0259d deyil. \u00c7ox m\u0259har\u0259tl\u0259 tap\u0131l\u0131b. U\u015fa\u011f\u0131 xilas etm\u0259yin ba\u015fqa yolu yoxdur. General t\u0259r\u0259fd\u0259n arxay\u0131n olun, raz\u0131l\u0131q m\u0259nim boynuma. Bu bar\u0259d\u0259 Tiflis\u0259 qay\u0131dan kimi onun \u00f6z\u00fcn\u0259 m\u0259lumat ver\u0259r\u0259m.<\/p>\n<p>Baron Aleksandr Pavlovi\u00e7 Nikolay Tiflis\u0259 qay\u0131danda \u015eamax\u0131 m\u0259kt\u0259b m\u00fcdirinin i\u015fl\u0259tdiyi \u201cf\u0259nd\u201d haqq\u0131nda generala m\u0259lumat verdi. General b\u0131\u011falt\u0131 g\u00fcl\u00fcms\u00fcnd\u00fc v\u0259 m\u0259mnuniyy\u0259tl\u0259 qohumu H\u0259s\u0259n b\u0259y M\u0259likovu himay\u0259sin\u0259 ke\u00e7ir\u0259r\u0259k, Birinci d\u0259r\u0259c\u0259li Tiflis gimnaziyas\u0131na q\u0259bul olunmas\u0131na k\u00f6m\u0259k etdi.\u201d<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn yuxar\u0131da g\u00f6st\u0259ril\u0259nl\u0259rd\u0259n, apard\u0131\u011f\u0131m\u0131z t\u0259dqiqatlardan m\u0259lum olur ki, b\u00f6y\u00fck n\u00fcfuz sahibi olmu\u015f \u00a0az\u0259rbaycanl\u0131 general-leytenant F\u0259r\u0259c b\u0259y A\u011fayev n\u0259inki bac\u0131s\u0131 n\u0259v\u0259si H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabiy\u0259 yard\u0131m\u00e7\u0131 olmu\u015f, \u00f6mr\u00fcn\u00fcn sonuna kimi Tiflis Xeyriyy\u0259 C\u0259miyy\u0259tind\u0259 xeyriyy\u0259\u00e7ilik f\u0259aliyy\u0259tini davam etdirmi\u015fdir.<\/p>\n<p>G\u0259lin bir anl\u0131\u011fa fikirl\u0259\u015f\u0259k,<b> <\/b>H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin atas\u0131 S\u0259lim b\u0259yin do\u011fma day\u0131s\u0131, Az\u0259rbaycan\u0131n ilk generallar\u0131ndan biri F\u0259r\u0259c b\u0259y A\u011fayevin xatir\u0259si nec\u0259 yad olunur, \u015e.N\u0259zirli istisna olmaqla, onun haqq\u0131nda hans\u0131sa dig\u0259r bir t\u0259dqiqat\u00e7\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n ara\u015fd\u0131rma apar\u0131l\u0131bm\u0131?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp; F\u0259r\u0259c b\u0259y A\u011fayev \u015f\u0259xsiyy\u0259ti bar\u0259d\u0259 s\u00f6hb\u0259t a\u00e7mam\u0131\u015fdan \u00f6nc\u0259 diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131rmaq ist\u0259rdim ki, H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi kimi dahi bir \u015f\u0259xsiyy\u0259tin formala\u015fmas\u0131, onda elm\u0259, t\u0259hsil\u0259, v\u0259t\u0259n\u0259, xalqa, torpa\u011fa m\u0259h\u0259bb\u0259t hissinin a\u015f\u0131lanmas\u0131 ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 onun n\u0259sil-n\u0259cab\u0259tind\u0259n, k\u00f6k\u00fcnd\u0259n, ulular\u0131ndan qaynaqlanan bir m\u0259s\u0259l\u0259dir. H\u0259s\u0259n b\u0259yin ist\u0259r ata, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 ana n\u0259slind\u0259n olan insanlar \u0259sl b\u0259yl\u0259r, b\u0259yzad\u0259l\u0259r olmu\u015fdur. Lakin \u00e7ox [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20],"tags":[],"class_list":{"0":"post-13550","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-kinci-zrdab-ziyali-qzet-tbitsunas"},"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.0 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>F\u0259r\u0259c b\u0259y A\u011fayev (Nikolay Nikolayevi\u00e7) kim olub? - ARA\u015eDIRMA - Z\u0259rdab.com<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=13550\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"az_AZ\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"F\u0259r\u0259c b\u0259y A\u011fayev (Nikolay Nikolayevi\u00e7) kim olub? - ARA\u015eDIRMA - Z\u0259rdab.com\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"&nbsp; F\u0259r\u0259c b\u0259y A\u011fayev \u015f\u0259xsiyy\u0259ti bar\u0259d\u0259 s\u00f6hb\u0259t a\u00e7mam\u0131\u015fdan \u00f6nc\u0259 diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131rmaq ist\u0259rdim ki, H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi kimi dahi bir \u015f\u0259xsiyy\u0259tin formala\u015fmas\u0131, onda elm\u0259, t\u0259hsil\u0259, v\u0259t\u0259n\u0259, xalqa, torpa\u011fa m\u0259h\u0259bb\u0259t hissinin a\u015f\u0131lanmas\u0131 ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 onun n\u0259sil-n\u0259cab\u0259tind\u0259n, k\u00f6k\u00fcnd\u0259n, ulular\u0131ndan qaynaqlanan bir m\u0259s\u0259l\u0259dir. H\u0259s\u0259n b\u0259yin ist\u0259r ata, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 ana n\u0259slind\u0259n olan insanlar \u0259sl b\u0259yl\u0259r, b\u0259yzad\u0259l\u0259r olmu\u015fdur. Lakin \u00e7ox [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=13550\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Z\u0259rdab.com\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2013-11-28T19:58:49+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2013-11-29T09:19:25+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2013\/11\/Eldeniz-Hesenov.jpg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"27 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=13550#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=13550\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/97079b7570c1e89ec0d9e138c3672136\"},\"headline\":\"F\u0259r\u0259c b\u0259y A\u011fayev (Nikolay Nikolayevi\u00e7) kim olub? &#8211; ARA\u015eDIRMA\",\"datePublished\":\"2013-11-28T19:58:49+00:00\",\"dateModified\":\"2013-11-29T09:19:25+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=13550\"},\"wordCount\":5383,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=13550#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2013\/11\/Eldeniz-Hesenov.jpg\",\"articleSection\":[\"H\u018fS\u018fN B\u018fY Z\u018fRDAB\u0130\"],\"inLanguage\":\"az\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=13550#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=13550\",\"url\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=13550\",\"name\":\"F\u0259r\u0259c b\u0259y A\u011fayev (Nikolay Nikolayevi\u00e7) kim olub? - ARA\u015eDIRMA - Z\u0259rdab.com\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=13550#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=13550#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2013\/11\/Eldeniz-Hesenov.jpg\",\"datePublished\":\"2013-11-28T19:58:49+00:00\",\"dateModified\":\"2013-11-29T09:19:25+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/97079b7570c1e89ec0d9e138c3672136\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=13550#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"az\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=13550\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=13550#primaryimage\",\"url\":\"http:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2013\/11\/Eldeniz-Hesenov.jpg\",\"contentUrl\":\"http:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2013\/11\/Eldeniz-Hesenov.jpg\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=13550#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"F\u0259r\u0259c b\u0259y A\u011fayev (Nikolay Nikolayevi\u00e7) kim olub? &#8211; ARA\u015eDIRMA\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/\",\"name\":\"Z\u0259rdab.com\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/97079b7570c1e89ec0d9e138c3672136\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d9c52a9a27c32119cb6679a077fa3e2779e5f822c451cbf01098004361d466ec?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d9c52a9a27c32119cb6679a077fa3e2779e5f822c451cbf01098004361d466ec?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"admin\"},\"url\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"F\u0259r\u0259c b\u0259y A\u011fayev (Nikolay Nikolayevi\u00e7) kim olub? - ARA\u015eDIRMA - Z\u0259rdab.com","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=13550","og_locale":"az_AZ","og_type":"article","og_title":"F\u0259r\u0259c b\u0259y A\u011fayev (Nikolay Nikolayevi\u00e7) kim olub? - ARA\u015eDIRMA - Z\u0259rdab.com","og_description":"&nbsp; F\u0259r\u0259c b\u0259y A\u011fayev \u015f\u0259xsiyy\u0259ti bar\u0259d\u0259 s\u00f6hb\u0259t a\u00e7mam\u0131\u015fdan \u00f6nc\u0259 diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131rmaq ist\u0259rdim ki, H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi kimi dahi bir \u015f\u0259xsiyy\u0259tin formala\u015fmas\u0131, onda elm\u0259, t\u0259hsil\u0259, v\u0259t\u0259n\u0259, xalqa, torpa\u011fa m\u0259h\u0259bb\u0259t hissinin a\u015f\u0131lanmas\u0131 ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 onun n\u0259sil-n\u0259cab\u0259tind\u0259n, k\u00f6k\u00fcnd\u0259n, ulular\u0131ndan qaynaqlanan bir m\u0259s\u0259l\u0259dir. H\u0259s\u0259n b\u0259yin ist\u0259r ata, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 ana n\u0259slind\u0259n olan insanlar \u0259sl b\u0259yl\u0259r, b\u0259yzad\u0259l\u0259r olmu\u015fdur. Lakin \u00e7ox [&hellip;]","og_url":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=13550","og_site_name":"Z\u0259rdab.com","article_published_time":"2013-11-28T19:58:49+00:00","article_modified_time":"2013-11-29T09:19:25+00:00","og_image":[{"url":"http:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2013\/11\/Eldeniz-Hesenov.jpg","type":"","width":"","height":""}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"27 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=13550#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=13550"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/97079b7570c1e89ec0d9e138c3672136"},"headline":"F\u0259r\u0259c b\u0259y A\u011fayev (Nikolay Nikolayevi\u00e7) kim olub? &#8211; ARA\u015eDIRMA","datePublished":"2013-11-28T19:58:49+00:00","dateModified":"2013-11-29T09:19:25+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=13550"},"wordCount":5383,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=13550#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2013\/11\/Eldeniz-Hesenov.jpg","articleSection":["H\u018fS\u018fN B\u018fY Z\u018fRDAB\u0130"],"inLanguage":"az","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/www.zerdab.com\/?p=13550#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=13550","url":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=13550","name":"F\u0259r\u0259c b\u0259y A\u011fayev (Nikolay Nikolayevi\u00e7) kim olub? - ARA\u015eDIRMA - Z\u0259rdab.com","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=13550#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=13550#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2013\/11\/Eldeniz-Hesenov.jpg","datePublished":"2013-11-28T19:58:49+00:00","dateModified":"2013-11-29T09:19:25+00:00","author":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/97079b7570c1e89ec0d9e138c3672136"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=13550#breadcrumb"},"inLanguage":"az","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.zerdab.com\/?p=13550"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=13550#primaryimage","url":"http:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2013\/11\/Eldeniz-Hesenov.jpg","contentUrl":"http:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2013\/11\/Eldeniz-Hesenov.jpg"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=13550#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/www.zerdab.com\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"F\u0259r\u0259c b\u0259y A\u011fayev (Nikolay Nikolayevi\u00e7) kim olub? &#8211; ARA\u015eDIRMA"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/#website","url":"https:\/\/www.zerdab.com\/","name":"Z\u0259rdab.com","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.zerdab.com\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"az"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/97079b7570c1e89ec0d9e138c3672136","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d9c52a9a27c32119cb6679a077fa3e2779e5f822c451cbf01098004361d466ec?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d9c52a9a27c32119cb6679a077fa3e2779e5f822c451cbf01098004361d466ec?s=96&d=mm&r=g","caption":"admin"},"url":"https:\/\/www.zerdab.com\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13550","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=13550"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13550\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13562,"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13550\/revisions\/13562"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=13550"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=13550"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=13550"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}