{"id":20278,"date":"2015-07-13T08:00:09","date_gmt":"2015-07-13T03:00:09","guid":{"rendered":"http:\/\/www.zerdab.com\/?p=20278"},"modified":"2020-07-13T15:30:17","modified_gmt":"2020-07-13T11:30:17","slug":"ilk-t%c9%99bi%c9%99tsunas-alimimiz-h%c9%99s%c9%99n-b%c9%99y-z%c9%99rdabi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=20278","title":{"rendered":"\u0130lk t\u0259bi\u0259t\u015f\u00fcnas alimimiz-H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi"},"content":{"rendered":"<p><b><a href=\"http:\/\/www.zerdab.com\/h%c9%99s%c9%99n-b%c9%99y-z%c9%99rdabi-muzeyi-t%c9%99mird%c9%99n-sonra-fotosessiya\/muzey-10\/\" rel=\"attachment wp-att-14974\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-14974\" src=\"http:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2014\/03\/muzey.jpg\" alt=\"H\u0259s\u0259n B\u0259y Z\u0259rdabi muzeyi\" width=\"501\" height=\"457\"><\/a>H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin bu sah\u0259d\u0259ki f\u0259aliyy\u0259ti d\u0259 heyr\u0259tamiz d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 maraql\u0131d\u0131r<br \/>\n<\/b><br \/>\nOnun taleyin\u0259 ger\u00e7\u0259kd\u0259n \u00e7oxsayl\u0131 ilkl\u0259r yaz\u0131l\u0131b. Bu titullar\u0131 qazanmaq \u015f\u0259r\u0259f oldu\u011fu q\u0259d\u0259r d\u0259 \u00e7\u0259tin, d\u00f6vr\u00fc \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259suliyy\u0259tli v\u0259 riskli idi. S\u00f6hb\u0259t ad\u0131 uzun ill\u0259rd\u0259n b\u0259ri dill\u0259r \u0259zb\u0259rin\u0259 \u00e7evrilmi\u015f, \u00f6z\u00fcnd\u0259n sonra b\u00f6y\u00fck v\u0259 davaml\u0131 bir \u0259n\u0259n\u0259nin \u0259sas\u0131n\u0131 qoymu\u015f H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabid\u0259n gedir.<br \/>\nXIX \u0259srin II yar\u0131s\u0131-XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 ya\u015fay\u0131b yaratm\u0131\u015f Az\u0259rbaycan milli m\u0259tbuat\u0131n\u0131n banisi, \u00e7oxc\u0259h\u0259tli f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 diqq\u0259ti c\u0259lb ed\u0259n maarif\u00e7i, filosof, publisist v\u0259 pedaqoq H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi eyni zamanda Az\u0259rbaycan\u0131n ilk t\u0259bi\u0259t\u015f\u00fcnas alimidir.<\/p>\n<p>H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi (M\u0259likov) Az\u0259rbaycan\u0131n g\u00f6rk\u0259mli ziyal\u0131s\u0131, Moskva Universitetini namiz\u0259dlik diplomu il\u0259 bitir\u0259n ilk m\u00fcs\u0259lman m\u0259zunu, Az\u0259rbaycan\u0131n ilk universitet t\u0259hsilli v\u0259 Bak\u0131 Gimnaziyas\u0131n\u0131n ilk m\u00fcs\u0259lman m\u00fc\u0259llimi, islam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n ilk t\u0259bi\u0259t\u015f\u00fcnas alimi, t\u0259kc\u0259 Az\u0259rbaycanda deyil, b\u00fct\u00fcn m\u00fcs\u0259lman \u015e\u0259rqind\u0259 islam xeyriyy\u0259\u00e7ilik h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n banisi (&#8220;C\u0259miyy\u0259ti-Xeyriyy\u0259&#8221;, 1872), h\u0259l\u0259 1873-c\u00fc ild\u0259 \u00f6z \u015fagirdl\u0259ri il\u0259 birlikd\u0259 Bak\u0131da Az\u0259rbaycan dilind\u0259 ilk teatr tama\u015fas\u0131 g\u00f6st\u0259r\u0259n m\u0259d\u0259niyy\u0259t xadimi, Az\u0259rbaycan m\u0259tbuat\u0131n\u0131n banisi v\u0259 Rusiyada ilk turkdilli q\u0259zet \u2013 &#8220;\u018fkin\u00e7i&#8221;nin na\u015firi (1875), Az\u0259rbaycanda ilk q\u0131zlar gimnaziyas\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131n t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcskar\u0131 v\u0259 t\u0259\u015fkilat\u00e7\u0131s\u0131, Az\u0259rbaycan m\u00fc\u0259lliml\u0259rinin birinci qurultay\u0131n\u0131n t\u0259\u015fkilat\u00e7\u0131s\u0131 v\u0259 qurultay\u0131n s\u0259dri (1906) olub.<\/p>\n<p>H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi 1837-ci il iyunun 28-d\u0259 G\u00f6y\u00e7ay q\u0259zas\u0131n\u0131n Z\u0259rdab k\u0259ndind\u0259 anadan olub. T\u0259x\u0259ll\u00fcs\u00fcn\u00fc d\u0259 el\u0259 do\u011fuldu\u011fu k\u0259ndd\u0259n g\u00f6t\u00fcr\u0259n H\u0259s\u0259n b\u0259y ilk t\u0259hsilini Az\u0259rbaycanda al\u0131b. Daha sonra Tiflis Gimnaziyas\u0131na daxil olaraq, 1860-c\u0131 ild\u0259 oran\u0131 m\u00fcv\u0259ff\u0259qiyy\u0259tl\u0259 bitirib. 1861-ci ild\u0259 Moskva Universitetinin T\u0259bi\u0259t\u015f\u00fcnasl\u0131q \u015f\u00f6b\u0259sin\u0259 imtahans\u0131z q\u0259bul edilib. 1965-ci ild\u0259 T\u0259bi\u0259t-riyaziyyat fak\u00fclt\u0259sini bitir\u0259n H.B.Z\u0259rdabiy\u0259 universitetin Elmi \u015euras\u0131 n\u00fcmun\u0259vi \u0259xlaq\u0131 v\u0259 \u0259la m\u00fcv\u0259ff\u0259qiyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 elml\u0259r namiz\u0259di alimlik d\u0259r\u0259c\u0259si verib. Oxudu\u011fu m\u00fcdd\u0259td\u0259 t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259r aras\u0131nda x\u00fcsusi se\u00e7ildiyin\u0259 v\u0259 fak\u00fclt\u0259ni \u0259la qiym\u0259tl\u0259rl\u0259 bitirdiyin\u0259 g\u00f6r\u0259 universitetd\u0259 saxlan\u0131lsa da, xalq\u0131na, mill\u0259tin\u0259 xidm\u0259t etm\u0259k arzusu onun Az\u0259rbaycana d\u00f6nm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olub. Bak\u0131ya g\u0259l\u0259r\u0259k burada orta m\u0259kt\u0259bd\u0259 t\u0259bi\u0259td\u0259n rusca d\u0259rs dem\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131b.<\/p>\n<p>\u015e\u00fcbh\u0259siz ki, \u00e7ox\u015fax\u0259li i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u0259n H\u0259s\u0259n b\u0259yin mill\u0259t v\u0259 V\u0259t\u0259n qar\u015f\u0131s\u0131nda \u0259n b\u00f6y\u00fck xidm\u0259ti milli m\u0259tbuat\u0131m\u0131z\u0131n \u0259sas\u0131n\u0131 qoydu\u011fu \u201c\u018fkin\u00e7i\u201d q\u0259zeti v\u0259 onun m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu bar\u0259d\u0259 d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131na v\u0259 deyildiyin\u0259 g\u00f6r\u0259 onun \u00fcz\u0259rind\u0259 \u00e7ox dayanma\u011fa l\u00fczum g\u00f6rm\u00fcr\u00fck, ancaq qeyd etm\u0259k yerin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259r ki, 1875-ci ilin 22 iyulundan 1877-ci ilin 29 sentyabr\u0131na q\u0259d\u0259r \u00e7ap\u0131n\u0131 davam etdir\u0259n &#8220;\u018fkin\u00e7i&#8221; ayda iki d\u0259f\u0259 300-400 tirajla (c\u0259mi 56 n\u00f6mr\u0259) n\u0259\u015fr olunurdu. Burada ictimai-siyas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rl\u0259 yana\u015f\u0131, elmi fikirl\u0259r\u0259 d\u0259 geni\u015f yer ayr\u0131lm\u0131\u015fd\u0131: q\u0259zetd\u0259 elmin m\u00fcxt\u0259lif sah\u0259l\u0259rini \u0259hat\u0259 ed\u0259n b\u00f6lm\u0259l\u0259r a\u00e7\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. Az\u0259rbaycan\u0131n i\u015f\u0131ql\u0131 ziyal\u0131lar\u0131 il\u0259 b\u0259rab\u0259r, na\u015fir \u00f6z\u00fc d\u0259 q\u0259zetd\u0259 maarif\u00e7ilik ruhlu m\u0259qal\u0259l\u0259ri il\u0259 m\u00fct\u0259madi \u00e7\u0131x\u0131\u015f edirdi. \u201c\u018fkin\u00e7i\u201d ba\u011fland\u0131qdan sonra H\u0259s\u0259n b\u0259y yarad\u0131c\u0131l\u0131q f\u0259aliyy\u0259tini o d\u00f6vrd\u0259 m\u00f6vcud olan dig\u0259r n\u0259\u015frl\u0259rd\u0259 davam etdirir. Bel\u0259 ki, 1880-1890-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 na\u015firin Bak\u0131da v\u0259 Tiflisd\u0259 \u00e7\u0131xan &#8220;Ziya&#8221;, &#8220;K\u0259\u015fk\u00fcl&#8221;, &#8220;Kaspi&#8221;, &#8220;Novoye obozreniye&#8221; v\u0259 s. q\u0259zetl\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan v\u0259 rus dill\u0259rind\u0259 \u00e7oxlu elmi-k\u00fctl\u0259vi m\u0259qal\u0259l\u0259ri \u00e7ap olunur. Qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, \u00f6lk\u0259mizd\u0259 ilk t\u0259bi\u0259t\u015f\u00fcnas alim olan H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi 1875-ci ild\u0259 &#8220;\u018fkin\u00e7i&#8221; q\u0259zetinin 1, 4, 8-ci, 1876-c\u0131 ild\u0259 26-c\u0131 saylar\u0131nda v\u0259 1899-cu il &#8220;Kaspi&#8221; q\u0259zetinin 172-ci say\u0131nda torpaq\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131n \u0259sas m\u00fcdd\u0259alar\u0131 v\u0259 \u0259kin\u00e7ilik m\u0259d\u0259niyy\u0259ti haqq\u0131nda \u0259trafl\u0131 m\u0259lumatlar vermi\u015f, torpa\u011f\u0131n x\u0131\u015fla deyil, kotanla \u015fumlanmas\u0131n\u0131 t\u0259klif etmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Qeyd etdiyimiz kimi, ensiklopedik biliy\u0259 malik olan H\u0259s\u0259n b\u0259y biologiya, aqrokimya, baytarl\u0131q, anatomiya, meyv\u0259\u00e7ilik, co\u011frafiya, astronomiya, iqtisadiyyat, tibb v\u0259 ba\u015fqa sah\u0259l\u0259ri \u0259hat\u0259 ed\u0259n elmi istiqam\u0259tli \u00e7oxlu m\u0259qal\u0259l\u0259r yazm\u0131\u015fd\u0131r. X\u00fcsusil\u0259 qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, ekologiyan\u0131n fundamental sah\u0259l\u0259rind\u0259n biri olan torpaq\u015f\u00fcnasl\u0131q elminin Az\u0259rbaycanda \u0259sas\u0131 H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi t\u0259r\u0259find\u0259n qoyulmu\u015fdur. O, torpaq\u015f\u00fcnasl\u0131q elminin banil\u0259rind\u0259n olan V.V.Doku\u00e7ayevd\u0259n 8 il \u0259vv\u0259l &#8211; 1875-1876-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 torpa\u011f\u0131n \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lm\u0259sini izah etmi\u015f v\u0259 bu prosesd\u0259 d\u00f6rd amilin \u2013 ana s\u00fcxurun, bitki v\u0259 canl\u0131 orqanizml\u0259rin, iqlimin v\u0259 insan\u0131n t\u0259s\u0259rr\u00fcfat f\u0259aliyy\u0259tinin rolunu g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir. H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi 1875-1877-ci ill\u0259rd\u0259 r\u0259hb\u0259rlik etdiyi \u201c\u018fkin\u00e7i\u201d q\u0259zetind\u0259 v\u0259 1899-1903-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 \u201cTorpaq, su v\u0259 hava\u201d \u0259s\u0259rind\u0259 torpaq\u015f\u00fcnasl\u0131q, Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131, onlar\u0131n m\u00fcnbitliyinin art\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 su t\u0259minat\u0131 haqq\u0131nda qiym\u0259tli fikirl\u0259r s\u00f6yl\u0259mi\u015fdir. O, torpa\u011f\u0131 t\u0259bii s\u0259rv\u0259t kimi qiym\u0259tl\u0259ndirmi\u015f, ona bol k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 m\u0259hsullar\u0131n\u0131n m\u0259nb\u0259yi kimi baxm\u0131\u015f, torpaqdak\u0131 b\u0259zi duzlar\u0131n bitki \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259ruri olmas\u0131 il\u0259 b\u0259rab\u0259r, z\u0259r\u0259rli duzlarla z\u0259ngin torpa\u011f\u0131 \u201c\u015foran torpaqlar\u201d adland\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r. Torpa\u011f\u0131n keyfiyy\u0259tini t\u0259rkibin\u0259 g\u00f6r\u0259 (mineral duzlar, mikroelementl\u0259r, \u00e7\u00fcr\u00fcnt\u00fcl\u00fck d\u0259r\u0259c\u0259si) elmi s\u0259viyy\u0259d\u0259 izah etmi\u015f, torpaq\u0259m\u0259l\u0259g\u0259lm\u0259 prosesind\u0259 bir s\u0131ra amill\u0259rin rolunu d\u00fczg\u00fcn qiym\u0259tl\u0259ndirmi\u015fdir. H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n m\u00fcxt\u0259lif sah\u0259l\u0259rini \u0259hat\u0259 ed\u0259n bir s\u0131ra elmi-k\u00fctl\u0259vi m\u0259qal\u0259 n\u0259\u015fr etdirmi\u015fdir ki, onlar\u0131n \u00e7oxu bu g\u00fcn d\u0259 \u00f6z aktuall\u0131\u011f\u0131n\u0131 saxlay\u0131r.<\/p>\n<p>Z\u0259rdabiy\u0259 g\u00f6r\u0259, canl\u0131 v\u0259 cans\u0131z t\u0259bi\u0259td\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 \u0259laq\u0259 v\u0259 as\u0131l\u0131l\u0131q m\u00f6vcuddur. \u201cT\u0259b\u0259dd\u00fclati h\u0259vaiyy\u0259nin heyvanlarda hiss olunmas\u0131\u201d adl\u0131 m\u0259qal\u0259sind\u0259 o, m\u00fchitin m\u00fcxt\u0259lif amill\u0259rinin canl\u0131lara t\u0259sirind\u0259n b\u0259hs ed\u0259r\u0259k yaz\u0131rd\u0131: \u201cOrqanizm uzun m\u00fcdd\u0259t ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 m\u00fchit \u015f\u0259raitin\u0259 &#8211; temperatur, r\u00fctub\u0259t, iqlim v\u0259 s. kimi amill\u0259rin t\u0259sirin\u0259 al\u0131\u015f\u0131r, onda ba\u015f ver\u0259n d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri duya bilir\u201d.<\/p>\n<p>H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi &#8220;Kaspi&#8221; q\u0259zetind\u0259 (1900-cu il, N 21) n\u0259\u015fr etdiyi &#8220;\u0130nsan\u0131n h\u0259yat\u0131nda i\u015f\u0131q&#8221; adl\u0131 m\u0259qal\u0259sind\u0259 yaz\u0131r: &#8220;G\u00fcn\u0259\u015f i\u015f\u0131\u011f\u0131, t\u0259miz hava v\u0259 t\u0259miz su &#8211; bunlar h\u0259min amill\u0259rdir ki, onsuz Yer \u00fcz\u0259rind\u0259 h\u0259yat ola bilm\u0259z, h\u0259m d\u0259 bunlar t\u0259bi\u0259tin sa\u011flamla\u015fd\u0131r\u0131c\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rdir&#8221;. Canl\u0131lar \u00fc\u00e7\u00fcn vacib olan bu amill\u0259rin \u0259h\u0259miyy\u0259tini qabar\u0131q t\u0259svir ed\u0259n Z\u0259rdabi bitkil\u0259rin v\u0259 dig\u0259r canl\u0131lar\u0131n i\u015f\u0131qs\u0131z inki\u015faf ed\u0259 bilm\u0259diyini g\u00f6st\u0259rm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, qeyd edir ki, r\u00fc\u015feymin inki\u015faf\u0131, heyvan\u0131n b\u00f6y\u00fcm\u0259si m\u0259hz i\u015f\u0131\u011f\u0131n t\u0259siri il\u0259 m\u00fcmk\u00fcn olur. O, h\u0259m\u00e7inin g\u00fcn\u0259\u015f spektrinin m\u00fcalic\u0259vi xass\u0259sind\u0259n b\u0259hs edib.<br \/>\nZ\u0259rdabi insan\u0131n h\u0259yat\u0131nda ya\u015f\u0131ll\u0131\u011f\u0131n v\u0259 me\u015f\u0259l\u0259rin \u0259h\u0259miyy\u0259tini y\u00fcks\u0259k d\u0259y\u0259rl\u0259ndirirdi. Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcasir ekoloji probleml\u0259rind\u0259n biri olan me\u015f\u0259l\u0259rin q\u0131r\u0131lmas\u0131 h\u0259l\u0259 XIX \u0259srin II yar\u0131s\u0131nda naturalist filosofu narahat edirdi: &#8220;Vilay\u0259timizin ab-havas\u0131n\u0131n d\u0259yi\u015fm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b me\u015f\u0259l\u0259rin azalmas\u0131 oldu\u011fundan g\u0259r\u0259k t\u0259z\u0259d\u0259n me\u015f\u0259 salaq&#8221;. Onun fikrinc\u0259, me\u015f\u0259 sah\u0259l\u0259rinin v\u0259 m\u00fcxt\u0259lif a\u011faclar\u0131n azalmas\u0131 iqlimi qeyri-sabit edir, istid\u0259n soyu\u011fa v\u0259 \u0259ksin\u0259 ke\u00e7idl\u0259r k\u0259skin olur, q\u0131\u015f\u0131 m\u0259\u015f\u0259qq\u0259tli, qars\u0131z, yay\u0131 bo\u011fanaq, quru edir, ya\u011f\u0131\u015f az ya\u011f\u0131r, quraql\u0131q art\u0131r, buna g\u00f6r\u0259 yer daha art\u0131q quruyur, vaxtil\u0259 torpa\u011f\u0131 b\u00fct\u00fcn il \u0259rzind\u0259 \u00f6rt\u0259n otlar art\u0131q q\u0131sa bir m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 meydana \u00e7\u0131x\u0131r, qalan vaxtlarda is\u0259 \u00e7\u0131lpaq qal\u0131r, quruyur. &#8220;Yanm\u0131\u015f, adams\u0131z Mu\u011fan, Mil, K\u00fcrd\u0259mir \u00e7\u00f6ll\u0259rind\u0259 me\u015f\u0259l\u0259r\u0259 b\u00f6y\u00fck ehtiyac vard\u0131r. H\u0259tta nab\u0259l\u0259d adam da ba\u015fa d\u00fc\u015f\u0259r ki, burda iqlimi yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131rmaq, torpa\u011f\u0131 r\u00fctub\u0259tl\u0259\u015fdirm\u0259k v\u0259 sair \u00fc\u00e7\u00fcn me\u015f\u0259 sal\u0131nmas\u0131 n\u0259 q\u0259d\u0259r yax\u015f\u0131 olard\u0131&#8221;. O, iqlim d\u0259yi\u015film\u0259l\u0259ri, x\u00fcsusil\u0259 havalar\u0131n k\u0259skin istil\u0259\u015fm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b kimi me\u015f\u0259l\u0259rin s\u00fcr\u0259tl\u0259 azalmas\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir. Bununla \u0259laq\u0259dar Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rinin ya\u015f\u0131lla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 yeni me\u015f\u0259l\u0259rin sal\u0131nmas\u0131 bar\u0259d\u0259 t\u0259klifll\u0259r vermi\u015fdir.<\/p>\n<p>Z\u0259rdabi \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 daim t\u0259bi\u0259t sirl\u0259rinin \u00f6yr\u0259nilm\u0259sini t\u0259bli\u011f etmi\u015f, insanlar\u0131 t\u0259bi\u0259td\u0259n ibr\u0259t alma\u011fa \u00e7a\u011f\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r: &#8220;T\u0259bi\u0259t el\u0259 bir x\u0259zin\u0259dir ki, burda insanlar \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259 q\u0259d\u0259r ist\u0259s\u0259n, ibr\u0259tamiz v\u0259 faydal\u0131 \u015feyl\u0259r vard\u0131r&#8221;. O, t\u0259bi\u0259t\u0259 nankor m\u00fcnasib\u0259ti pisl\u0259y\u0259r\u0259k, bunu y\u0131rt\u0131c\u0131l\u0131q adland\u0131r\u0131rd\u0131: &#8220;M\u0259d\u0259niyy\u0259tsiz adam bir y\u0131rt\u0131c\u0131 kimi t\u0259bi\u0259tin verdiyi nem\u0259tl\u0259ri m\u0259hv edir v\u0259 sonra oturub ac\u0131 g\u00f6z ya\u015flar\u0131 ax\u0131d\u0131r&#8221;.<\/p>\n<p>Z\u0259rdabi zoologiyaya aid m\u0259qal\u0259l\u0259rind\u0259 heyvanlar\u0131n bioekoloji x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rini elmi bax\u0131mdan d\u00fczg\u00fcn izah etmi\u015f, \u0259trafl\u0131 m\u0259lumat vermi\u015fdir. O, zoologiyaya dair yazd\u0131\u011f\u0131 m\u0259qal\u0259l\u0259rinin birind\u0259 s\u00fcni bal\u0131qyeti\u015fdirm\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 toxunaraq, bu \u00fcsulla &#8220;bal\u0131qdan m\u0259hrum olan \u00e7aylar\u0131m\u0131z\u0131n s\u00fcni art\u0131r\u0131lan bal\u0131qlarla v\u0259 onlar\u0131n n\u0259sill\u0259ril\u0259 yenid\u0259n dolaca\u011f\u0131 vaxt\u0131n \u00e7ox da uzaq olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131&#8221; dem\u0259kl\u0259 t\u0259bii s\u0259rv\u0259tl\u0259rin t\u00fck\u0259nm\u0259sind\u0259n narahatl\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Talan edil\u0259n t\u0259bii nem\u0259tl\u0259r\u0259 bal\u0131q s\u0259rv\u0259tini d\u0259 daxil ed\u0259n Z\u0259rdabi sular\u0131m\u0131zda bal\u0131qlar\u0131n ild\u0259n-il\u0259 azalmas\u0131n\u0131 qeyd ed\u0259r\u0259k, bunun s\u0259b\u0259bini ovun rasional t\u0259tbiq edilm\u0259m\u0259sind\u0259 g\u00f6r\u00fcr.<\/p>\n<p>Z\u0259rdabinin elmi irsind\u0259 biologiya v\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131, o c\u00fcml\u0259d\u0259n \u0259traf m\u00fchit\u0259 m\u00fcnasib\u0259t ba\u015fl\u0131ca yer tutur. T\u0259sad\u00fcfi deyildir ki, na\u015firi oldu\u011fu \u201c\u018fkin\u00e7i\u201d q\u0259zetind\u0259 a\u00e7d\u0131\u011f\u0131 \u201cElmi x\u0259b\u0259rl\u0259r\u201d b\u00f6lm\u0259sind\u0259 elm v\u0259 texnikan\u0131n, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 t\u0259bi\u0259t\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131n \u0259ld\u0259 etdiyi nailiyy\u0259tl\u0259r\u0259, \u201c\u018fkin v\u0259 zira\u0259t x\u0259b\u0259rl\u0259ri\u201d b\u00f6lm\u0259sind\u0259 is\u0259 \u0259kin\u00e7ilik v\u0259 maldarl\u0131\u011f\u0131n inki\u015faf etdirilm\u0259sin\u0259, k\u0259nt t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 m\u0259hsullar\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131na, bitkil\u0259rin bec\u0259rilm\u0259si v\u0259 z\u0259r\u0259rvericil\u0259rd\u0259n qorunmas\u0131na, k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 al\u0259tl\u0259rinin yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259sin\u0259 dair ard\u0131c\u0131l m\u0259qal\u0259l\u0259r d\u0259rc olunurdu. Bundan ba\u015fqa, onun \u201cH\u0259yat\u201d, \u201cKaspi\u201d q\u0259zetl\u0259rind\u0259, \u201cD\u0259bistan\u201d jurnal\u0131nda, \u201cM\u0259kt\u0259b\u201d m\u0259cmu\u0259sind\u0259 \u00e7ap etdirdiyi elmi-k\u00fctl\u0259vi m\u0259qal\u0259l\u0259rin bir \u00e7oxu m\u0259hz \u0259traf m\u00fchitin \u00f6yr\u0259nilm\u0259si, t\u0259bli\u011fi v\u0259 qorunmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 olmu\u015fdur.<\/p>\n<p>Oeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, H\u0259s\u0259n b\u0259y h\u0259m d\u0259 Az\u0259rbaycanda ilk darvin\u00e7i-t\u0259kam\u00fcl\u00e7\u00fc alim kimi tan\u0131n\u0131r. Onun t\u0259kam\u00fcl t\u0259limi il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u201cT\u0259bii se\u00e7m\u0259\u201d v\u0259 \u201c\u0130nsan\u0131n m\u0259n\u015f\u0259yi\u201d adl\u0131 m\u0259qal\u0259l\u0259ri bu g\u00fcn d\u0259 aktuall\u0131\u011f\u0131n\u0131 saxlay\u0131r. Az\u0259rbaycanda materialist t\u0259bi\u0259t\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131n \u0259sas\u0131n\u0131 qoymu\u015f, \u00fczvi al\u0259m\u0259 uzun s\u00fcr\u0259n tarixi inki\u015faf\u0131n m\u0259hsulu kimi baxm\u0131\u015f v\u0259 bu prosesd\u0259 t\u0259bii se\u00e7m\u0259nin yarad\u0131c\u0131 roluna d\u00fczg\u00fcn qiym\u0259t vermi\u015fdir. O, m\u0259hz buna g\u00f6r\u0259, \u00c7.Darvinin ard\u0131c\u0131llar\u0131ndan biri kimi tan\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r. Z\u0259rdabi kainatda \u0259b\u0259di h\u0259r\u0259k\u0259t v\u0259 d\u0259yi\u015fk\u0259nlik fikrini q\u0259bul etmi\u015f, insan\u0131n t\u0259bi\u0259ti d\u0259rk v\u0259 onu \u00f6z\u00fcn\u0259 tabe etm\u0259k q\u00fcdr\u0259tin\u0259 malik oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir. O, varl\u0131q anlay\u0131\u015f\u0131na qeyri-\u00fczvi t\u0259bi\u0259tl\u0259 yana\u015f\u0131, \u00fczvi t\u0259bi\u0259ti v\u0259 onun y\u00fcks\u0259k formas\u0131 olan insan\u0131 da daxil edirdi. Z\u0259rdabiy\u0259 g\u00f6r\u0259, t\u0259bi\u0259t &#8220;\u00f6z varl\u0131\u011f\u0131nda \u0259z\u0259ldir, \u0259b\u0259di x\u0259zin\u0259dir&#8221;.<\/p>\n<p>\u00dcm\u00fcmilikd\u0259 H\u0259s\u0259n B\u0259y Z\u0259rdabinin elmi-ekoloji fikirl\u0259ri onun t\u0259bi\u0259t\u0259 aid \u201cTorpaq, su v\u0259 hava\u201d, \u201cQuyruq do\u011fdu, \u00e7il\u0259 \u00e7\u0131xd\u0131\u201d, \u201cQan n\u0259 t\u00f6vr b\u0259d\u0259nd\u0259 d\u00f6vr edir\u201d, \u201cX\u00f6r\u0259k yem\u0259k, su i\u00e7m\u0259k\u201d, \u201cN\u0259f\u0259s almaq\u201d, \u201c\u0130nsan b\u0259d\u0259ninin hiss\u0259l\u0259ri\u201d, \u201cH\u0259vasi &#8211; x\u0259ms\u0259\u201d, \u201c\u0130nsan\u0131n do\u011fub t\u00f6r\u0259m\u0259yi\u201d v\u0259 s. kimi \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 \u0259ksini tap\u0131b. Qeyd ed\u0259k ki, alimin \u201cTorpaq, su v\u0259 hava\u201d \u0259s\u0259rl\u0259ri kitab \u015f\u0259klind\u0259 \u201cKiyev islam t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259ri n\u0259\u015friyyat\u0131 hey\u0259ti\u201d t\u0259r\u0259find\u0259n 1912-ci ild\u0259 n\u0259\u015fr edilib. 72 s\u0259hif\u0259d\u0259n ibar\u0259t olan bu \u0259s\u0259r kimya, geologiya, co\u011frafiya, mineralogiya, astronomiya v\u0259 paleontologiyadan b\u0259hs edir. \u201cKiyev islam t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259ri n\u0259\u015friyyat\u0131 hey\u0259ti\u201d t\u0259r\u0259find\u0259n \u00e7ap olunan \u201cGigiyena\u201d adl\u0131 ba\u015fqa bir \u0259s\u0259rind\u0259 is\u0259 alim h\u0259yat t\u0259rzi il\u0259 \u0259laq\u0259dar tibbi m\u0259sl\u0259h\u0259tl\u0259r verir, d\u00fczg\u00fcn qidalanman\u0131n vacibliyini bildirir, \u0259halinin sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na y\u00f6n\u0259lmi\u015f dig\u0259r gigiyenik t\u0259l\u0259bl\u0259r haqq\u0131nda m\u0259limatlar\u0131 \u00e7atd\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>G\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, \u0259traf m\u00fchitin m\u00fcxt\u0259lif probleml\u0259rin\u0259 m\u00fcnasib\u0259t bildir\u0259r\u0259k \u00e7oxlu sayda qiym\u0259tli fikir s\u00f6yl\u0259y\u0259n Z\u0259rdabi t\u0259bi\u0259tl\u0259 ba\u011fl\u0131 el\u0259 bir sah\u0259 yoxdur ki, ora m\u00fcdaxil\u0259 etm\u0259sin. Onun b\u00fct\u00fcn ideya v\u0259 fikirl\u0259ri elmi-n\u0259z\u0259ri c\u0259h\u0259td\u0259n \u0259sasland\u0131r\u0131laraq, \u00e7ox halda praktikaya s\u00f6yk\u0259nirdi.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan namin\u0259 \u00f6mr\u00fcn\u00fc \u015fam t\u0259ki \u0259rid\u0259n b\u00f6y\u00fck v\u0259t\u0259nda\u015f ziyal\u0131, maarifp\u0259rv\u0259r, t\u0259bi\u0259t\u015f\u00fcnas alim, filosof, ictimai xadim, milli m\u0259tbuat\u0131m\u0131z\u0131n qurucusu, eyni t\u0259qvim g\u00fcn\u00fcnd\u0259 t\u0259v\u0259ll\u00fcd tapan (28 iyun 1837) v\u0259 v\u0259fat ed\u0259n (28 noyabr 1907) H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin xatir\u0259si xalq\u0131m\u0131z\u0131n q\u0259lbind\u0259 ya\u015fay\u0131r v\u0259 unudulmur. Onun t\u0259dqiqat v\u0259 t\u00f6vsiyy\u0259 xarakterli elmi yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 daim Az\u0259rbaycan elminin diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259 olub. Maarifp\u0259rv\u0259r v\u0259 t\u0259bi\u0259t\u015f\u00fcnas alimin ad\u0131na m\u00fckafat t\u0259sis edilmi\u015f, yarad\u0131c\u0131l\u0131q f\u0259aliyy\u0259ti d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 t\u0259qdiqata c\u0259lb olunmu\u015f, haqq\u0131nda \u00e7oxsayl\u0131 elmi m\u0259qal\u0259l\u0259r v\u0259 monoqrafiyalar, dissertasiyalar (H.F\u0259rz\u0259lib\u0259yov, M.Axundov, X.H\u0259s\u0259nov, F.Qas\u0131mzad\u0259, Z.M\u0259mm\u0259dov, \u0130.R\u00fcst\u0259mov, Q.Mustafayev v\u0259 A.M\u0259mm\u0259dov v\u0259 b.) yaz\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Do\u011fru olaraq, Az\u0259rbaycan T\u0259bi\u0259t Tarixi Muzeyin\u0259 v\u0259 G\u0259nc\u0259 Pedaqoji \u0130nstitutuna H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin ad\u0131 verilib.<\/p>\n<p><b>Yusif D\u0130R\u0130L\u0130<\/b><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin bu sah\u0259d\u0259ki f\u0259aliyy\u0259ti d\u0259 heyr\u0259tamiz d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 maraql\u0131d\u0131r Onun taleyin\u0259 ger\u00e7\u0259kd\u0259n \u00e7oxsayl\u0131 ilkl\u0259r yaz\u0131l\u0131b. Bu titullar\u0131 qazanmaq \u015f\u0259r\u0259f oldu\u011fu q\u0259d\u0259r d\u0259 \u00e7\u0259tin, d\u00f6vr\u00fc \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259suliyy\u0259tli v\u0259 riskli idi. S\u00f6hb\u0259t ad\u0131 uzun ill\u0259rd\u0259n b\u0259ri dill\u0259r \u0259zb\u0259rin\u0259 \u00e7evrilmi\u015f, \u00f6z\u00fcnd\u0259n sonra b\u00f6y\u00fck v\u0259 davaml\u0131 bir \u0259n\u0259n\u0259nin \u0259sas\u0131n\u0131 qoymu\u015f H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabid\u0259n gedir. XIX \u0259srin II yar\u0131s\u0131-XX [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":28402,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20],"tags":[],"class_list":{"0":"post-20278","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-kinci-zrdab-ziyali-qzet-tbitsunas"},"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.0 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>\u0130lk t\u0259bi\u0259t\u015f\u00fcnas alimimiz-H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi - Z\u0259rdab.com<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=20278\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"az_AZ\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"\u0130lk t\u0259bi\u0259t\u015f\u00fcnas alimimiz-H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi - Z\u0259rdab.com\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin bu sah\u0259d\u0259ki f\u0259aliyy\u0259ti d\u0259 heyr\u0259tamiz d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 maraql\u0131d\u0131r Onun taleyin\u0259 ger\u00e7\u0259kd\u0259n \u00e7oxsayl\u0131 ilkl\u0259r yaz\u0131l\u0131b. Bu titullar\u0131 qazanmaq \u015f\u0259r\u0259f oldu\u011fu q\u0259d\u0259r d\u0259 \u00e7\u0259tin, d\u00f6vr\u00fc \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259suliyy\u0259tli v\u0259 riskli idi. S\u00f6hb\u0259t ad\u0131 uzun ill\u0259rd\u0259n b\u0259ri dill\u0259r \u0259zb\u0259rin\u0259 \u00e7evrilmi\u015f, \u00f6z\u00fcnd\u0259n sonra b\u00f6y\u00fck v\u0259 davaml\u0131 bir \u0259n\u0259n\u0259nin \u0259sas\u0131n\u0131 qoymu\u015f H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabid\u0259n gedir. XIX \u0259srin II yar\u0131s\u0131-XX [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=20278\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Z\u0259rdab.com\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2015-07-13T03:00:09+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2020-07-13T11:30:17+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/hesen-bey-zerdabi.evi_.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1000\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"541\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"14 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=20278#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=20278\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/97079b7570c1e89ec0d9e138c3672136\"},\"headline\":\"\u0130lk t\u0259bi\u0259t\u015f\u00fcnas alimimiz-H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi\",\"datePublished\":\"2015-07-13T03:00:09+00:00\",\"dateModified\":\"2020-07-13T11:30:17+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=20278\"},\"wordCount\":2868,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=20278#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/hesen-bey-zerdabi.evi_.jpg\",\"articleSection\":[\"H\u018fS\u018fN B\u018fY Z\u018fRDAB\u0130\"],\"inLanguage\":\"az\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=20278#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=20278\",\"url\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=20278\",\"name\":\"\u0130lk t\u0259bi\u0259t\u015f\u00fcnas alimimiz-H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi - Z\u0259rdab.com\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=20278#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=20278#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/hesen-bey-zerdabi.evi_.jpg\",\"datePublished\":\"2015-07-13T03:00:09+00:00\",\"dateModified\":\"2020-07-13T11:30:17+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/97079b7570c1e89ec0d9e138c3672136\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=20278#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"az\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=20278\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=20278#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/hesen-bey-zerdabi.evi_.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/hesen-bey-zerdabi.evi_.jpg\",\"width\":1000,\"height\":541},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=20278#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"\u0130lk t\u0259bi\u0259t\u015f\u00fcnas alimimiz-H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/\",\"name\":\"Z\u0259rdab.com\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/97079b7570c1e89ec0d9e138c3672136\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d9c52a9a27c32119cb6679a077fa3e2779e5f822c451cbf01098004361d466ec?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d9c52a9a27c32119cb6679a077fa3e2779e5f822c451cbf01098004361d466ec?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"admin\"},\"url\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"\u0130lk t\u0259bi\u0259t\u015f\u00fcnas alimimiz-H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi - Z\u0259rdab.com","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=20278","og_locale":"az_AZ","og_type":"article","og_title":"\u0130lk t\u0259bi\u0259t\u015f\u00fcnas alimimiz-H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi - Z\u0259rdab.com","og_description":"H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin bu sah\u0259d\u0259ki f\u0259aliyy\u0259ti d\u0259 heyr\u0259tamiz d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 maraql\u0131d\u0131r Onun taleyin\u0259 ger\u00e7\u0259kd\u0259n \u00e7oxsayl\u0131 ilkl\u0259r yaz\u0131l\u0131b. Bu titullar\u0131 qazanmaq \u015f\u0259r\u0259f oldu\u011fu q\u0259d\u0259r d\u0259 \u00e7\u0259tin, d\u00f6vr\u00fc \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259suliyy\u0259tli v\u0259 riskli idi. S\u00f6hb\u0259t ad\u0131 uzun ill\u0259rd\u0259n b\u0259ri dill\u0259r \u0259zb\u0259rin\u0259 \u00e7evrilmi\u015f, \u00f6z\u00fcnd\u0259n sonra b\u00f6y\u00fck v\u0259 davaml\u0131 bir \u0259n\u0259n\u0259nin \u0259sas\u0131n\u0131 qoymu\u015f H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabid\u0259n gedir. XIX \u0259srin II yar\u0131s\u0131-XX [&hellip;]","og_url":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=20278","og_site_name":"Z\u0259rdab.com","article_published_time":"2015-07-13T03:00:09+00:00","article_modified_time":"2020-07-13T11:30:17+00:00","og_image":[{"width":1000,"height":541,"url":"https:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/hesen-bey-zerdabi.evi_.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"14 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=20278#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=20278"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/97079b7570c1e89ec0d9e138c3672136"},"headline":"\u0130lk t\u0259bi\u0259t\u015f\u00fcnas alimimiz-H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi","datePublished":"2015-07-13T03:00:09+00:00","dateModified":"2020-07-13T11:30:17+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=20278"},"wordCount":2868,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=20278#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/hesen-bey-zerdabi.evi_.jpg","articleSection":["H\u018fS\u018fN B\u018fY Z\u018fRDAB\u0130"],"inLanguage":"az","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/www.zerdab.com\/?p=20278#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=20278","url":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=20278","name":"\u0130lk t\u0259bi\u0259t\u015f\u00fcnas alimimiz-H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi - Z\u0259rdab.com","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=20278#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=20278#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/hesen-bey-zerdabi.evi_.jpg","datePublished":"2015-07-13T03:00:09+00:00","dateModified":"2020-07-13T11:30:17+00:00","author":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/97079b7570c1e89ec0d9e138c3672136"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=20278#breadcrumb"},"inLanguage":"az","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.zerdab.com\/?p=20278"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=20278#primaryimage","url":"https:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/hesen-bey-zerdabi.evi_.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/hesen-bey-zerdabi.evi_.jpg","width":1000,"height":541},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=20278#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/www.zerdab.com\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"\u0130lk t\u0259bi\u0259t\u015f\u00fcnas alimimiz-H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/#website","url":"https:\/\/www.zerdab.com\/","name":"Z\u0259rdab.com","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.zerdab.com\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"az"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/97079b7570c1e89ec0d9e138c3672136","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d9c52a9a27c32119cb6679a077fa3e2779e5f822c451cbf01098004361d466ec?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d9c52a9a27c32119cb6679a077fa3e2779e5f822c451cbf01098004361d466ec?s=96&d=mm&r=g","caption":"admin"},"url":"https:\/\/www.zerdab.com\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20278","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=20278"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20278\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":28403,"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20278\/revisions\/28403"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/28402"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=20278"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=20278"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=20278"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}