{"id":20018,"date":"2015-06-22T14:47:55","date_gmt":"2015-06-22T09:47:55","guid":{"rendered":"http:\/\/www.zerdab.com\/?p=20018"},"modified":"2018-08-02T18:23:22","modified_gmt":"2018-08-02T14:23:22","slug":"z%c9%99rdaba-aid-1840-ci-ild%c9%99-yazilmis-m%c9%99ktub-uz%c9%99-cixdi-foto","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=20018","title":{"rendered":"Z\u0259rdaba aid 1840-c\u0131 ild\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015f m\u0259ktub \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xd\u0131  &#8211; FOTO"},"content":{"rendered":"<p><strong><em>Ke\u00e7mi\u015f Z\u0259rdab k\u0259ndi il\u0259 L\u0259l\u0259 \u018fhm\u0259dli v\u0259 M\u00fcsk\u00fcrl\u00fc k\u0259ndl\u0259rin\u0259 m\u0259xsus torpaqlar (q\u0131\u015flaqlar) aras\u0131nda 1840-c\u0131 ild\u0259 s\u0259rh\u0259d x\u0259ttinin t\u0259yin edilm\u0259si bar\u0259d\u0259 g\u00f6st\u0259ri\u015f\u00a0 m\u0259ktubu\u00a0 <\/em><\/strong><\/p>\n<p>M\u0259nb\u0259l\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 Z\u0259rdab Az\u0259rbaycan\u0131n q\u0259dim ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rind\u0259n olsa da r\u0259smi olaraq onun ad\u0131 1578-ci ild\u0259n <strong><em>\u201cZ\u0259rdab sanca\u011f\u0131\u201d<\/em><\/strong> kimi \u00e7\u0259kilmi\u015fdir. Z\u0259rdab xanl\u0131qlar d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 iri ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259si olmu\u015fdur. O vaxt Bak\u0131-Salyan yolunun Sanqa\u00e7aldan ayr\u0131lan bir qolu N\u0259vahi, Cavad, Tilan-Qoyun k\u0259ndl\u0259rind\u0259n ke\u00e7\u0259r\u0259k Z\u0259rdaba g\u0259lib \u00e7\u0131xm\u0131\u015f, sonra da bu yol G\u0259nc\u0259y\u0259 v\u0259 ya Ming\u0259\u00e7evir k\u0259ndin\u0259 uzanm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p><em>Indiki Z\u0259rdab rayonunun \u0259razisind\u0259 olan ke\u00e7mi\u015f ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rinin tarixini geni\u015f \u015f\u0259kild\u0259 bilm\u0259k ist\u0259yiriks\u0259, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 dahi H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na istinad etm\u0259k laz\u0131md\u0131r. <\/em><\/p>\n<p>Z\u0259rdab\u0131n q\u0259dimliyini t\u0259sdiq ed\u0259n \u00e7oxlu sayda faktlar vard\u0131r. <em>Q\u0259dim B\u0259rz\u0259nc Z\u0259rdab\u0131n X \u0259sr tarixinin simvoludur. <\/em>Tarix\u00e7il\u0259r haql\u0131 olaraq qeyd edirl\u0259r ki, Z\u0259rdab\u0131n indiki K\u00f6rp\u00fck\u0259nd k\u0259ndi d\u0259 el\u0259 B\u0259rz\u0259ncl\u0259 bir tarixin yadigar\u0131d\u0131r. B\u0259li, qeyd etm\u0259liyik ki, orta \u0259srl\u0259rd\u0259 \u015e\u0259rqin \u0259n b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rin\u0259-\u0130r\u0259vana, D\u0259rb\u0259nd\u0259, Tiflis\u0259, Beyl\u0259qana, B\u0259rd\u0259y\u0259, Rusiyaya, H\u0259\u015ft\u0259rxana, \u0130rana ticar\u0259t yollar\u0131 buradan-K\u00f6rp\u00fck\u0259ndd\u0259n K\u00fcr \u00e7ay\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259ki sal k\u00f6rp\u00fc vasit\u0259si il\u0259 ke\u00e7irdi.<\/p>\n<p>M\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259n biz\u0259 m\u0259lumdur ki, \u015eah \u0130smay\u0131l X\u0259tai S\u0259f\u0259vi qo\u015funlar\u0131 il\u0259 1500-1501-ci ill\u0259rd\u0259 \u018frzicandan T\u0259briz\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t ed\u0259rk\u0259n indiki Z\u0259rdab \u015f\u0259h\u0259rinin qar\u015f\u0131s\u0131ndan K\u00fcr\u00fc ke\u00e7mi\u015f, <em>Z\u0259rdaba-\u201cQoyun \u00fclumu\u201dna <strong>(bu Z\u0259rdab\u0131n ke\u00e7mi\u015f ad\u0131 olmu\u015fdur)<\/strong> <\/em>g\u0259lmi\u015f, buradan Q\u0259b\u0259l\u0259y\u0259, sonra is\u0259 \u015eamax\u0131ya y\u00fcr\u00fc\u015f etmi\u015fdir <strong><em>(\u201cQoyun \u00fclumu\u201d- qoyun y\u0131\u011f\u0131\u015fan, qoyun c\u0259ml\u0259\u015f\u0259n, topla\u015fan yer m\u0259nas\u0131n\u0131 verir).<\/em><\/strong><\/p>\n<p><em>Oktay \u018ff\u0259ndiyev \u201cAz\u0259rbaycan S\u0259f\u0259vil\u0259r d\u00f6vl\u0259ti\u201d \u0259s\u0259rind\u0259 yaz\u0131r:<\/em> <strong><em>\u201cI \u015eah T\u0259hmasib G\u00fcrc\u00fcstan y\u00fcr\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259n qay\u0131dark\u0259n G\u0259nc\u0259d\u0259n ke\u00e7di, \u201cYevlax\u201d adlanan yerd\u0259 dayand\u0131&#8230; Z\u00fclhiccinin 11-d\u0259 \u201cQoyun \u00fclumu\u201d ke\u00e7idinin yan\u0131ndan K\u00fcr\u00fc ke\u00e7di&#8230;\u201d. <\/em><\/strong><\/p>\n<p><em>Z\u0259rdab\u0131n indiki \u018flv\u0259nd k\u0259ndinin \u201cBeyl\u0259qan\u201d adlanan m\u0259h\u0259ll\u0259si<\/em> <em>d\u0259 \u00e7ox q\u0259dim zamanlardan x\u0259b\u0259r verir.<\/em> G\u00f6r\u00fcn\u00fcr XIII \u0259srd\u0259 monqollar t\u0259r\u0259find\u0259n s\u0131x\u0131\u015fd\u0131r\u0131lan beyl\u0259qanl\u0131lar bu k\u0259ndd\u0259 m\u0259skunla\u015fm\u0131\u015flar. <em>\u018flv\u0259nd bazar\u0131 \u015e\u0259rqin \u0259n b\u00f6y\u00fck bazarlar\u0131ndan olmu\u015fdur.<\/em><\/p>\n<p>\u018flv\u0259nd k\u0259ndi il\u0259 yana\u015f\u0131, <em>Z\u0259rdab\u0131n indiki D\u0259li Qu\u015f\u00e7u (ke\u00e7mi\u015f L\u0259l\u0259 \u018fhm\u0259dli) k\u0259ndinin d\u0259 tarixi \u00e7ox q\u0259dimliy\u0259 s\u00f6yk\u0259nir.<\/em> L\u0259l\u0259hm\u0259dli s\u00fclal\u0259si q\u0259dim Qu\u015f\u00e7u tayfas\u0131ndan olmaqla, o indiki D\u0259li Qu\u015f\u00e7u (L\u0259l\u0259 \u018fhm\u0259dli), D\u0259kk\u0259oba (M\u0259scidli oba), Qo\u015faoba (V\u0259lixanl\u0131, N\u0259c\u0259fal\u0131l\u0131, Hac\u0131l\u0131, Qarav\u0259lili), Xanm\u0259mm\u0259dli v\u0259 H\u00fcseynxanl\u0131 k\u0259ndl\u0259rini \u0259hat\u0259 etmi\u015fdir. Bu q\u0259dim L\u0259l\u0259hm\u0259dli elinin d\u0259fn olundu\u011fu indiki D\u0259li Qu\u015f\u00e7u k\u0259nd q\u0259biristanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n 500 illik tarixi vard\u0131r. Deyil\u0259n\u0259 g\u00f6r\u0259 bu 500 illik tarixd\u0259n qabaq is\u0259 l\u0259l\u0259hm\u0259dlil\u0259rin indiki m\u0259zarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n yeri onlara m\u0259xsus olmu\u015f, <strong><em>\u201c\u00c7al\u0131 Piri\u201d <\/em><\/strong>deyil\u0259n \u0259razid\u0259 m\u00f6v\u00e7ud olmu\u015fdur.<\/p>\n<p>M\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u015eamax\u0131 xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n yaranmas\u0131, xanl\u0131qda m\u00fc\u0259yy\u0259n zaman k\u0259siyind\u0259 ba\u015f vermi\u015f tarixi hadis\u0259l\u0259r, onu idar\u0259 ed\u0259n hakiml\u0259r, idar\u0259\u00e7ilik sistemi bar\u0259d\u0259 m\u0259lumat verm\u0259kl\u0259 yadda\u015f\u0131m\u0131z\u0131 bir q\u0259d\u0259r t\u0259z\u0259l\u0259m\u0259k yerin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259rdi.<\/p>\n<p><em>M\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259 bildirilir ki, <\/em><a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Nadir_%C5%9Fah_%C6%8Ff%C5%9Far\"><strong><em>Nadir \u015fah \u018ff\u015far<\/em><\/strong><\/a><strong><em>\u0131n <\/em><\/strong><em>yaratd\u0131\u011f\u0131 imperiyan\u0131n da\u011f\u0131lmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dar XVIII y\u00fczilliyin ortalar\u0131nda <strong>K\u00f6hn\u0259 <\/strong><\/em><a href=\"http:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C5%9Eamax%C4%B1\"><strong><em>\u015eamax\u0131da<\/em><\/strong><\/a><em>\u00a0varl\u0131 ail\u0259d\u0259n olan <strong>Xan\u00e7oban\u0131 tayfas\u0131n\u0131n S\u0259rk\u0259rl\u0259r n\u0259slinin<\/strong> n\u00fcmay\u0259nd\u0259si <strong>Allahverdi b\u0259yin<\/strong> o\u011flanlar\u0131n\u0131n, <strong>Yeni \u015eamax\u0131da<\/strong> is\u0259 <strong>Hac\u0131 M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018flinin<\/strong> hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259lm\u0259si il\u0259 <strong>ikihakimiyy\u0259tlilik \u0259sas\u0131nda \u015eirvanda m\u00fcst\u0259qil xanl\u0131q yaran\u0131r.<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Tarixd\u0259n biz\u0259 m\u0259lumdur ki, XVIII \u0259srin ortalar\u0131nda Az\u0259rbaycanda \u015eamax\u0131 xanl\u0131\u011f\u0131 feodal d\u00f6vl\u0259ti olaraq, \u015eamax\u0131 xanl\u0131\u011f\u0131 Bak\u0131, Quba, \u015e\u0259ki, Qaraba\u011f, Cavad xanl\u0131qlar\u0131 v\u0259 Salyan xanl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 h\u0259ms\u0259rh\u0259d idi. Paytaxt\u0131 bir m\u00fcdd\u0259t <em>A\u011fsu (Yeni \u015eamax\u0131), <\/em>sonralar is\u0259 <em>\u015eamax\u0131 \u015f\u0259h\u0259ri<\/em> olmu\u015fdur.<\/p>\n<p>Nadir \u015eah \u015eamax\u0131 \u0259halisini indiki A\u011fsu \u0259razisin\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcrd\u00fckd\u0259n sonra \u015f\u0259h\u0259r \u0259vv\u0259lki \u0259h\u0259miyy\u0259tini dem\u0259k olar ki, itirmi\u015fdi. Feodal \u00e7\u0259ki\u015fm\u0259l\u0259ri d\u0259 t\u0259s\u0259rr\u00fcfat h\u0259yat\u0131na a\u011f\u0131r z\u0259rb\u0259 vurmu\u015fdu. Xan ail\u0259sinin x\u0259rcl\u0259ri, feodal qo\u015fun d\u0259st\u0259l\u0259rinin saxlan\u0131lmas\u0131 v\u0259 s. k\u00fclli miqdarda v\u0259sait t\u0259l\u0259b edirdi. Bunun da \u0259sas a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 z\u0259hm\u0259tke\u015f k\u0259ndlil\u0259rin \u00fcz\u0259rin\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc. Xanl\u0131qda onlarca m\u00fck\u0259ll\u0259fiyy\u0259t m\u00f6vcud idi. Vergi toplan\u0131lmas\u0131nda vahid qayda olmad\u0131\u011f\u0131ndan vergi toplayan m\u0259murlar\u0131n \u00f6zba\u015fnal\u0131\u011f\u0131na \u015f\u0259rait yaranm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p><strong><em>\u00a0Nadir \u015eah\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u0259sind\u0259n (1747) sonra,<\/em><\/strong> <em>h\u0259l\u0259 onun d\u00f6vr\u00fcnd\u0259n \u015eirvanda vergi toplamaqla m\u0259\u015f\u011ful olan <strong>Hac\u0131 M\u0259h\u0259mm\u0259d\u0259li 1748-ci ild\u0259<\/strong><\/em> <em>Yeni \u015eamax\u0131da hakimiyy\u0259ti \u0259l\u0259 ke\u00e7irdi.<\/em> <em>\u015eirvan\u0131n qalan hiss\u0259sind\u0259 is\u0259<\/em> <em>Xan\u00e7oban\u0131 tayfa\u00a0 ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131<\/em> <strong><em>z\u0259rdabl\u0131 \u018fsg\u0259r b\u0259yin<\/em><\/strong> <em>o\u011fullar\u0131<\/em> <strong><em>A\u011fas\u0131 xan<\/em><\/strong> <em>v\u0259<\/em> <strong><em>M\u0259h\u0259mm\u0259d S\u0259id xan<\/em><\/strong> <em>\u00f6z hakimiyy\u0259tl\u0259rini m\u00f6hk\u0259ml\u0259tdil\u0259r. <\/em><\/p>\n<p><em>Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n qeyd ed\u0259k ki, <strong>Xan\u00e7oban\u0131<\/strong> XVII &#8211; XVIII \u0259srl\u0259rd\u0259 \u015eirvan \u0259razisind\u0259 ya\u015fayan <strong>elin ad\u0131d\u0131r<\/strong> <strong>(t\u0259r\u0259k\u0259m\u0259\u00e7ilikl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olan<\/strong> <strong>tayfa ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 \u018fsg\u0259r b\u0259yin v\u0259 onun o\u011fullar\u0131n\u0131n o zaman indiki Z\u0259rdab rayonu \u0259razisind\u0259ki \u018flv\u0259nd k\u0259ndind\u0259n olmalar\u0131 v\u0259 orada m\u0259skunla\u015fmalar\u0131 tarixi reall\u0131qd\u0131r &#8211; E.H\u0259s\u0259nov).<\/strong><\/em> M\u0259lumdur ki, bu g\u00fcn d\u0259 h\u0259min tayfan\u0131n, n\u0259slin <em>Z\u0259rdab, Ucar, G\u00f6y\u00e7ay, \u015eamax\u0131, A\u011fsu v\u0259 dig\u0259r<\/em> rayonlar\u0131n\u0131n \u0259razil\u0259rind\u0259 ya\u015fayan n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri vard\u0131r. Bununla ba\u011fl\u0131 ara\u015fd\u0131rmalar aparma\u011f\u0131 g\u0259r\u0259kli hesab edirik.<\/p>\n<p><em>\u015eamax\u0131 xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u0259sas\u0131n\u0131 <strong>Hac\u0131 M\u0259h\u0259mm\u0259d\u0259li b\u0259y, M\u0259h\u0259mm\u0259d S\u0259id<\/strong> v\u0259 <strong>A\u011fas\u0131 qarda\u015flar\u0131<\/strong> qoymu\u015fdular.<\/em> \u015eamax\u0131 xanl\u0131\u011f\u0131nda <strong><em>ikihakimiyy\u0259tlilik<\/em><\/strong> m\u00f6vcud idi. Bel\u0259 ki, \u015eirvan torpaqlar\u0131n\u0131n bir hiss\u0259sini \u0259hat\u0259 ed\u0259n \u015eamax\u0131 xanl\u0131\u011f\u0131nda <em>h\u0259m <strong>M\u0259h\u0259mm\u0259d\u0259li<\/strong> xan\u0131n (m\u0259rk\u0259zi Yeni \u015eamax\u0131 idi), h\u0259m d\u0259 <strong>M\u0259h\u0259mm\u0259d S\u0259id<\/strong> v\u0259 <strong>A\u011fas\u0131 qarda\u015flar\u0131n\u0131n<\/strong> hakimiyy\u0259ti (m\u0259rk\u0259zi \u015eamax\u0131 ) m\u00f6vcud idi.\u00a0\u00a0\u00a0 <\/em><\/p>\n<p><strong><em>Qarda\u015flar<\/em><\/strong> <em>Nadir \u015eah Q\u0131rxl\u0131-Av\u015far t\u0259r\u0259find\u0259n bu y\u00f6r\u0259y\u0259 v\u0259kil t\u0259yin edilmi\u015f Hac\u0131 M\u0259h\u0259mm\u0259d\u0259li xan Sufi N\u0259bi o\u011flu Z\u0259rnavainin idar\u0259\u00e7iliyi, ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 bar\u0131\u015fm\u0131r v\u0259 ona qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131r.<\/em> <strong><em>1763-c\u00fc ild\u0259<\/em><\/strong> tabeliyind\u0259 olan elatlara arxalanan <strong><em>M\u0259h\u0259mm\u0259d S\u0259id<\/em><\/strong> xan h\u00fccum ed\u0259r\u0259k <strong><em>Yeni \u015eamax\u0131n\u0131 tutdu<\/em><\/strong> v\u0259 <strong><em>M\u0259h\u0259mm\u0259d\u0259li xan\u0131 \u0259sir ald\u0131.<\/em><\/strong> <em>Yeni \u015eamax\u0131 K\u00f6hn\u0259 \u015eamax\u0131ya birl\u0259\u015fdirildi v\u0259 bu torpaqlar \u00fcz\u0259rind\u0259 M\u0259h\u0259mm\u0259d S\u0259id xan\u0131n hakimiyy\u0259ti b\u0259rq\u0259rar oldu. \u015eamax\u0131 yenid\u0259n xanl\u0131\u011f\u0131n m\u0259rk\u0259zi oldu.<\/em><\/p>\n<p><em>Tarix\u00e7i Abbasqulu a\u011fa Bak\u0131xanov yaz\u0131r:<\/em> <strong><em>\u201cHicri 1178-ci (1765) ild\u0259 \u018fsg\u0259r b\u0259yin o\u011flanlar\u0131 M\u0259h\u0259mm\u0259d S\u0259id xan v\u0259 A\u011fas\u0131 xan elat aras\u0131nda V\u0259kild\u0259n (K\u0259rim xan Z\u0259ndd\u0259n-\u018f.\u00c7.) xanlq l\u0259q\u0259bi qazan\u0131b A\u011fsu \u015f\u0259h\u0259rini ald\u0131lar v\u0259 cahi &#8211; c\u0259lal\u0131 sevib dinc ya\u015famaq ist\u0259y\u0259n Hac\u0131 M\u0259h\u0259mm\u0259d\u0259li xan\u0131 \u00f6ld\u00fcrd\u00fcl\u0259r.\u201d<\/em><\/strong><\/p>\n<p><em>A.Bak\u0131xanov \u201c<strong>G\u00fcl\u00fcstani-\u0130r\u0259m<\/strong>\u201d \u0259s\u0259rind\u0259 \u018flv\u0259ndin ad\u0131n\u0131 \u00e7\u0259kir v\u0259 yaz\u0131r ki, <strong>\u201c1775-ci<\/strong><\/em> <strong><em>ild\u0259 A\u011fas\u0131 xan da \u018flv\u0259ndd\u0259 oturub, b\u00fct\u00fcn \u015eirvana hakim oldu\u201d.<\/em><\/strong><\/p>\n<p><em>Xanl\u0131qda <strong>t\u0259khakimiyy\u0259tliliyin <\/strong>yarad\u0131lmas\u0131na baxmayaraq, d\u00f6vl\u0259t daxil\u0259n z\u0259ifl\u0259mi\u015fdi v\u0259 xarici q\u00fcvv\u0259l\u0259rd\u0259n \u00f6z\u00fcn\u00fc yax\u015f\u0131 m\u00fcdafi\u0259 ed\u0259 bilmirdi.<\/em> <em>Bu zaman<\/em> <strong><em>z\u0259rdabl\u0131 M\u0259h\u0259mm\u0259d S\u0259id xanla \u015e\u0259ki xan\u0131 H\u00fcseyn xan aras\u0131nda<\/em><\/strong> <em>k\u0259skin m\u00fcnaqi\u015f\u0259 yaranm\u0131\u015fd\u0131. Bundan istifad\u0259 ed\u0259n<\/em> <strong><em>F\u0259t\u0259li xan H\u00fcseyn xana \u015eamax\u0131 torpaqlar\u0131n\u0131 <\/em><\/strong><em>i\u015f\u011fal edib b\u00f6l\u00fc\u015fd\u00fcrm\u0259k bar\u0259d\u0259 sazi\u015f\u0259 girm\u0259yi t\u0259klif etdi. 1767-ci ild\u0259 m\u00fctt\u0259fiq qo\u015funlar \u015eirvan torpaqlar\u0131na daxil oldular. M\u0259h\u0259mm\u0259d S\u0259id xan v\u0259 A\u011fas\u0131 xan d\u00f6y\u00fc\u015fd\u0259 m\u0259\u011flub oldular. \u015eamax\u0131 xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n q\u0259rb hiss\u0259si \u015e\u0259ki xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u0259rkibin\u0259 qat\u0131ld\u0131, qalan \u0259razil\u0259r is\u0259 Quba xanl\u0131\u011f\u0131na birl\u0259\u015fdirildi. H\u00fcseyn xan A\u011fas\u0131 xan\u0131n g\u00f6zl\u0259rini \u00e7\u0131xartd\u0131raraq, K\u00fcr \u00e7ay\u0131 sahilind\u0259ki Kotavan adl\u0131 \u0259raziy\u0259<\/em> <strong><em>(indi h\u0259min \u0259razid\u0259 o yerin ad\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 olan, A\u011fda\u015f rayonunun Kotavan k\u0259ndi yerl\u0259\u015fir &#8211; E.H\u0259s\u0259nov),<\/em><\/strong> <em>F\u0259t\u0259li xan da M\u0259h\u0259mm\u0259d S\u0259id xan\u0131 h\u0259bs edib D\u0259rb\u0259nd\u0259 g\u00f6nd\u0259rdi. <strong>Paytaxt yenid\u0259n A\u011fsuya k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcld\u00fc.<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Lakin m\u00fctt\u0259fiql\u0259r aras\u0131nda naraz\u0131l\u0131q aradan qald\u0131r\u0131lmam\u0131\u015fd\u0131. F\u0259t\u0259li xan \u015eirvan\u0131n bir hiss\u0259sinin \u015e\u0259ki xanl\u0131\u011f\u0131na qat\u0131lmas\u0131na raz\u0131 deyildi. V\u0259ziyy\u0259ti bel\u0259 g\u00f6r\u0259n <strong><em>H\u00fcseyn xan A\u011fas\u0131 xanla<\/em><\/strong> bar\u0131\u015fma\u011fa q\u0259rar verdi. <strong><em>A\u011fas\u0131 xan<\/em><\/strong> \u015eirvan b\u0259yl\u0259rini \u00f6z t\u0259r\u0259fin\u0259 \u00e7\u0259kdi, <strong><em>H\u00fcseyn xan is\u0259 F\u0259t\u0259li xan\u0131n<\/em><\/strong> Da\u011f\u0131standa n\u00fcfuzunun artmas\u0131ndan qorxan <strong><em>Avar xan\u0131 il\u0259<\/em><\/strong> ittifaqa girdi. M\u00fctt\u0259fiql\u0259rin <strong><em>qo\u015fun hiss\u0259l\u0259ri \u015eirvana-F\u0259t\u0259li xan\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259<\/em><\/strong> h\u00fccum etdil\u0259r. <em>1768-ci ilin sentyabr\u0131nda F\u0259t\u0259li xanla m\u00fctt\u0259fiq qon\u015fular\u0131 aras\u0131nda qanl\u0131 d\u00f6y\u00fc\u015f ba\u015f verdi.<\/em> <strong><em>H\u00fcseyn xan<\/em><\/strong> m\u0259\u011flub edildi. <em>\u015e\u0259ki xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ixtiyar\u0131nda olan \u015eamax\u0131 torpaqlar\u0131 da Quba xanl\u0131\u011f\u0131na birl\u0259\u015fdirildi.<\/em><\/p>\n<p><strong><em>H\u00fcseyn xan\u0131n<\/em><\/strong> \u0259vv\u0259lki v\u0259ziyy\u0259ti b\u0259rpa etm\u0259k t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259ri he\u00e7 bir n\u0259tic\u0259 verm\u0259di, d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259r <strong><em>\u015e\u0259ki xan\u0131n\u0131n m\u0259\u011flubiyy\u0259ti<\/em><\/strong> il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259ndi. <strong><em>\u015e\u0259ki xan\u0131n\u0131n k\u00f6m\u0259yi il\u0259 \u015eirvan xanlar\u0131 hakimiyy\u0259tinin b\u0259rpas\u0131 yaln\u0131z 1790-c\u0131 ild\u0259 m\u00fcmk\u00fcn oldu.\u00a0 <\/em><\/strong><\/p>\n<p><em>1780-ci ild\u0259 <strong>Quba xan\u0131 Qaraba\u011fa<\/strong> h\u00fccum etdi.<\/em> O, bu y\u00fcr\u00fc\u015f\u0259 <em>Tarku \u015eamxal\u0131n\u0131 v\u0259 \u015eamax\u0131 xan\u0131n\u0131<\/em> da qatm\u0131\u015fd\u0131. <strong><em>F\u0259t\u0259li xan\u0131n<\/em><\/strong> 8000 n\u0259f\u0259rlik qo\u015funu K\u00fcr \u00e7ay\u0131n\u0131 ke\u00e7\u0259r\u0259k <strong><em>Qaraba\u011f \u00fcz\u0259rin\u0259<\/em><\/strong> yeridi. <em>\u0130brahimx\u0259lil xan Cavan\u015fir muzdlular\u0131n<\/em> haqq\u0131n\u0131 vaxt\u0131nda \u00f6d\u0259m\u0259diyi \u00fc\u00e7\u00fcn yard\u0131m\u0131na yet\u0259n olmad\u0131. Birl\u0259\u015fmi\u015f qo\u015funlar xanl\u0131\u011f\u0131n bir ne\u00e7\u0259 k\u0259ndini v\u0259 obas\u0131n\u0131 qar\u0259t edib xeyli mal-heyvanla geri d\u00f6nd\u00fcl\u0259r.<\/p>\n<p><strong><em>\u0130brahim xan\u0131n \u015eirvan xan\u0131na <\/em><\/strong>yard\u0131m etm\u0259si <strong><em>F\u0259t\u0259li xan Qubal\u0131n\u0131n<\/em><\/strong> xo\u015funa g\u0259lmirdi. <em>Tarix\u00e7i Abbasqulu a\u011fa Bak\u0131xanov yaz\u0131r:<\/em> <strong><em>\u201cHicri 1198 (1784)-ci ild\u0259 F\u0259t\u0259li xan A\u011fas\u0131 xana k\u00f6m\u0259k ed\u0259n \u0130brahim xan\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 getdi, A\u011fdam\u0131 da\u011f\u0131td\u0131 v\u0259 Qaraba\u011f\u0131n a\u015fa\u011f\u0131 mahallar\u0131n\u0131 talan etdi.<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em>1785-ci ild\u0259 A\u011fas\u0131 xan\u0131n b\u00f6y\u00fck o\u011flu \u018fhm\u0259d b\u0259y \u0130brahimx\u0259lil xan\u0131n qarda\u015f\u0131 Mehr\u0259li b\u0259y Sar\u0131cal\u0131-Cavan\u015firi \u00f6ld\u00fcrd\u00fc. \u0130brahimx\u0259lil xan qarda\u015f\u0131 il\u0259 aras\u0131 olmasa da, bu hadis\u0259 iki xanl\u0131q aras\u0131nda s\u0259rinliy\u0259 s\u0259b\u0259b oldu\u201d. <\/em><\/strong><\/p>\n<p><em>A.Bak\u0131xanov daha sonra bel\u0259 yaz\u0131r:<\/em> <strong><em>\u201cF\u0259t\u0259li xan hicri 1199 (1785)-cu ild\u0259 A\u011fas\u0131 xan v\u0259 onun m\u00fctt\u0259fiqi M\u0259h\u0259mm\u0259dh\u0259s\u0259n xan il\u0259 m\u00fcharib\u0259 etm\u0259k q\u0259sdil\u0259 \u015eirvana getmi\u015fdi. Bu zaman qarda\u015f\u0131 qaraba\u011fl\u0131 \u0130brahim xandan \u00fcz \u00e7evirmi\u015f olan Mehr\u0259li b\u0259y F\u0259t\u0259li xan\u0131n yan\u0131nda idi. Bir gec\u0259 Bak\u0131dan \u015eirvana getdiyi zaman, yolda A\u011fas\u0131 xan\u0131n b\u00f6y\u00fck o\u011flu \u018fhm\u0259d b\u0259y\u0259 rast g\u0259ldi, aralar\u0131nda m\u00fcharib\u0259 oldu, Mehr\u0259li b\u0259y \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. F\u0259t\u0259li xan onun c\u0259naz\u0259sini kamal-ehtiramla Qaraba\u011fa g\u00f6nd\u0259rdi. Bu hadis\u0259d\u0259n sonra \u0130brahim xanla F\u0259t\u0259li xan dostla\u015fma\u011fa ba\u015flad\u0131. A\u011fas\u0131 xana qar\u015f\u0131 h\u0259r iki t\u0259r\u0259fd\u0259n qo\u015fun g\u00f6nd\u0259rildi. A\u011fas\u0131 xan m\u0259cbur qal\u0131b F\u0259t\u0259li xan\u0131n h\u00fczuruna g\u0259ldi, o\u011flanlar\u0131 il\u0259 b\u0259rab\u0259r m\u0259hbus olaraq, Qubaya g\u00f6nd\u0259rildi\u201d.<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em>A\u011fas\u0131 xan<\/em><\/strong> el\u00e7i g\u00f6nd\u0259rib <strong><em>\u0130brahimx\u0259lil xandan<\/em><\/strong> \u00fczr ist\u0259di. Bar\u0131\u015fmaqlar\u0131n\u0131 t\u0259m\u0259nna etdi. Qaraba\u011f xan\u0131 onu ba\u011f\u0131\u015flad\u0131. <em>1786-c\u0131 ild\u0259 <strong>\u0130brahimx\u0259lil xan Cavan\u015fir<\/strong> L\u0259nk\u0259ran xan\u0131 il\u0259 birl\u0259\u015fib, <strong>\u015eirvana y\u00fcr\u00fc\u015f etdi.<\/strong><\/em> Onlar <strong><em>M\u0259h\u0259mm\u0259d S\u0259id xan\u0131<\/em><\/strong> k\u0259narla\u015fd\u0131r\u0131b, yerin\u0259 kor qarda\u015f\u0131 <strong><em>A\u011fas\u0131 xan\u0131 <\/em><\/strong><em>hakim qoymaq ist\u0259yirdil\u0259r.<\/em> <strong><em>F\u0259t\u0259li xan Qubal\u0131<\/em><\/strong> bu y\u00fcr\u00fc\u015f\u00fc edib <strong><em>Salyandan \u015eamax\u0131ya<\/em><\/strong> g\u0259ldi. <em>\u0130brahim xana t\u0259klif etdi ki, M\u0259h\u0259mm\u0259d S\u0259id xana toxunmas\u0131n. T\u0259klif r\u0259dd olundu.<\/em> Sonra b\u00f6y\u00fck m\u0259bl\u0259\u011fd\u0259 m\u00fckafat verib Qaraba\u011f v\u0259 L\u0259nk\u0259ran xanlar\u0131n\u0131n \u015eirvandan \u00e7\u0259kilm\u0259sini raz\u0131 sald\u0131. Ac\u0131\u011f\u0131n\u0131 A\u011fas\u0131 xan\u0131n \u00fcst\u00fcn\u0259 t\u00f6k\u0259n F\u0259t\u0259li xan ondan zorla\u00a0 10 min manat pul ald\u0131.<\/p>\n<p><em>Xan\u00e7oban\u0131 tayfa ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131, z\u0259rdabl\u0131 \u018fsg\u0259r b\u0259yin o\u011flanlar\u0131 <strong>A\u011fas\u0131 v\u0259 M\u0259h\u0259mm\u0259d S\u0259id qarda\u015flar\u0131n\u0131n<\/strong> ke\u00e7diyi tarixi prosesl\u0259rin ard\u0131c\u0131l olaraq \u015f\u0259rhin\u0259 v\u0259 onlar\u0131n o\u011flanlar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 tarixi m\u0259qamlara, <strong>A\u011fas\u0131 xan\u0131n o\u011flu, 28 il \u015eamax\u0131 xan\u0131 olmu\u015f Mustafa xan\u0131n h\u0259yat\u0131 bar\u0259d\u0259 verdiyimiz yaz\u0131da tan\u0131\u015f ola bil\u0259rik.<\/strong><\/em><\/p>\n<p><em>\u015eamax\u0131 xanlar\u0131 Xan\u00e7oban\u0131 mahal\u0131ndan oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn bu mahal\u0131n t\u0259rkibind\u0259 olan obalar\u0131n \u0259halisin\u0259 vergi t\u0259yin etm\u0259mi\u015fl\u0259r.<\/em> <em>Bunun \u0259v\u0259zind\u0259 Xan\u00e7oban\u0131 mahal\u0131n\u0131n sakinl\u0259ri <strong>Mustafa xana <\/strong>onun t\u0259l\u0259b etdiyi q\u0259d\u0259r qoyun verirdil\u0259r.<\/em><\/p>\n<p><strong><em>\u015eamax\u0131 xanl\u0131\u011f\u0131nda<\/em><\/strong> <em>divan-d\u00f6vl\u0259t torpaqlar\u0131, xass\u0259, m\u00fclk, tiyul, v\u0259qf v\u0259 camaat torpaq m\u00fclkiyy\u0259ti formalar\u0131 m\u00f6vcud olmu\u015fdur.<\/em> H\u0259min d\u00f6vrd\u0259 xanl\u0131qda \u0259n iri torpaq sahibi xan v\u0259 xan n\u0259slinin n\u00fcmay\u0259nd\u0259si idil\u0259r.<\/p>\n<p><em>Xan v\u0259 xan ail\u0259sin\u0259 m\u0259xsus torpaqlar<\/em> <strong><em>xas<\/em><\/strong> adlan\u0131rd\u0131. Xanl\u0131qlar d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 divan torpaqlar\u0131 il\u0259 xas torpaqlar\u0131 aras\u0131nda s\u0259dd getdikc\u0259 aradan qalxm\u0131\u015f v\u0259 ham\u0131s\u0131 xan torpaqlar\u0131 adlanm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>\u015eamax\u0131 xanl\u0131\u011f\u0131nda torpaq m\u00fclkiyy\u0259tinin geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015f formalar\u0131ndan biri d\u0259 <strong><em>m\u00fclk<\/em><\/strong> idi. M\u00fclk x\u00fcsusi xidm\u0259t m\u00fcqabilind\u0259 xan t\u0259r\u0259find\u0259n b\u0259yl\u0259r\u0259 v\u0259 dig\u0259r \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 veril\u0259n m\u00fclkiyy\u0259t idi.<\/p>\n<p>\u015eamax\u0131 xanl\u0131\u011f\u0131nda k\u0259nd \u0259halisinin ba\u015fl\u0131ca m\u0259\u015f\u011fuliyy\u0259ti maldarl\u0131qla yana\u015f\u0131, \u0259kin\u00e7ilik olub, k\u0259ndlil\u0259r \u0259sas\u0259n bu\u011fda, arpa, \u00e7\u0259ltik \u0259kirdil\u0259r. Bundan \u0259lav\u0259 xanl\u0131\u011f\u0131n iqtisadi h\u0259yat\u0131nda ip\u0259k\u00e7ilik \u0259sas yer tuturdu. Xanl\u0131\u011f\u0131n aran torpaqlar\u0131nda, o c\u00fcml\u0259d\u0259n indiki Z\u0259rdab \u0259razisind\u0259 ip\u0259k\u00e7ilikl\u0259-barama istehsal\u0131 il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olurdular. <strong><em>Mustafa xan\u0131n<\/em><\/strong> qarda\u015f\u0131 <strong><em>\u0130smay\u0131l b\u0259yin<\/em><\/strong> idar\u0259 etdiyi <em>\u018flv\u0259ndd\u0259 ip\u0259k daha \u00e7ox idi.<\/em><\/p>\n<p>T\u0259bii ki, xanl\u0131\u011f\u0131n xeyrin\u0259 h\u0259r bir m\u0259hsul \u00fczr\u0259 m\u00fcxt\u0259lif adda vergil\u0259r toplan\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p><strong><em>Z\u0259rdab, L\u0259l\u0259 \u018fhm\u0259dli, \u018flv\u0259nd v\u0259 Cavad\u00a0 k\u0259ndl\u0259rind\u0259n<\/em><\/strong> <em>ke\u00e7\u0259r\u0259k <strong>\u015eamax\u0131ya <\/strong>mal aparan tacirl\u0259rd\u0259n d\u0259 x\u00fcsusi vergi al\u0131n\u0131rd\u0131.<\/em><\/p>\n<p><strong><em>Xan\u00e7oban\u0131 mahal\u0131n\u0131n t\u0259rkibind\u0259 m\u00f6vcud olmu\u015f q\u0259dim L\u0259l\u0259hm\u0259dli obalar\u0131 bar\u0259d\u0259 bir q\u0259d\u0259r m\u0259lumat verm\u0259k ist\u0259rdim.<\/em><\/strong> Bel\u0259 ki, <em>L\u0259l\u0259hm\u0259dli obas\u0131 dedikd\u0259,<\/em> xanl\u0131qlar d\u00f6vr\u00fcnd\u0259n 1920-ci il\u0259d\u0259k, bu elin, oban\u0131n, tayfan\u0131n tan\u0131nm\u0131\u015f \u015f\u0259xsiyy\u0259ti olmu\u015f <em>L\u0259l\u0259 \u018fhm\u0259din \u015f\u0259r\u0259fin\u0259 adlanan L\u0259l\u0259 \u018fhm\u0259dli k\u0259ndi n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulurdu.<\/em> <em>L\u0259l\u0259hm\u0259dli obas\u0131n\u0131n<\/em> do\u011fma qollar\u0131 olan <em>D\u0259kk\u0259oba k\u0259ndi, el\u0259c\u0259 d\u0259 L\u0259l\u0259 \u018fhm\u0259din o\u011flanlar\u0131n\u0131n adlar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 olan <strong>m\u00fclk<\/strong> yerl\u0259ri <strong>Xan\u00e7oban\u0131 mahal\u0131n\u0131n \u0259razisi daxilind\u0259 olmu\u015fdur.<\/strong><\/em><\/p>\n<p><em>Tarixd\u0259n biz\u0259 m\u0259lumdur ki, Hac\u0131 M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fli xan Z\u0259m\u0259vai 1748-1765-ci ill\u0259rd\u0259, M\u0259mm\u0259d S\u0259id xan Xan\u00e7obanl\u0131 1748-1786-c\u0131, A\u011fas\u0131 xan Xan\u00e7obanl\u0131 1765-1768-ci, F\u0259t\u0259li xan Qubal\u0131 1768-1769-cu, Abdulla b\u0259y 1769-1770-ci (1770-ci ild\u0259n Bak\u0131 xanl\u0131\u011f\u0131), Eldar b\u0259y 1770-1773-c\u00fc, F\u0259t\u0259li xan Qubal\u0131 1773-1786-c\u0131 (t\u0259krar), A\u011fas\u0131 xan Xan\u00e7obanl\u0131 1778-1786-c\u0131 (t\u0259krar), \u018fsg\u0259r xan Xan\u00e7obanl\u0131 1786-1789-cu, Qas\u0131m xan Xan\u00e7obanl\u0131 1789-1792-ci, Mustafa xan Xan\u00e7obanl\u0131 1792-1820-ci ill\u0259rd\u0259 \u015eamax\u0131 hakimi olmu\u015flar.<\/em><\/p>\n<p><em>Xanl\u0131qlar inzibati c\u0259h\u0259td\u0259n <strong>mahallara <\/strong>b\u00f6l\u00fcn\u00fcrd\u00fc v\u0259 onlar\u0131n idar\u0259\u00e7iliyi il\u0259 <strong>mahal b\u0259yl\u0259ri<\/strong> v\u0259 ya <strong>naibl\u0259r<\/strong> m\u0259\u015f\u011ful olurdu.<\/em><\/p>\n<p><strong><em>Mahallar\u0131<\/em><\/strong> xan tala\u011f\u0131 (f\u0259rman\u0131) il\u0259 t\u0259yin olunmu\u015f\u00a0<strong><em>mahal b\u0259yl\u0259ri (naibl\u0259r)<\/em><\/strong>\u00a0idar\u0259 edirdil\u0259r. Bu v\u0259zif\u0259 irsi olmaqla m\u00fctl\u0259q qaydada xan t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259sdiq olunurdu.<\/p>\n<p><strong><em>Naibl\u0259r<\/em><\/strong> mahal\u0131n inzibati, polis v\u0259 b\u0259z\u0259n m\u0259hk\u0259m\u0259 i\u015fl\u0259rin\u0259 cavabdeh idi. <em>\u015e\u0259h\u0259rl\u0259ri<\/em> <strong><em>k\u0259l\u0259nt\u0259r<\/em><\/strong> v\u0259 <strong><em>qalab\u0259yi,<\/em><\/strong> <em>k\u0259ndl\u0259ri v\u0259 obalar\u0131<\/em>\u00a0<strong><em>kovxalar, y\u00fczba\u015f\u0131lar v\u0259 k\u0259ndxudalar<\/em><\/strong> idar\u0259 edirdil\u0259r.\u00a0Onlar\u0131 k\u0259nd v\u0259 ya oba icmas\u0131 se\u00e7irdi.<\/p>\n<p><em>\u015eirvan xanl\u0131\u011f\u0131nda xan\u0131n yan\u0131nda m\u0259\u015fv\u0259r\u0259t\u00e7i statusda <strong>divan v\u0259 ya xan \u015f\u00fcras\u0131<\/strong> f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rirdi. \u0130dar\u0259\u00e7ilikd\u0259 <strong>xandan sonra v\u0259zir g\u0259lirdi.<\/strong> Xan\u0131n bundan ba\u015fqa, maliyy\u0259 i\u015fl\u0259rin\u0259 baxan\u0131-<strong>s\u0259rk\u0259r,<\/strong> xan\u0131n \u015f\u0259xsi t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n idar\u0259\u00e7isi-<strong>sand\u0131qdar a\u011fas\u0131 (x\u0259zin\u0259dar)<\/strong> v\u0259 ba\u015fqa v\u0259zif\u0259l\u0259r var idi.<\/em><\/p>\n<p>Yerl\u0259rd\u0259 natural vergil\u0259rin y\u0131\u011f\u0131lmas\u0131 il\u0259 <strong><em>dar\u011falar<\/em><\/strong> (\u015eirvan xanl\u0131\u011f\u0131nda) m\u0259\u015f\u011ful olurdu ki, \u015eirvan xanl\u0131\u011f\u0131nda bu c\u00fcr vergi y\u0131\u011fanlar <strong><em>qasim<\/em><\/strong><em> adlan\u0131rd\u0131.<\/em><\/p>\n<p><em>\u015eamax\u0131 xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n k\u0259nd v\u0259 obalar\u0131n\u0131n daxil oldu\u011fu 17 mahal\u0131n t\u0259rkibind\u0259 <strong>\u015eamax\u0131 xan\u0131 Mustafa xan\u0131n hakimiyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 (1792-1820)<\/strong> indiki Z\u0259rdab rayonunun inzibati \u0259razisi daxilind\u0259,<strong>\u00a0Z\u0259rdab \u015f\u0259h\u0259ri (ke\u00e7mi\u015f Z\u0259rdab k\u0259ndi), \u018flv\u0259nd, \u00c7all\u0131, X\u0259l\u0259c k\u0259ndl\u0259ri Qarasubasar mahal\u0131n\u0131n t\u0259rkibind\u0259 olmu\u015fdur.<\/strong><\/em><\/p>\n<p><strong><em>Qarasubasar mahal\u0131<\/em><\/strong> indiki <em>Ucar, Z\u0259rdab, A\u011fda\u015f v\u0259 K\u00fcrd\u0259mir<\/em> rayonlar\u0131n\u0131n \u0259razisind\u0259 m\u00f6vcud olmu\u015fdur. Burada 1821-ci ild\u0259 10 k\u0259ndd\u0259 <em>(\u015eilyan, Qarab\u00f6rkl\u00fc, Birinci L\u0259ki, \u0130kinci L\u0259ki, \u018flv\u0259nd, Tilank\u00f6y\u00fcn, Muradxan, X\u0259l\u0259c, Z\u0259rdab, \u00c7all\u0131) 815 ail\u0259 ya\u015fay\u0131rd\u0131. <\/em><\/p>\n<p><strong><em>Mahal\u0131n naibi H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin babas\u0131 M\u0259lik R\u0259him b\u0259y idi.<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em>Mahal naibl\u0259ri<\/em><\/strong> xan\u0131n m\u00fc\u0259yy\u0259n etdiyi vergil\u0259ri k\u0259nd icmalar\u0131 aras\u0131nda b\u00f6l\u00fcr, vergi verm\u0259kd\u0259n boyun qa\u00e7\u0131ranlar\u0131 vergil\u0259ri \u00f6d\u0259m\u0259y\u0259 m\u0259cbur edir, laz\u0131m g\u0259ldikd\u0259 k\u0259ndlil\u0259ri qo\u015funa s\u0259f\u0259rb\u0259r edir, m\u00fcharib\u0259 v\u0259 y\u00fcr\u00fc\u015f zaman\u0131 onlara komandanl\u0131q edir, mahal\u0131n s\u0259rh\u0259dl\u0259rini qoruyurdular.<\/p>\n<p><em>O zaman <strong>M\u00fcsk\u00fcrl\u00fc ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259sinin t\u0259rkibin\u0259<\/strong> indiki Z\u0259rdab rayonunun \u0259razisind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n, M\u00fcsk\u00fcrl\u00fc tayfas\u0131 ad\u0131 il\u0259 tan\u0131nan M\u0259mm\u0259dqas\u0131ml\u0131, M\u0259likli, G\u00f6d\u0259kqobu v\u0259 Burunlu k\u0259ndl\u0259ri daxil olmu\u015fdur <strong>(Bu k\u0259ndl\u0259r d\u0259 Xan\u00e7oban\u0131 mahal\u0131n\u0131n t\u0259rkibind\u0259 olmu\u015fdur).<\/strong><\/em><\/p>\n<p><strong><em>L\u0259l\u0259 \u018fhm\u0259dli k\u0259ndi<\/em><\/strong> <em>v\u0259 onun bir k\u00f6kd\u0259n, n\u0259sild\u0259n olan do\u011fma qollar\u0131-L\u0259l\u0259hm\u0259dli obas\u0131 da (D\u0259kk\u0259oba, V\u0259lixanl\u0131, N\u0259c\u0259fal\u0131l\u0131, Qarav\u0259lili, Hac\u0131l\u0131, H\u00fcseynxanl\u0131 v\u0259 Xanm\u0259mm\u0259dli) <strong>Xan\u00e7oban\u0131 mahal\u0131n\u0131n t\u0259rkibind\u0259 olmu\u015fdur.<\/strong><\/em><\/p>\n<p><strong><em>Xan\u00e7oban\u0131 mahal\u0131<\/em><\/strong> <em>indiki \u015eamax\u0131, A\u011fsu, \u0130smay\u0131ll\u0131, K\u00fcrd\u0259mir v\u0259 Z\u0259rdab rayonlar\u0131n\u0131n \u0259razisind\u0259 m\u00f6vcud olmu\u015fdur. Burada 1821-ci ild\u0259 46 obada (Axta\u00e7\u0131, Gar\u0131s, Qaraqoyunlu, Padar, X\u0259lilli, Kolan\u0131, M\u0259lik\u00e7obanl\u0131, \u015eahs\u00fcnl\u00fc, \u018fr\u0259bxan\u0259dan, M\u00fcsk\u00fcri, Ovculu, Mollalar, G\u00f6yd\u0259ll\u0259kli, Muradl\u0131, S\u0131\u011f\u0131rl\u0131, Qurd, Pirh\u0259s\u0259nli, \u0130lx\u0131\u00e7\u0131, Sarvan, Mustafal\u0131, Binasl\u0131, \u00c7ayl\u0131, Qaram\u0259mm\u0259dli, \u018fr\u0259bu\u015fa\u011f\u0131, D\u0259lil\u0259r, \u00c7ovurqanl\u0131, Adnal\u0131, Ba\u011f\u0131rl\u0131, Alpout, \u018flicanl\u0131, N\u0259mirli, Sorsor, Eld\u0259ll\u0259kli, Xanazad, \u015eahsultanl\u0131, M\u00fcsk\u00fcrl\u00fc, Molla Q\u0259dim, \u015e\u0131xl\u0131, Axundlu, \u00c7\u0131raql\u0131, Axta\u00e7\u0131 Salyan, Elli-G\u00f6zl\u00fc, Veys\u0259lli, M\u0259rzili, L\u0259l\u0259 \u018fhm\u0259dli, Qaraxanl\u0131, Qarav\u0259lli, A\u011fam\u0259mm\u0259d) 1492 ail\u0259 ya\u015fay\u0131rd\u0131. <\/em><\/p>\n<p><strong><em>Xan\u00e7oban\u0131 mahal\u0131n naibi M\u0259lik Umud idi.<\/em><\/strong><\/p>\n<p><em>Az\u0259rbaycan MEA-n\u0131n Arxeologiya v\u0259 Etnoqrafiya \u0130nstitutunun elmi i\u015f\u00e7i, dissertant Taleh \u018fliyev yaz\u0131r:<\/em> <strong><em>\u201c<\/em><\/strong><strong><em>M\u0259likumudlu \u0259razisind\u0259n a\u015fkar olunmu\u015f Atab\u0259y pulunun aversind\u0259 o\u011fuz dam\u011fas\u0131 olan ox kaman v\u0259 o\u011fuz boylar\u0131n\u0131n say\u0131n\u0131 bildir\u0259n ulduzlar vard\u0131r. \u018fr\u0259b \u0259lifbas\u0131 il\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Sikk\u0259 M\u0259h\u0259mm\u0259d Cahan P\u0259hl\u0259van\u0131n d\u00f6vr\u00fcn\u0259 aiddir. Numizmatik materiallar\u0131n t\u0259hlili g\u00f6st\u0259rir ki, Z\u0259rdab rayonu \u0259razisind\u0259 h\u0259m Az\u0259rbaycan Atab\u0259yl\u0259r d\u00f6vl\u0259ti, h\u0259m d\u0259 \u015eirvan\u015fahlar d\u00f6vl\u0259ti \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fch\u00fcm m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259r yerl\u0259\u015fmi\u015fdir. \u018frazid\u0259n \u015e\u0259ms\u0259ddin Eld\u0259niz, M\u0259h\u0259mm\u0259d Cahan P\u0259hl\u0259van v\u0259 I Axsitan\u0131n ad\u0131na burax\u0131lm\u0131\u015f numizmatik materiallar\u0131n tap\u0131lmas\u0131 t\u0259sad\u00fcfi deyil. Qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, ad\u0131 \u00e7\u0259kil\u0259n siyasi xadiml\u0259r \u015eirvan\u015fah III M\u0259ni\u00e7\u00f6hr\u00fcn siyasi s\u0259hvinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 alaraq tarixi Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131 olan \u015eirvan\u015fahlar\u0131n \u015fimal-q\u0259rb \u0259razil\u0259rinin g\u00fcrc\u00fcl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal c\u0259hdinin, h\u0259m\u00e7inin, III M\u0259ni\u00e7\u00f6hr\u00fcn h\u0259yat yolda\u015f\u0131 g\u00fcrc\u00fc Tamar\u0131n \u015eamax\u0131da planla\u015fd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 siyasi \u00e7evrili\u015fin qar\u015f\u0131s\u0131 al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r. S\u00f6z\u00fc ged\u0259n siyasi prosesl\u0259r m\u0259hz \u015e\u0259ms\u0259ddin Eld\u0259niz t\u0259r\u0259find\u0259n I Axsitan\u0131n \u015eirvan taxt\u0131na \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nmi\u015fdir. Qeyd etdiyimiz kimi \u015e\u0259ms\u0259ddin Eld\u0259niz, M\u0259h\u0259mm\u0259d Cahan P\u0259hl\u0259van v\u0259 I Axsitan\u0131n hakimiyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fc Az\u0259rbaycan tarixind\u0259 b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rd\u0259-siyasi-ictimai, sosial-iqtisadi v\u0259 m\u0259d\u0259ni sah\u0259l\u0259rd\u0259 intibah-t\u0259r\u0259qqi d\u00f6vr\u00fc kimi yadda qalm\u0131\u015fd\u0131r\u201d.<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Qeyd edim ki, ke\u00e7mi\u015f <strong><em>Z\u0259rdab, M\u00fcsk\u00fcrl\u00fc, L\u0259l\u0259 \u018fhm\u0259dli k\u0259ndl\u0259rinin<\/em><\/strong> ulu d\u0259d\u0259-babalar\u0131, \u0259cdadlar\u0131 tarix\u0259n \u015eirvan\u015fahlar \u00f6lk\u0259sinin, diyar\u0131n\u0131n Da\u011f \u015eirvan, Aran \u015eirvan iqtisadi rayonlar\u0131na daxil olan b\u00f6lg\u0259l\u0259rin, el\u0259c\u0259d\u0259 K\u00fcr-Araz oval\u0131\u011f\u0131ndan, Mil-Qaraba\u011f\u0131n, Mil d\u00fcz\u00fcn\u00fcn elatlar\u0131 il\u0259 icma hal\u0131nda Az\u0259rbaycan daxilind\u0259, ayr\u0131-ayr\u0131 vaxtlarda ictimai-siyasi birlik olaraq yarad\u0131lan <em>d\u00f6vl\u0259t, \u015f\u0259h\u0259r, b\u0259yl\u0259rb\u0259ylik, xanl\u0131q, sultanl\u0131q, quberniya, q\u0259za, mahal v\u0259 sair<\/em> kimi inzibati \u0259razi daxilind\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rmi\u015fl\u0259r.<\/p>\n<p><em>H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi \u201cKaspi\u201d q\u0259zetinin 5 noyabr 1882-ci il tarixli n\u00f6mr\u0259sind\u0259 yaz\u0131rd\u0131:<\/em> <strong><em>\u201cZ\u0259rdab, 26 oktyabr 1882-ci il.\u201d 600 evi \u00f6z\u00fcnd\u0259 birl\u0259\u015fdir\u0259n Z\u0259rdab ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259si K\u00fcr\u00fcn h\u0259r iki sahili boyunca 50 verst (53,5 km-E.H.) uzan\u0131r ki, ke\u00e7mi\u015f zamanlarda (Az\u0259rbaycan\u0131n Rusiyaya birl\u0259\u015fdirilm\u0259sind\u0259n qabaq) \u015eirvan, Qaraba\u011f v\u0259 \u015e\u0259ki il\u0259 s\u0259rh\u0259dl\u0259nirdi. Dem\u0259k olar ki, h\u0259min \u0259razil\u0259r b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u0259 Z\u0259rdab b\u0259yl\u0259rinin s\u0259rb\u0259st m\u00fclkl\u0259ri idi. Bu b\u0259yl\u0259r v\u0259ziyy\u0259td\u0259n istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k gah bu, gah da o biri s\u0259rh\u0259d xanl\u0131\u011f\u0131na birl\u0259\u015fmi\u015fl\u0259r. Ruslar\u0131n g\u0259li\u015fi vaxt\u0131 Z\u0259rdab \u015eirvan xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u0259rkibin\u0259 daxil idi v\u0259 bundan \u00e7ox sonra, 1850-ci ill\u0259r\u0259 q\u0259d\u0259r o, b\u00f6l\u00fcnm\u0259y\u0259n bir tam idi\u201d. <\/em><\/strong><\/p>\n<p>B\u00f6y\u00fck \u0259razil\u0259ri \u0259hat\u0259 ed\u0259n indiki <strong><em>Z\u0259rdab torpa\u011f\u0131<\/em><\/strong> vaxt\u0131 il\u0259 <strong><em>G\u00f6y\u00e7ay, \u015eu\u015fa, \u018fr\u0259\u015f, Cavad q\u0259zalar\u0131<\/em><\/strong> il\u0259 \u0259hat\u0259 olundu\u011funu v\u0259 torpaqlar\u0131n bu q\u0259zalar\u0131n inzibati s\u0259rh\u0259ddi daxilind\u0259 yerl\u0259\u015fdiyini g\u00f6st\u0259r\u0259n H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi h\u0259r hans\u0131 bir hadis\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 insanlar\u0131n Z\u0259rdab k\u0259ndind\u0259n ad\u0131 \u00e7\u0259kil\u0259n q\u0259zalar \u00fczr\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259r\u0259 uzun m\u0259saf\u0259 q\u0259t etm\u0259l\u0259rini \u00f6z yaz\u0131lar\u0131nda \u00fcr\u0259k a\u011fr\u0131s\u0131, \u00fcr\u0259k yan\u011f\u0131s\u0131 il\u0259 q\u0259l\u0259m\u0259 alm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p><em>H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi 1892-ci ild\u0259 \u201cKaspi\u201d q\u0259zetind\u0259 bel\u0259 yaz\u0131rd\u0131:<\/em> <strong><em>\u201cBizim k\u0259ndimizd\u0259 800-\u0259 yax\u0131n ev var, g\u00fcman ki, Z\u0259rdabda 5 min\u0259 yax\u0131n adam ya\u015fay\u0131r&#8230;\u201d.<\/em><\/strong> K\u00fcr \u00e7ay\u0131n\u0131n Qaraba\u011f tay\u0131na d\u0259v\u0259 karvan\u0131 il\u0259 neft da\u015f\u0131yanlar indiki Z\u0259rdab \u015f\u0259h\u0259rinin m\u0259rk\u0259zind\u0259 sal\u0131nm\u0131\u015f b\u0259r\u0259d\u0259n ke\u00e7mi\u015fl\u0259r. 1827-ci ild\u0259n ba\u015flayaraq K\u00fcr \u00e7ay\u0131 m\u0259ns\u0259bin\u0259 \u0259rzaq v\u0259 s. g\u0259tir\u0259n yelk\u0259nli iri g\u0259mil\u0259r h\u0259min \u0259traf\u0131ndak\u0131 dayanaca\u011fa yan alard\u0131lar.<\/p>\n<p>Xanl\u0131qlar d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 <strong><em>Z\u0259rdab k\u0259ndi il\u0259 M\u00fcsk\u00fcrl\u00fc v\u0259 L\u0259l\u0259 \u018fhm\u0259dli<\/em><\/strong> <strong><em>k\u0259ndl\u0259rinin<\/em><\/strong> h\u0259r birinin bin\u0259l\u0259ri, yataqlar\u0131, q\u0131\u015flaqlar\u0131, bir s\u00f6zl\u0259 torpaqlar\u0131-\u0259razil\u0259ri y\u0131\u011fcam \u015f\u0259kild\u0259 bir-biri il\u0259 qon\u015fuluqda yerl\u0259\u015fm\u0259sin\u0259 baxmayaraq, onlara m\u0259xsus q\u0131\u015f otla\u011f\u0131 torpaqlar\u0131n\u0131n s\u0259rh\u0259d h\u00fcdudlar\u0131nda, qon\u015fuluqlar\u0131nda b\u0259z\u0259n torpaq istifad\u0259\u00e7il\u0259ri aras\u0131nda <em>t\u0259bii hal olaraq torpaq m\u00fcbah\u0131s\u0259si hallar\u0131<\/em> yaran\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p><em>Xanl\u0131qlar d\u00f6vr\u00fcnd\u0259n Az\u0259rbaycanda Sovet hakimiyy\u0259ti qurulanad\u0259k q\u0259dim L\u0259l\u0259hm\u0259dli v\u0259 M\u00fcsk\u00fcrl\u00fc\u00a0 tayfas\u0131 indiki Z\u0259rdab rayonu \u0259razisind\u0259 istifad\u0259l\u0259rind\u0259 olan q\u0131\u015f otla\u011f\u0131 sah\u0259l\u0259rind\u0259n biyan t\u0259dar\u00fck\u00fc m\u0259qs\u0259dil\u0259 d\u0259 istifad\u0259 etmi\u015fl\u0259r.<\/em> Bel\u0259 ki, o zaman biyan bitkisi \u0259sas etibar\u0131 il\u0259 onlar\u0131n istifad\u0259sind\u0259 olan q\u0131\u015f otla\u011f\u0131 sah\u0259l\u0259rind\u0259 yay\u0131lm\u0131\u015fd\u0131 ki, onlar h\u0259min biyan bitkisind\u0259n heyvandarl\u0131\u011f\u0131n inki\u015faf\u0131nda yem bitkisi kimi istifad\u0259 edirdil\u0259r.<\/p>\n<p><em>H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 zaman, oradan \u201cNovoye obozreniye\u201d q\u0259zetin\u0259 g\u00f6nd\u0259rdiyi v\u0259 h\u0259min q\u0259zetd\u0259 \u00e7ap etdirdiyi (1891-ci il tarixli 2434-c\u00fc n\u00f6mr\u0259si) m\u0259qal\u0259sind\u0259n oxuyuruq:<\/em><\/p>\n<p><strong><em>\u201cZ\u0259rdab h\u0259r il bu yemd\u0259n bir ne\u00e7\u0259 min arob (araba y\u00fck\u00fc \u2013 E.H.) haz\u0131rlay\u0131r. Bundan ba\u015fqa suvar\u0131lan torpaqlarda biyan k\u00f6k\u00fcn\u00fcn \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 g\u00f6st\u0259rir ki, 3-4 ild\u0259n sonra yen\u0259 h\u0259min k\u00f6kl\u0259ri c\u0131xarmaq olur. Bizd\u0259 is\u0259 suvarma yoxdur. V\u0259 \u0259g\u0259r ke\u00e7\u0259n il oldu\u011fu kimi bu il d\u0259 K\u00fcr da\u015fmasa, onda bu k\u00f6kl\u0259r bizd\u0259 tamam it\u0259c\u0259kdir. Z\u0259rdab torpaqlar\u0131n\u0131n 1\/3-i b\u0259y torpaqlar\u0131d\u0131r, ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 m\u0259n elan etdim ki, \u00f6z mal\u0131m\u0131 bel\u0259 ucuz satmaram v\u0259 biyan k\u00f6k\u00fc al\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131 bura buraxmaram. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259, onlar indiy\u0259 q\u0259d\u0259r Z\u0259rdabdan yan ke\u00e7ibl\u0259r. \u0130ndi biyan al\u0131\u00e7\u0131lar\u0131 \u00e7\u0259tin v\u0259ziyy\u0259td\u0259n \u00e7\u0131x\u0131\u015f yolu tap\u0131blar: qon\u015fu M\u00fcsk\u00fcrl\u00fc, L\u0259l\u0259hm\u0259dli bin\u0259l\u0259rind\u0259 t\u0259r\u0259zil\u0259rini qoyublar v\u0259 biyan k\u00f6k\u00fc qaz\u0131nt\u0131s\u0131 h\u0259r yerd\u0259 ba\u015flay\u0131b; biyan k\u00f6k\u00fcn\u00fcn h\u0259r puduna 10-12 q\u0259pik verirl\u0259r\u201d.<\/em><\/strong><\/p>\n<p><em>Bunun \u0259yani s\u00fcbutu olaraq, h\u0259l\u0259 <strong>1855-ci ild\u0259 Qarasubasar mal\u0131n\u0131n Z\u0259rdab k\u0259ndi il\u0259 M\u00fcsk\u00fcrl\u00fc v\u0259 L\u0259l\u0259 \u018fhm\u0259dli k\u0259ndl\u0259ri aras\u0131nda s\u0259rh\u0259ddin t\u0259yin edilm\u0259si<\/strong> i\u015finin \u018fl\u0259kb\u0259r b\u0259y\u0259 tap\u015f\u0131r\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131 M\u0259h\u0259mm\u0259d F\u00fczuli ad\u0131na \u018flyazmalar \u0130nstitutunun arxiv materiallar\u0131 i\u00e7\u0259risind\u0259n \u0259ld\u0259 etdiyim, a\u011f saya v\u0259r\u0259q\u0259 \u00fcz\u0259rind\u0259, qara m\u00fcr\u0259kk\u0259bl\u0259 az\u0259rbaycanca \u0259r\u0259b \u0259lifbas\u0131nda yaz\u0131lm\u0131\u015f g\u00f6st\u0259ri\u015f m\u0259ktubu il\u0259 tan\u0131\u015f olmaq yerin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259rdi.<\/em><\/p>\n<p><em>\u00a0<\/em><\/p>\n<figure id=\"attachment_20020\" aria-describedby=\"caption-attachment-20020\" style=\"width: 280px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"http:\/\/www.zerdab.com\/z%c9%99rdaba-aid-1840-ci-ild%c9%99-yazilmis-m%c9%99ktub-uz%c9%99-cixdi-foto\/kecmis-z%c9%99rdab-k%c9%99ndi-il%c9%99-l%c9%99l%c9%99-%c9%99hm%c9%99dli-v%c9%99-muskurlu-k%c9%99ndl%c9%99rin%c9%99-m%c9%99xsus-torpaqlar-qislaqlar-arasinda-1840-ci-ild%c9%99-s%c9%99rh%c9%99d-x%c9%99\/\" rel=\"attachment wp-att-20020\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-20020\" src=\"http:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2015\/06\/Ke\u00e7mi\u015f-Z\u0259rdab-k\u0259ndi-il\u0259-L\u0259l\u0259-\u018fhm\u0259dli-v\u0259-M\u00fcsk\u00fcrl\u00fc-k\u0259ndl\u0259rin\u0259-m\u0259xsus-torpaqlar-q\u0131\u015flaqlar-aras\u0131nda-1840-c\u0131-ild\u0259-s\u0259rh\u0259d-x\u0259ttinin-t\u0259yin-edilm\u0259si-bar\u0259d\u0259-g\u00f6st\u0259ri\u015f-m\u0259ktubu.jpg\" alt=\"Ke\u00e7mi\u015f Z\u0259rdab k\u0259ndi il\u0259 L\u0259l\u0259 \u018fhm\u0259dli v\u0259 M\u00fcsk\u00fcrl\u00fc k\u0259ndl\u0259rin\u0259 m\u0259xsus torpaqlar (q\u0131\u015flaqlar) aras\u0131nda 1840-c\u0131 ild\u0259 s\u0259rh\u0259d x\u0259ttinin t\u0259yin edilm\u0259si bar\u0259d\u0259 g\u00f6st\u0259ri\u015f m\u0259ktubu\" width=\"280\" height=\"419\" srcset=\"https:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2015\/06\/Ke\u00e7mi\u015f-Z\u0259rdab-k\u0259ndi-il\u0259-L\u0259l\u0259-\u018fhm\u0259dli-v\u0259-M\u00fcsk\u00fcrl\u00fc-k\u0259ndl\u0259rin\u0259-m\u0259xsus-torpaqlar-q\u0131\u015flaqlar-aras\u0131nda-1840-c\u0131-ild\u0259-s\u0259rh\u0259d-x\u0259ttinin-t\u0259yin-edilm\u0259si-bar\u0259d\u0259-g\u00f6st\u0259ri\u015f-m\u0259ktubu.jpg 280w, https:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2015\/06\/Ke\u00e7mi\u015f-Z\u0259rdab-k\u0259ndi-il\u0259-L\u0259l\u0259-\u018fhm\u0259dli-v\u0259-M\u00fcsk\u00fcrl\u00fc-k\u0259ndl\u0259rin\u0259-m\u0259xsus-torpaqlar-q\u0131\u015flaqlar-aras\u0131nda-1840-c\u0131-ild\u0259-s\u0259rh\u0259d-x\u0259ttinin-t\u0259yin-edilm\u0259si-bar\u0259d\u0259-g\u00f6st\u0259ri\u015f-m\u0259ktubu-267x400.jpg 267w, https:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2015\/06\/Ke\u00e7mi\u015f-Z\u0259rdab-k\u0259ndi-il\u0259-L\u0259l\u0259-\u018fhm\u0259dli-v\u0259-M\u00fcsk\u00fcrl\u00fc-k\u0259ndl\u0259rin\u0259-m\u0259xsus-torpaqlar-q\u0131\u015flaqlar-aras\u0131nda-1840-c\u0131-ild\u0259-s\u0259rh\u0259d-x\u0259ttinin-t\u0259yin-edilm\u0259si-bar\u0259d\u0259-g\u00f6st\u0259ri\u015f-m\u0259ktubu-33x50.jpg 33w\" sizes=\"auto, (max-width: 280px) 100vw, 280px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-20020\" class=\"wp-caption-text\"><span style=\"color: #000000;\"><strong>Ke\u00e7mi\u015f Z\u0259rdab k\u0259ndi il\u0259 L\u0259l\u0259 \u018fhm\u0259dli v\u0259 M\u00fcsk\u00fcrl\u00fc k\u0259ndl\u0259rin\u0259 m\u0259xsus torpaqlar (q\u0131\u015flaqlar) aras\u0131nda 1840-c\u0131 ild\u0259 s\u0259rh\u0259d x\u0259ttinin t\u0259yin edilm\u0259si bar\u0259d\u0259 g\u00f6st\u0259ri\u015f m\u0259ktubu<\/strong><\/span><\/figcaption><\/figure>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em>\u201cUca, \u015fanl\u0131 \u018fl\u0259kb\u0259r b\u0259y\u0259!<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Bu vaxtda <strong><em>\u0130smay\u0131l b\u0259y<\/em><\/strong> g\u0259lib \u015fikay\u0259t edir ki, guya <strong><em>l\u0259l\u0259hm\u0259dlil\u0259r v\u0259 m\u00fcsg\u00fcrl\u00fcl\u0259r <\/em><\/strong>onlar\u0131n q\u0131\u015flaqlar\u0131n\u0131 otar\u0131rlar v\u0259 s\u0259rh\u0259dl\u0259rini ke\u00e7irl\u0259r. Buna bina\u0259n <strong><em>(ona g\u00f6r\u0259 &#8211; E.H.)<\/em><\/strong> yaz\u0131b m\u00fcq\u0259rr\u0259r edir\u0259m <strong><em>(q\u0259rara al\u0131ram &#8211; E.H.)<\/em><\/strong> ki, gedib <strong><em>\u015fahsev\u0259nli Bayram\u0131 <\/em><\/strong><em>g\u0259tirib onlar\u0131n h\u0259r ikisinin q\u0131\u015flaqlar\u0131n\u0131n s\u0259rh\u0259ddini t\u0259yin ed\u0259siz ki, he\u00e7 k\u0259s biri-birinin q\u0131\u015fla\u011f\u0131n\u0131n s\u0259rh\u0259ddind\u0259n ke\u00e7m\u0259sin v\u0259 <strong>m\u00fcsk\u00fcrl\u00fcl\u0259rd\u0259n \u0130smay\u0131l b\u0259yin<\/strong> ka\u011f\u0131z\u0131nda olan haqq\u0131n\u0131 al\u0131b, \u00f6z\u00fcn\u0259 verib m\u0259nim h\u00fczuruma g\u0259tir\u0259siz <strong>1255-(1840-c\u0131 il)\u201d.<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Eyni zamanda diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131raq ki, \u0259r\u0259b \u0259lifbas\u0131nda <strong><em>\u018fl\u0259kb\u0259r b\u0259y\u0259 yaz\u0131lan<\/em><\/strong> g\u00f6st\u0259ri\u015f m\u0259ktubunun a\u015fa\u011f\u0131 hiss\u0259sind\u0259 rus dilind\u0259 yaz\u0131lan m\u0259tn\u0259 diqq\u0259t yetirdikd\u0259 m\u0259lum olur ki, h\u0259min tap\u015f\u0131r\u0131q m\u0259ktubundan \u0259lav\u0259 <strong><em>\u018fl\u0259kb\u0259r b\u0259y\u0259<\/em><\/strong> bel\u0259 bir \u0259mr d\u0259 verilmi\u015fdir:<\/p>\n<p><em>\u201c<strong>Z\u0259rdabl\u0131larla m\u00fcsk\u00fcrl\u00fcl\u0259r <\/strong>aras\u0131nda s\u0259rh\u0259ddi m\u00fc\u0259yy\u0259l\u0259\u015fdirm\u0259yi, <strong>\u0130smay\u0131l b\u0259yin <\/strong>ba\u011f\u0131n\u0131 korlad\u0131qlar\u0131na g\u00f6r\u0259 <strong>m\u00fcsk\u00fcrl\u00fcl\u0259rd\u0259n<\/strong> c\u0259rim\u0259 al\u0131nma\u011f\u0131 t\u0259min etsin\u201d.<\/em><\/p>\n<p><strong><em>\u0130clas\u00e7\u0131n\u0131n imzas\u0131 il\u0259.<\/em><\/strong><strong><em>\u00a0 \u00a0 \u00a0\u00a0<\/em><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ke\u00e7mi\u015f Z\u0259rdab k\u0259ndi il\u0259 L\u0259l\u0259 \u018fhm\u0259dli v\u0259 M\u00fcsk\u00fcrl\u00fc k\u0259ndl\u0259rin\u0259 m\u0259xsus torpaqlar (q\u0131\u015flaqlar) aras\u0131nda 1840-c\u0131 ild\u0259 s\u0259rh\u0259d x\u0259ttinin t\u0259yin edilm\u0259si bar\u0259d\u0259 g\u00f6st\u0259ri\u015f\u00a0 m\u0259ktubu\u00a0 M\u0259nb\u0259l\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 Z\u0259rdab Az\u0259rbaycan\u0131n q\u0259dim ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rind\u0259n olsa da r\u0259smi olaraq onun ad\u0131 1578-ci ild\u0259n \u201cZ\u0259rdab sanca\u011f\u0131\u201d kimi \u00e7\u0259kilmi\u015fdir. Z\u0259rdab xanl\u0131qlar d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 iri ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259si olmu\u015fdur. O vaxt Bak\u0131-Salyan yolunun Sanqa\u00e7aldan ayr\u0131lan bir [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":20020,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[63,1],"tags":[],"class_list":{"0":"post-20018","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-manset","8":"category-tarix"},"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.0 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Z\u0259rdaba aid 1840-c\u0131 ild\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015f m\u0259ktub \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xd\u0131 - FOTO - Z\u0259rdab.com<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=20018\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"az_AZ\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Z\u0259rdaba aid 1840-c\u0131 ild\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015f m\u0259ktub \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xd\u0131 - FOTO - Z\u0259rdab.com\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Ke\u00e7mi\u015f Z\u0259rdab k\u0259ndi il\u0259 L\u0259l\u0259 \u018fhm\u0259dli v\u0259 M\u00fcsk\u00fcrl\u00fc k\u0259ndl\u0259rin\u0259 m\u0259xsus torpaqlar (q\u0131\u015flaqlar) aras\u0131nda 1840-c\u0131 ild\u0259 s\u0259rh\u0259d x\u0259ttinin t\u0259yin edilm\u0259si bar\u0259d\u0259 g\u00f6st\u0259ri\u015f\u00a0 m\u0259ktubu\u00a0 M\u0259nb\u0259l\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 Z\u0259rdab Az\u0259rbaycan\u0131n q\u0259dim ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rind\u0259n olsa da r\u0259smi olaraq onun ad\u0131 1578-ci ild\u0259n \u201cZ\u0259rdab sanca\u011f\u0131\u201d kimi \u00e7\u0259kilmi\u015fdir. Z\u0259rdab xanl\u0131qlar d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 iri ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259si olmu\u015fdur. O vaxt Bak\u0131-Salyan yolunun Sanqa\u00e7aldan ayr\u0131lan bir [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=20018\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Z\u0259rdab.com\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2015-06-22T09:47:55+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2018-08-02T14:23:22+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2015\/06\/Ke\u00e7mi\u015f-Z\u0259rdab-k\u0259ndi-il\u0259-L\u0259l\u0259-\u018fhm\u0259dli-v\u0259-M\u00fcsk\u00fcrl\u00fc-k\u0259ndl\u0259rin\u0259-m\u0259xsus-torpaqlar-q\u0131\u015flaqlar-aras\u0131nda-1840-c\u0131-ild\u0259-s\u0259rh\u0259d-x\u0259ttinin-t\u0259yin-edilm\u0259si-bar\u0259d\u0259-g\u00f6st\u0259ri\u015f-m\u0259ktubu.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"280\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"419\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"26 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=20018#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=20018\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/97079b7570c1e89ec0d9e138c3672136\"},\"headline\":\"Z\u0259rdaba aid 1840-c\u0131 ild\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015f m\u0259ktub \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xd\u0131 &#8211; FOTO\",\"datePublished\":\"2015-06-22T09:47:55+00:00\",\"dateModified\":\"2018-08-02T14:23:22+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=20018\"},\"wordCount\":5260,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=20018#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2015\/06\/Ke\u00e7mi\u015f-Z\u0259rdab-k\u0259ndi-il\u0259-L\u0259l\u0259-\u018fhm\u0259dli-v\u0259-M\u00fcsk\u00fcrl\u00fc-k\u0259ndl\u0259rin\u0259-m\u0259xsus-torpaqlar-q\u0131\u015flaqlar-aras\u0131nda-1840-c\u0131-ild\u0259-s\u0259rh\u0259d-x\u0259ttinin-t\u0259yin-edilm\u0259si-bar\u0259d\u0259-g\u00f6st\u0259ri\u015f-m\u0259ktubu.jpg\",\"articleSection\":[\"MAN\u015eET\",\"Z\u018fRDABIN TAR\u0130X\u0130\"],\"inLanguage\":\"az\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=20018#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=20018\",\"url\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=20018\",\"name\":\"Z\u0259rdaba aid 1840-c\u0131 ild\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015f m\u0259ktub \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xd\u0131 - FOTO - Z\u0259rdab.com\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=20018#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=20018#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2015\/06\/Ke\u00e7mi\u015f-Z\u0259rdab-k\u0259ndi-il\u0259-L\u0259l\u0259-\u018fhm\u0259dli-v\u0259-M\u00fcsk\u00fcrl\u00fc-k\u0259ndl\u0259rin\u0259-m\u0259xsus-torpaqlar-q\u0131\u015flaqlar-aras\u0131nda-1840-c\u0131-ild\u0259-s\u0259rh\u0259d-x\u0259ttinin-t\u0259yin-edilm\u0259si-bar\u0259d\u0259-g\u00f6st\u0259ri\u015f-m\u0259ktubu.jpg\",\"datePublished\":\"2015-06-22T09:47:55+00:00\",\"dateModified\":\"2018-08-02T14:23:22+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/97079b7570c1e89ec0d9e138c3672136\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=20018#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"az\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=20018\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=20018#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2015\/06\/Ke\u00e7mi\u015f-Z\u0259rdab-k\u0259ndi-il\u0259-L\u0259l\u0259-\u018fhm\u0259dli-v\u0259-M\u00fcsk\u00fcrl\u00fc-k\u0259ndl\u0259rin\u0259-m\u0259xsus-torpaqlar-q\u0131\u015flaqlar-aras\u0131nda-1840-c\u0131-ild\u0259-s\u0259rh\u0259d-x\u0259ttinin-t\u0259yin-edilm\u0259si-bar\u0259d\u0259-g\u00f6st\u0259ri\u015f-m\u0259ktubu.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2015\/06\/Ke\u00e7mi\u015f-Z\u0259rdab-k\u0259ndi-il\u0259-L\u0259l\u0259-\u018fhm\u0259dli-v\u0259-M\u00fcsk\u00fcrl\u00fc-k\u0259ndl\u0259rin\u0259-m\u0259xsus-torpaqlar-q\u0131\u015flaqlar-aras\u0131nda-1840-c\u0131-ild\u0259-s\u0259rh\u0259d-x\u0259ttinin-t\u0259yin-edilm\u0259si-bar\u0259d\u0259-g\u00f6st\u0259ri\u015f-m\u0259ktubu.jpg\",\"width\":280,\"height\":419,\"caption\":\"Ke\u00e7mi\u015f Z\u0259rdab k\u0259ndi il\u0259 L\u0259l\u0259 \u018fhm\u0259dli v\u0259 M\u00fcsk\u00fcrl\u00fc k\u0259ndl\u0259rin\u0259 m\u0259xsus torpaqlar (q\u0131\u015flaqlar) aras\u0131nda 1840-c\u0131 ild\u0259 s\u0259rh\u0259d x\u0259ttinin t\u0259yin edilm\u0259si bar\u0259d\u0259 g\u00f6st\u0259ri\u015f m\u0259ktubu\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=20018#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Z\u0259rdaba aid 1840-c\u0131 ild\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015f m\u0259ktub \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xd\u0131 &#8211; FOTO\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/\",\"name\":\"Z\u0259rdab.com\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/97079b7570c1e89ec0d9e138c3672136\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d9c52a9a27c32119cb6679a077fa3e2779e5f822c451cbf01098004361d466ec?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d9c52a9a27c32119cb6679a077fa3e2779e5f822c451cbf01098004361d466ec?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"admin\"},\"url\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Z\u0259rdaba aid 1840-c\u0131 ild\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015f m\u0259ktub \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xd\u0131 - FOTO - Z\u0259rdab.com","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=20018","og_locale":"az_AZ","og_type":"article","og_title":"Z\u0259rdaba aid 1840-c\u0131 ild\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015f m\u0259ktub \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xd\u0131 - FOTO - Z\u0259rdab.com","og_description":"Ke\u00e7mi\u015f Z\u0259rdab k\u0259ndi il\u0259 L\u0259l\u0259 \u018fhm\u0259dli v\u0259 M\u00fcsk\u00fcrl\u00fc k\u0259ndl\u0259rin\u0259 m\u0259xsus torpaqlar (q\u0131\u015flaqlar) aras\u0131nda 1840-c\u0131 ild\u0259 s\u0259rh\u0259d x\u0259ttinin t\u0259yin edilm\u0259si bar\u0259d\u0259 g\u00f6st\u0259ri\u015f\u00a0 m\u0259ktubu\u00a0 M\u0259nb\u0259l\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 Z\u0259rdab Az\u0259rbaycan\u0131n q\u0259dim ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rind\u0259n olsa da r\u0259smi olaraq onun ad\u0131 1578-ci ild\u0259n \u201cZ\u0259rdab sanca\u011f\u0131\u201d kimi \u00e7\u0259kilmi\u015fdir. Z\u0259rdab xanl\u0131qlar d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 iri ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259si olmu\u015fdur. O vaxt Bak\u0131-Salyan yolunun Sanqa\u00e7aldan ayr\u0131lan bir [&hellip;]","og_url":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=20018","og_site_name":"Z\u0259rdab.com","article_published_time":"2015-06-22T09:47:55+00:00","article_modified_time":"2018-08-02T14:23:22+00:00","og_image":[{"width":280,"height":419,"url":"https:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2015\/06\/Ke\u00e7mi\u015f-Z\u0259rdab-k\u0259ndi-il\u0259-L\u0259l\u0259-\u018fhm\u0259dli-v\u0259-M\u00fcsk\u00fcrl\u00fc-k\u0259ndl\u0259rin\u0259-m\u0259xsus-torpaqlar-q\u0131\u015flaqlar-aras\u0131nda-1840-c\u0131-ild\u0259-s\u0259rh\u0259d-x\u0259ttinin-t\u0259yin-edilm\u0259si-bar\u0259d\u0259-g\u00f6st\u0259ri\u015f-m\u0259ktubu.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"26 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=20018#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=20018"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/97079b7570c1e89ec0d9e138c3672136"},"headline":"Z\u0259rdaba aid 1840-c\u0131 ild\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015f m\u0259ktub \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xd\u0131 &#8211; FOTO","datePublished":"2015-06-22T09:47:55+00:00","dateModified":"2018-08-02T14:23:22+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=20018"},"wordCount":5260,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=20018#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2015\/06\/Ke\u00e7mi\u015f-Z\u0259rdab-k\u0259ndi-il\u0259-L\u0259l\u0259-\u018fhm\u0259dli-v\u0259-M\u00fcsk\u00fcrl\u00fc-k\u0259ndl\u0259rin\u0259-m\u0259xsus-torpaqlar-q\u0131\u015flaqlar-aras\u0131nda-1840-c\u0131-ild\u0259-s\u0259rh\u0259d-x\u0259ttinin-t\u0259yin-edilm\u0259si-bar\u0259d\u0259-g\u00f6st\u0259ri\u015f-m\u0259ktubu.jpg","articleSection":["MAN\u015eET","Z\u018fRDABIN TAR\u0130X\u0130"],"inLanguage":"az","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/www.zerdab.com\/?p=20018#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=20018","url":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=20018","name":"Z\u0259rdaba aid 1840-c\u0131 ild\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015f m\u0259ktub \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xd\u0131 - FOTO - Z\u0259rdab.com","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=20018#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=20018#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2015\/06\/Ke\u00e7mi\u015f-Z\u0259rdab-k\u0259ndi-il\u0259-L\u0259l\u0259-\u018fhm\u0259dli-v\u0259-M\u00fcsk\u00fcrl\u00fc-k\u0259ndl\u0259rin\u0259-m\u0259xsus-torpaqlar-q\u0131\u015flaqlar-aras\u0131nda-1840-c\u0131-ild\u0259-s\u0259rh\u0259d-x\u0259ttinin-t\u0259yin-edilm\u0259si-bar\u0259d\u0259-g\u00f6st\u0259ri\u015f-m\u0259ktubu.jpg","datePublished":"2015-06-22T09:47:55+00:00","dateModified":"2018-08-02T14:23:22+00:00","author":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/97079b7570c1e89ec0d9e138c3672136"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=20018#breadcrumb"},"inLanguage":"az","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.zerdab.com\/?p=20018"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=20018#primaryimage","url":"https:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2015\/06\/Ke\u00e7mi\u015f-Z\u0259rdab-k\u0259ndi-il\u0259-L\u0259l\u0259-\u018fhm\u0259dli-v\u0259-M\u00fcsk\u00fcrl\u00fc-k\u0259ndl\u0259rin\u0259-m\u0259xsus-torpaqlar-q\u0131\u015flaqlar-aras\u0131nda-1840-c\u0131-ild\u0259-s\u0259rh\u0259d-x\u0259ttinin-t\u0259yin-edilm\u0259si-bar\u0259d\u0259-g\u00f6st\u0259ri\u015f-m\u0259ktubu.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2015\/06\/Ke\u00e7mi\u015f-Z\u0259rdab-k\u0259ndi-il\u0259-L\u0259l\u0259-\u018fhm\u0259dli-v\u0259-M\u00fcsk\u00fcrl\u00fc-k\u0259ndl\u0259rin\u0259-m\u0259xsus-torpaqlar-q\u0131\u015flaqlar-aras\u0131nda-1840-c\u0131-ild\u0259-s\u0259rh\u0259d-x\u0259ttinin-t\u0259yin-edilm\u0259si-bar\u0259d\u0259-g\u00f6st\u0259ri\u015f-m\u0259ktubu.jpg","width":280,"height":419,"caption":"Ke\u00e7mi\u015f Z\u0259rdab k\u0259ndi il\u0259 L\u0259l\u0259 \u018fhm\u0259dli v\u0259 M\u00fcsk\u00fcrl\u00fc k\u0259ndl\u0259rin\u0259 m\u0259xsus torpaqlar (q\u0131\u015flaqlar) aras\u0131nda 1840-c\u0131 ild\u0259 s\u0259rh\u0259d x\u0259ttinin t\u0259yin edilm\u0259si bar\u0259d\u0259 g\u00f6st\u0259ri\u015f m\u0259ktubu"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=20018#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/www.zerdab.com\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Z\u0259rdaba aid 1840-c\u0131 ild\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015f m\u0259ktub \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xd\u0131 &#8211; FOTO"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/#website","url":"https:\/\/www.zerdab.com\/","name":"Z\u0259rdab.com","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.zerdab.com\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"az"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/97079b7570c1e89ec0d9e138c3672136","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d9c52a9a27c32119cb6679a077fa3e2779e5f822c451cbf01098004361d466ec?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d9c52a9a27c32119cb6679a077fa3e2779e5f822c451cbf01098004361d466ec?s=96&d=mm&r=g","caption":"admin"},"url":"https:\/\/www.zerdab.com\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20018","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=20018"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20018\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26030,"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20018\/revisions\/26030"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/20020"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=20018"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=20018"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=20018"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}