{"id":23797,"date":"2016-11-05T13:29:33","date_gmt":"2016-11-05T09:29:33","guid":{"rendered":"http:\/\/www.zerdab.com\/?p=23797"},"modified":"2023-10-20T16:24:34","modified_gmt":"2023-10-20T12:24:34","slug":"z%c9%99rdabi-omrunun-isiginda","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=23797","title":{"rendered":"Z\u0259rdabi \u00f6mr\u00fcn\u00fcn i\u015f\u0131\u011f\u0131nda"},"content":{"rendered":"<p><strong>&#8230; N\u0259hay\u0259t ki, bu yay g\u00fcnl\u0259rin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n q\u0131sa m\u0259zuniyy\u0259tim d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 son ill\u0259r geni\u015f ictimai v\u0259 \u0259d\u0259bi rezonans do\u011furmu\u015f b\u0259zi b\u0259dii \u0259s\u0259rl\u0259ri oxuma\u011f\u0131 q\u0259rara ald\u0131m.<\/strong><\/p>\n<p><strong><br \/>\n<\/strong>Onlardan biri d\u0259 az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q ideologiyas\u0131 v\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnasl\u0131\u011fa dair sanball\u0131 t\u0259dqiqatlar\u0131 v\u0259 lirik \u015feirl\u0259ri il\u0259 yax\u015f\u0131 tan\u0131nan filoloq-alim Sona V\u0259liyevan\u0131n \u201c\u0130\u015f\u0131\u011fa ged\u0259n yol\u201d roman\u0131 idi.\u00a0 \u00c7\u00fcnki bu epik \u0259s\u0259rin milli jurnalistikam\u0131z\u0131n banisi, b\u00f6y\u00fck maarif\u00e7i v\u0259 m\u00fct\u0259f\u0259kkir H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin h\u0259yat yolundan b\u0259hs etdiyind\u0259n x\u0259b\u0259rdar idim.<\/p>\n<p>Do\u011frusu, ayr\u0131-ayr\u0131 s\u0259n\u0259dli filml\u0259rin v\u0259 tarixi yaz\u0131lar\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 son ill\u0259r arxivl\u0259rd\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259rk\u0259n H\u0259s\u0259n b\u0259yl\u0259 \u0259laq\u0259li b\u0259zi arxiv s\u0259n\u0259dl\u0259rin\u0259 rast g\u0259ldiyimd\u0259n bu g\u00f6rk\u0259mli \u015f\u0259xsiyy\u0259tin \u00f6m\u00fcr yoluna, taleyin\u0259 m\u0259nd\u0259 d\u0259 b\u00f6y\u00fck maraq yaranm\u0131\u015fd\u0131. X\u00fcsus\u0259n, \u00f6t\u0259n il Heyd\u0259r \u018fliyev Fondunun t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc v\u0259 Arzu xan\u0131m \u018fliyevan\u0131n ba\u015f prod\u00fcserliyi il\u0259 haz\u0131rlanan \u201c\u018fb\u0259di ezamiyy\u0259t\u201d b\u0259dii-s\u0259n\u0259dli filminin ssenarisi \u00fcz\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259rk\u0259n Bak\u0131, Tbilisi, Moskva v\u0259 Paris arxivl\u0259rind\u0259ki s\u0259n\u0259dl\u0259rd\u0259 Z\u0259rdabi \u015f\u0259xsiyy\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131 b\u0259zi yeni fakt v\u0259 hadis\u0259l\u0259r diqq\u0259timi c\u0259lb etmi\u015fdi. Bu filmin q\u0259hr\u0259manlar\u0131ndan biri, Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin qurucular\u0131ndan olmu\u015f \u018flim\u0259rdan b\u0259y Top\u00e7uba\u015fov H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin k\u00fcr\u0259k\u0259ni idi. V\u0259 onun \u00f6z m\u0259sl\u0259kda\u015flar\u0131 il\u0259 yaz\u0131\u015fmalar\u0131nda b\u0259z\u0259n H\u0259s\u0259n b\u0259yin d\u0259 ad\u0131 \u00e7\u0259kilirdi. Ceyhun b\u0259y Hac\u0131b\u0259ylinin 1929-cu ilin iyununda yazd\u0131\u011f\u0131 bir m\u0259ktubdak\u0131 fraqment is\u0259, s\u00f6z\u00fcn h\u0259qiqi m\u0259nas\u0131nda, m\u0259ni k\u00f6vr\u0259ltmi\u015fdi. Ceyhun b\u0259y \u018flim\u0259rdan b\u0259y Top\u00e7uba\u015fovun h\u0259min g\u00fcnl\u0259rd\u0259 x\u0259st\u0259 v\u0259 \u00fczg\u00fcn oldu\u011funu xat\u0131rlad\u0131r, onun bu \u0259r\u0259f\u0259d\u0259 qay\u0131nanas\u0131 H\u0259nif\u0259 xan\u0131m\u0131n v\u0259fat\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dar t\u0259\u015fkil etdiyi yas m\u0259rasimin\u0259 b\u0259zi silahda\u015flar\u0131n\u0131n g\u0259lm\u0259m\u0259sinin d\u0259 s\u0259hh\u0259tin\u0259 pis t\u0259sir etdiyini yaz\u0131rd\u0131: \u201cB\u00fct\u00fcn da\u011fl\u0131lar, g\u00fcrc\u00fcl\u0259r, erm\u0259nil\u0259r g\u0259lmi\u015fdil\u0259r, amma d\u0259v\u0259t olunmalar\u0131na baxmayaraq bu \u201cc\u0259nablar\u201d g\u0259lm\u0259mi\u015fdi. Biri x\u0259st\u0259liyini b\u0259han\u0259 g\u0259tirmi\u015fdi, dig\u0259ri d\u0259v\u0259t x\u0259b\u0259rini gec ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u0259mi\u015fdi&#8230;\u201d<\/p>\n<p>Xat\u0131rlatmaq yerin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259r ki, 1929-cu ilin may\u0131nda H\u0259nif\u0259 xan\u0131m Bak\u0131da haqq d\u00fcnyas\u0131na qovu\u015fanda onun sevimli q\u0131z\u0131 P\u0259ri xan\u0131m (P\u0259risultan) h\u0259yat yolda\u015f\u0131 \u018flim\u0259rdan b\u0259yl\u0259 Parisd\u0259 istiqlal m\u00fcbariz\u0259sinin \u0259zablar\u0131n\u0131 ya\u015fay\u0131rd\u0131&#8230; V\u0259 onlar m\u0259rhum H\u0259nif\u0259 xan\u0131m\u0131n v\u0259fat\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dar Parisd\u0259, ad\u0259timiz\u0259 uy\u011fun olaraq, yas m\u0259clisi t\u0259\u015fkil etm\u0259kl\u0259 \u00f6zl\u0259rin\u0259 t\u0259skinlik verm\u0131\u015fdil\u0259r. V\u0259 bu m\u0259rasim\u0259 \u0259n yax\u0131n adamlar\u0131n g\u0259lm\u0259m\u0259si, \u015f\u00fcbh\u0259siz, onlar\u0131 k\u0259d\u0259rl\u0259ndirmi\u015fdi&#8230;<\/p>\n<p>H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi \u015f\u0259xsiyy\u0259ti v\u0259 onun ail\u0259 \u00fczvl\u0259rinin ke\u015fm\u0259ke\u015fli taleyi bu materiallarla tan\u0131\u015fl\u0131qdan sonra m\u0259ni daha \u00e7ox c\u0259lb edirdi. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131 Sona xan\u0131m V\u0259liyevan\u0131n bu insanlara h\u0259sr etdiyi roman m\u0259ni maraqland\u0131ran suallara cavab ver\u0259 bil\u0259rdi v\u0259 b\u0259ri ba\u015fdan deyim ki, verdi d\u0259!<\/p>\n<p>Roman\u0131 m\u0259hz bu maraqla oxuma\u011fa ba\u015flad\u0131m. \u0130lk bax\u0131\u015fda \u0259s\u0259rin h\u0259cmi (t\u0259xmin\u0259n 800 s\u0259hif\u0259y\u0259 yax\u0131n) adam\u0131n g\u00f6z\u00fcn\u00fc qorxutsa da, oxuma\u011fa ba\u015flayanda s\u0259hif\u0259l\u0259rin nec\u0259 \u00f6td\u00fcy\u00fcn\u00fc hiss etmirs\u0259n. \u015e\u00fcbh\u0259siz, bu, bir t\u0259r\u0259fd\u0259n H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin eni\u015fli-yoxu\u015flu h\u0259yat yolunun z\u0259nginliyi il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131rsa, dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n \u0259s\u0259rin ax\u0131c\u0131 dili il\u0259, t\u0259hkiy\u0259nin v\u0259 dialoqlar\u0131n sad\u0259liyi il\u0259, n\u0259hay\u0259t, Sona V\u0259liyevan\u0131n yaz\u0131\u00e7\u0131 m\u0259har\u0259ti il\u0259 \u0259laq\u0259dard\u0131r. Bir d\u0259 roman ax\u0131 i\u015f\u0131\u011fa ged\u0259n yol haqq\u0131ndad\u0131r&#8230;<\/p>\n<p>Niy\u0259 \u201c\u0130\u015f\u0131\u011fa ged\u0259n yol\u201d? \u018fs\u0259rin ilk s\u0259hif\u0259l\u0259rind\u0259n oxucuya t\u0259lqin olunur ki, Z\u0259rdabda tan\u0131nm\u0131\u015f R\u0259him b\u0259yin ail\u0259sind\u0259 d\u00fcnyaya g\u00f6z a\u00e7an H\u0259s\u0259n h\u0259l\u0259 u\u015faql\u0131qdan elm\u0259, t\u0259hsil\u0259 x\u00fcsusi maraq g\u00f6st\u0259rib v\u0259 b\u00f6y\u00fcd\u00fckc\u0259 anlay\u0131b ki, elm v\u0259 t\u0259hsil i\u015f\u0131qd\u0131r, nurdur. H\u0259s\u0259n bu h\u0259qiq\u0259ti ona g\u00f6r\u0259 anlay\u0131b ki, Z\u0259rdab b\u0259yl\u0259rind\u0259n olan babas\u0131 elm\u0259, kitaba qiym\u0259t ver\u0259n insan olub. Atas\u0131 S\u0259lim b\u0259y uzaq-uzaq diyarlardan evin\u0259 kitablar g\u0259tirib, \u00f6vladlar\u0131n\u0131 savadl\u0131 g\u00f6rm\u0259k ist\u0259yib. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 d\u00fcnyag\u00f6rm\u00fc\u015f R\u0259him b\u0259yin xeyir-duas\u0131 il\u0259 u\u015fa\u011f\u0131 \u015eamax\u0131 gimnaziyas\u0131na apar\u0131rlar. Bu gimnaziyadan sonra o, t\u0259hsilini Tiflisd\u0259 davam etdirir. T\u0259bii ki, H\u0259s\u0259nin bir insan kimi formala\u015fmas\u0131nda Tiflis m\u00fchiti<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/525.az\/img\/pics\/large\/69303_yefz75qqxk.jpg\" alt=\"\" width=\"336\" height=\"522\" align=\"right\" border=\"0\" hspace=\"0\" \/>nin, x\u00fcsus\u0259n qohumu \u201curus F\u0259r\u0259c\u201din (F\u0259r\u0259c b\u0259y A\u011fayev) m\u0259sl\u0259h\u0259tl\u0259ri x\u00fcsusi rol oynay\u0131r. Bir n\u00f6v F\u0259r\u0259c b\u0259y bu yeniyetm\u0259 qohumunun g\u00f6zl\u0259rini a\u00e7\u0131r. V\u0259 g\u0259nc H\u0259s\u0259n Tiflisd\u0259 t\u0259hsilini ba\u015fa vurandan sonra Moskva Universitetin\u0259 daxil olur v\u0259 h\u0259min t\u0259hsil oca\u011f\u0131n\u0131 da u\u011furla bitirir. \u018fn ba\u015fl\u0131cas\u0131 is\u0259 bu t\u0259hsil v\u0259 kamill\u0259\u015fm\u0259 ill\u0259rind\u0259 H\u0259s\u0259n b\u00f6y\u00fck Mirz\u0259 F\u0259t\u0259li Axundovla \u00fcnsiyy\u0259td\u0259 olur, Seyid \u018fziml\u0259 dostluq edir, Sergey Solovyovdan d\u0259rs al\u0131r. B\u00fct\u00fcn bu g\u00f6r\u00fc\u015f v\u0259 dan\u0131\u015f\u0131qlar onun h\u0259yat yolunu m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirir. Bu yol i\u015f\u0131\u011fa istiqam\u0259tl\u0259nir, bu yol t\u0259hsil\u0259 y\u00f6n\u0259lir&#8230;<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn bunlar o vaxt olub ki, az qala b\u00fct\u00fcn Az\u0259rbaycan Mirz\u0259 C\u0259lilin t\u0259birinc\u0259 des\u0259k, \u201cz\u00fclm\u0259t i\u00e7ind\u0259\u201d idi. Elm, maarif dey\u0259ni topa tuturdular. Amma Z\u0259rdabi elm, t\u0259hsil dey\u0259 \u015f\u0259h\u0259rb\u0259\u015f\u0259h\u0259r, k\u0259ndb\u0259k\u0259nd g\u0259zib v\u0259 insanlar\u0131 \u00f6z ziyas\u0131na q\u0259rq ed\u0259 bilib.<\/p>\n<p>\u018fslind\u0259, g\u00f6z\u00fcn\u00fc d\u00fcnyaya a\u00e7\u0131b h\u0259r yan\u0131 \u201cz\u00fclm\u0259t i\u00e7ind\u0259\u201d g\u00f6r\u0259n bir g\u0259ncin XIX \u0259srin ikinci yar\u0131s\u0131nda Moskvada t\u0259hsil almas\u0131 \u00f6z\u00fc b\u00f6y\u00fck bir yenilik, i\u015f\u0131q idi. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 Bak\u0131ya qay\u0131d\u0131b m\u0259mur kimi Bak\u0131 Q\u0259za \u0130dar\u0259sind\u0259 f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flayandan sonra, H\u0259s\u0259n M\u0259likov, indiki terminl\u0259 des\u0259k, savads\u0131zl\u0131q ucbat\u0131ndan insan h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n pozulmas\u0131na, yoxsullar\u0131n mal-m\u00fclk\u00fcn\u00fcn \u0259ll\u0259rind\u0259n al\u0131nmas\u0131na d\u00f6z\u0259 bilmir, k\u00f6m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn ona m\u00fcraci\u0259t ed\u0259n \u015fikay\u0259t\u00e7il\u0259rin g\u00f6z\u00fcn\u00fc a\u00e7ma\u011fa, onlar\u0131n haqq\u0131n\u0131 m\u00fcdafi\u0259 etm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131r v\u0259&#8230; i\u015fini itirm\u0259li olur. V\u0259 onda anlay\u0131r ki, ayr\u0131-ayr\u0131 adamlar\u0131n haqq\u0131n\u0131 b\u0259rpa etm\u0259kl\u0259, ayr\u0131-ayr\u0131 insanlar\u0131n g\u00f6z\u00fcn\u00fc a\u00e7maqla c\u0259miyy\u0259ti sa\u011flamla\u015fd\u0131rmaq, insanlar\u0131n azad ya\u015famas\u0131na nail olmaq m\u00fcmk\u00fcn deyil! H\u0259s\u0259n b\u0259y anlay\u0131r ki, t\u0259k-t\u0259k adamlar\u0131n oxumas\u0131 il\u0259 c\u0259miyy\u0259t i\u015f\u0131qlanmayacaq, ona g\u00f6r\u0259 t\u0259hsilli g\u0259ncl\u0259rin say\u0131 artmay\u0131nca savads\u0131zl\u0131q, c\u0259hal\u0259t bu mill\u0259tin t\u0259r\u0259qqisin\u0259 mane olacaq. V\u0259 H\u0259s\u0259n b\u0259y bu arzu il\u0259 yola \u00e7\u0131x\u0131r&#8230; Xeyriyy\u0259 c\u0259miyy\u0259ti yaratmaq \u00fc\u00e7\u00fcn Az\u0259rbaycan\u0131 g\u0259zir, \u015eamax\u0131da olur, G\u0259nc\u0259y\u0259 gedir, Tiflis\u0259 ba\u015f \u00e7\u0259kir, Quban\u0131, \u0130r\u0259van\u0131, \u015eu\u015fan\u0131&#8230; az qala, b\u00fct\u00fcn Az\u0259rbaycan\u0131 qar\u0131\u015f-qar\u0131\u015f g\u0259zir. O niyy\u0259tl\u0259 ki, yaradaca\u011f\u0131 xeyriyy\u0259 c\u0259miyy\u0259ti x\u0259ttil\u0259 kas\u0131b u\u015faqlar\u0131n\u0131n t\u0259hsil\u0259 c\u0259lb edilm\u0259sin\u0259 yard\u0131m\u00e7\u0131 olsun&#8230;<\/p>\n<p>\u018fs\u0259rd\u0259 bu s\u0259f\u0259rl\u0259rin t\u0259f\u0259rr\u00fcatl\u0131 t\u0259sviri, sad\u0259c\u0259, ba\u015f q\u0259hr\u0259man\u0131n h\u0259yat yolunun hans\u0131 m\u0259kanlardan ke\u00e7diyini g\u00f6st\u0259rm\u0259k m\u0259qs\u0259di da\u015f\u0131m\u0131r. Bu, h\u0259m d\u0259 o d\u00f6vr\u00fcn Az\u0259rbaycan\u0131 bar\u0259d\u0259 bug\u00fcnk\u00fc oxucuda real t\u0259s\u0259vv\u00fcr yaratmaq \u00fc\u00e7\u00fcn yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n istifad\u0259 etdiyi \u0259d\u0259bi priyomdur: M\u00fc\u0259llif H\u0259s\u0259n b\u0259yin getdiyi yollar, oldu\u011fu \u015f\u0259h\u0259rl\u0259r bar\u0259d\u0259 \u0259trafl\u0131 s\u00f6hb\u0259t a\u00e7\u0131r, bu \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rin ke\u00e7diyi tarixi yol bar\u0259d\u0259 geni\u015f m\u0259lumat verir. Burada Sona V\u0259liyeva bir tarix\u00e7i kimi \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir, oxucusunu d\u00fcn\u0259n\u0259 apar\u0131r, V\u0259t\u0259nin ke\u00e7mi\u015fin\u0259 ekskurs edir. M\u0259s\u0259l\u0259n, G\u0259nc\u0259nin tarixind\u0259n s\u00f6hb\u0259t a\u00e7\u0131r, D\u0259r\u0259l\u0259y\u0259z mahal\u0131ndan, Vedid\u0259n dan\u0131\u015f\u0131r, Nax\u00e7\u0131van\u0131n, Az\u0259rbaycan Atab\u0259yl\u0259r d\u00f6vl\u0259tinin tarixin\u0259 n\u0259z\u0259r yetirir v\u0259 s. \u201cS\u0259ni kiml\u0259r qurdu, \u015eu\u015fa?\u201d &#8211; dey\u0259 bu g\u00fcn \u0259sirlikd\u0259 olan \u015eu\u015fam\u0131z\u0131n ke\u00e7mi\u015fin\u0259\u00a0 i\u015f\u0131q sal\u0131r.<\/p>\n<p>Bu qeydl\u0259rl\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131 bir daha tarixi ger\u00e7\u0259kl\u0259ri oxucuya \u00e7atd\u0131r\u0131r. Amma b\u00fct\u00fcn bunlar q\u0259liz elmi dild\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015f traktat n\u00fcmun\u0259si deyil, sad\u0259 v\u0259 r\u0259van bir tarix\u00e7\u0259dir ki, onu rahatl\u0131qla qavrayan oxucu, eyni zamanda, bir n\u00f6v tariximizin ayr\u0131-ayr\u0131 s\u0259hif\u0259l\u0259rind\u0259n d\u0259 x\u0259b\u0259rdar olur.<\/p>\n<p>Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, \u201c\u0130\u015f\u0131\u011fa ged\u0259n yol\u201d t\u0259kc\u0259 Az\u0259rbaycan m\u0259tbuat\u0131n\u0131n yarad\u0131c\u0131s\u0131 H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi haqq\u0131nda deyil, h\u0259m d\u0259 b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 Az\u0259rbaycan m\u0259tbuat tarixi bar\u0259d\u0259 romand\u0131r, &#8211; des\u0259k yan\u0131lmar\u0131q. \u00c7\u00fcnki bu \u0259s\u0259rd\u0259 oxucu ilk milli m\u0259tbuat n\u00fcmun\u0259mizin &#8211; \u201c\u018fkin\u00e7i\u201dnin nec\u0259 yarand\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr: \u201c&#8230;Quberniya m\u0259tb\u0259\u0259sind\u0259 q\u0131z\u011f\u0131n i\u015f gedirdi. H\u0259s\u0259n b\u0259y erm\u0259ni Minasovun s\u0259hvl\u0259rini s\u0259brl\u0259 d\u00fcz\u0259lts\u0259 d\u0259, b\u00fct\u00fcn v\u00fccudu titr\u0259yirdi. H\u0259y\u0259candan \u0259ll\u0259ri \u0259sirdi. S\u0259h\u0259r a\u00e7\u0131landa b\u00fct\u00fcn ictimaiyy\u0259t \u201c\u018fkin\u00e7i\u201d q\u0259zeti il\u0259 tan\u0131\u015f olacaqd\u0131. Q\u0259zetin birinci s\u0259hif\u0259sind\u0259 \u201cBadikub\u0259 gimnaziyas\u0131n\u0131n m\u00fc\u0259llimi H\u0259s\u0259n b\u0259y M\u0259likov Z\u0259rdabi t\u0259r\u0259find\u0259n \u00e7ap edilib\u201d s\u00f6zl\u0259rini H\u0259s\u0259n b\u0259y uzun ill\u0259rdi g\u00f6zl\u0259mi\u015fdi. N\u0259c\u0259f d\u0259, H\u0259nif\u0259 xan\u0131m v\u0259 dig\u0259r \u015fagirdl\u0259ri d\u0259 onun sevinc g\u00f6z ya\u015flar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcb k\u00f6vr\u0259lmi\u015fdil\u0259r. H\u0259nif\u0259 xan\u0131m bir d\u0259f\u0259 d\u0259 P\u0259risoltan anadan olanda onun bel\u0259 sevindiyini g\u00f6rm\u00fc\u015fd\u00fc\u201d.<\/p>\n<p>Bu ki\u00e7ik par\u00e7ada yaz\u0131\u00e7\u0131 t\u0259kc\u0259 \u201c\u018fkin\u00e7i\u201dnin \u0259rs\u0259y\u0259 g\u0259ldiyi ilk g\u00fcnl\u0259rin m\u0259nz\u0259r\u0259sini canland\u0131rm\u0131r, h\u0259m d\u0259 H\u0259nif\u0259 xan\u0131m\u0131n timsal\u0131nda daim H\u0259s\u0259n b\u0259yin yan\u0131nda dayanan q\u00fcdr\u0259tli bir h\u0259mfikrin, istedadl\u0131 silahda\u015f\u0131n obraz\u0131n\u0131 yarad\u0131r.\u00a0 Biz bu obraz\u0131 evd\u0259 d\u0259 g\u00f6r\u00fcr\u00fck, m\u00fcxt\u0259lif t\u0259dbirl\u0259rd\u0259 d\u0259. Amma q\u0259zet n\u0259\u015frind\u0259, q\u0259zetin \u0259rs\u0259y\u0259 g\u0259lm\u0259sind\u0259 bu obraz\u0131n bel\u0259 qabar\u0131q g\u00f6st\u0259rilm\u0259si h\u0259m d\u0259 yarad\u0131c\u0131 insan\u0131n yan\u0131nda ideya dostunun, h\u0259mfikirin olmas\u0131n\u0131n vacibliyini vur\u011fulamaq vasit\u0259si kimi maraql\u0131d\u0131r. H\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259, \u0259g\u0259r o vaxt H\u0259s\u0259n b\u0259yin ail\u0259sind\u0259 H\u0259nif\u0259 xan\u0131m kimi savadl\u0131, m\u00fcasir d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fc bir xan\u0131m olmasayd\u0131, m\u0259tbuat\u0131m\u0131z\u0131n tarixi y\u0259qin ki, bir az da sonrak\u0131 ill\u0259r\u0259 t\u0259sad\u00fcf ed\u0259 bil\u0259rdi. Biz ba\u015fqa mill\u0259tl\u0259rd\u0259n bir q\u0259d\u0259r d\u0259 geri d\u00fc\u015f\u0259 bil\u0259rdik. Roman\u0131n bu hiss\u0259si sanki oxucuya bel\u0259 bir ac\u0131 h\u0259qiq\u0259ti xat\u0131rlad\u0131r&#8230;<\/p>\n<p>M\u0259tbuat tarixind\u0259n s\u00f6z d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fk\u0259n, bu tarixd\u0259n az-\u00e7ox x\u0259b\u0259ri olanlar, x\u00fcsus\u0259n, ali jurnalist t\u0259hsili alanlar bilir ki, o vaxt \u201c\u018fkin\u00e7i\u201dnin ilk n\u00f6mr\u0259sini m\u0259tb\u0259\u0259d\u0259 erm\u0259ni m\u00fcr\u0259ttib Minasov y\u0131\u011f\u0131b. Bu, ac\u0131 da olsa faktd\u0131r, h\u0259qiq\u0259tdir, reall\u0131qd\u0131r. Sona xan\u0131m bu ac\u0131 reall\u0131\u011f\u0131 da oldu\u011fu kimi verir. V\u0259 bununla oxucunu d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259y\u0259 vadar edir. H\u0259s\u0259n b\u0259yin d\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fc m\u00fchitin portretini yarad\u0131r. V\u0259 oxucu d\u0259rhal H\u0259s\u0259n b\u0259yin v\u0259ziyy\u0259tini g\u00f6z \u00f6n\u00fcn\u0259 g\u0259tirir: dem\u0259k, bu ki\u015fi q\u0259zetin n\u0259\u015frin\u0259 icaz\u0259 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn qap\u0131lar d\u00f6y\u00fcr, bu icaz\u0259ni alandan sonra maliyy\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rini h\u0259ll edir, m\u0259tb\u0259\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirir v\u0259 m\u0259lum olur ki&#8230;, Az\u0259rbaycanda he\u00e7 bir m\u0259tb\u0259\u0259d\u0259 Az\u0259rbaycan dilind\u0259 m\u0259tn y\u0131\u011fa bil\u0259n m\u00fcr\u0259ttib yoxdur! Bu pe\u015f\u0259y\u0259 ehtiyac olmay\u0131b! Bu pe\u015f\u0259 il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olan yoxdur! Faci\u0259 deyilmi?<\/p>\n<p>Yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n bug\u00fcnk\u00fc oxucuya g\u00f6st\u0259rdiyi XIX \u0259sr Bak\u0131 reall\u0131\u011f\u0131 budur! Bel\u0259 olan halda is\u0259 bu m\u00fchitd\u0259n H\u0259s\u0259n b\u0259y M\u0259likov-Z\u0259rdabi \u00e7\u0131x\u0131bsa, bel\u0259 bir m\u00fchitd\u0259 \u201c\u018fkin\u00e7i\u201d yaran\u0131bsa&#8230; yen\u0259 d\u0259 \u015f\u00fck\u00fcr dem\u0259kd\u0259n ba\u015fqa s\u00f6z tapm\u0131rsan&#8230; V\u0259 b\u00fct\u00fcn bu t\u0259zadlardan sonra Sona xan\u0131m\u0131n yaratd\u0131\u011f\u0131 Z\u0259rdabi obraz\u0131 bir az da sanball\u0131, bir az da monumental g\u00f6r\u00fcn\u00fcr.<\/p>\n<p>Oxucu romanda t\u0259kc\u0259 \u201c\u018fkin\u00e7i\u201d il\u0259 tan\u0131\u015f olmur. H\u0259m d\u0259 \u201cK\u0259\u015fk\u00fcl\u201d\u00fcn n\u0259\u015fr\u0259 ba\u015flamas\u0131na v\u0259&#8230; ba\u011flanmas\u0131na \u015fahidlik edir. \u201cBakinskie \u0130zvestiya\u201ddan x\u0259b\u0259r tutur, \u201cTiflisskie vedomosti\u201d, \u201cKafkaz\u201d, \u201cQolos\u201d, \u201cT\u0259rc\u00fcman\u201d, \u201cZiya\u201d, \u201cZiyayi-Qafqaziyy\u0259\u201d, \u201c\u015e\u0259rqi-Rus\u201d v\u0259 dig\u0259r q\u0259zetl\u0259r bar\u0259d\u0259 m\u0259lumat al\u0131r. \u201cKaspi\u201dnin meydana g\u0259lm\u0259sind\u0259 Z\u0259rdabinin rolunu g\u00f6r\u00fcr, Hac\u0131 Zeynalabdin Ta\u011f\u0131yevin mill\u0259tp\u0259rv\u0259rliyin\u0259 bir daha \u0259min olur, \u018flim\u0259rdan b\u0259y Top\u00e7uba\u015fovun m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m obraz\u0131na heyran qal\u0131r. Bir s\u00f6zl\u0259, \u201c\u0130\u015f\u0131\u011fa ged\u0259n yol\u201d h\u0259m d\u0259 qaranl\u0131q m\u0259ml\u0259k\u0259td\u0259 i\u015f\u0131q rolu oynayan m\u0259tbuat\u0131m\u0131z\u0131n ke\u015fm\u0259ke\u015fli tarixin\u0259 i\u015f\u0131q sal\u0131r.<\/p>\n<p>H\u0259s\u0259n b\u0259y m\u00fcxt\u0259lif \u015f\u0259h\u0259rl\u0259r\u0259 s\u0259f\u0259r zaman\u0131 c\u00fcrb\u0259c\u00fcr insanlarla, tan\u0131nm\u0131\u015f ziyal\u0131larla g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcr, onlarla mill\u0259tin sabah\u0131 bar\u0259d\u0259 m\u00fczakir\u0259l\u0259r apar\u0131r. Bu zaman da\u00a0 Sona V\u0259liyeva m\u00fcasir oxucunu Az\u0259rbaycan\u0131n g\u00f6rk\u0259mli \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rinin t\u0259rc\u00fcmeyi-hal\u0131 il\u0259 tan\u0131\u015f etm\u0259k f\u00fcrs\u0259tini \u0259ld\u0259n vermir. Sanki el\u0259 bel\u0259, yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, bu insanlar\u0131n h\u0259yat tarix\u00e7\u0259sini dan\u0131\u015f\u0131r. V\u0259 bu m\u0259qamda m\u00fc\u0259llif t\u0259dqiqat\u00e7\u0131-alim i\u015fini g\u00f6r\u00fcr. Bel\u0259 ki, onun t\u0259qdim etdiyi bu ziyal\u0131lar aras\u0131nda t\u0259rc\u00fcmeyi-hal\u0131 b\u0259lli olan insanlar da var, az-\u00e7ox t\u0259hsili olanlar\u0131n bel\u0259 tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131 ziyal\u0131lar da&#8230; Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n s\u00f6zaras\u0131 t\u0259qdim etdiyi bu insanlar geni\u015f oxucu k\u00fctl\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn tan\u0131nan olur. \u00c7\u00fcnki yuxar\u0131da qeyd etdiyimiz kimi bu insanlar bar\u0259d\u0259 d\u0259 romanda sad\u0259 v\u0259 r\u0259van dild\u0259, sanki yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n s\u00f6hb\u0259t a\u00e7\u0131l\u0131r&#8230;<\/p>\n<p>H\u0259s\u0259n b\u0259y m\u00fcxt\u0259lif \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fc adamlarla t\u0259hsilin \u0259h\u0259miyy\u0259tind\u0259n dan\u0131\u015f\u0131r, insanlar\u0131n g\u00f6z\u00fcn\u00fc a\u00e7ma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Bu i\u015f\u0131ql\u0131 yolun \u0259h\u0259miyy\u0259tini anlayanlar, bu i\u015fd\u0259 ona d\u0259st\u0259k ver\u0259nl\u0259r olsa da, bu i\u015f\u0131\u011f\u0131 g\u00f6rm\u0259y\u0259nl\u0259r, nec\u0259 dey\u0259rl\u0259r, i\u015f\u0131q g\u0259l\u0259n yer\u0259 barmaq t\u0131xayanlar da az deyil. Bu da o d\u00f6vr\u00fcn Az\u0259rbaycan reall\u0131\u011f\u0131d\u0131r. V\u0259 Sona xan\u0131m bu reall\u0131\u011f\u0131n portretini b\u0259z\u0259n q\u0131sa, bir ne\u00e7\u0259 c\u00fcml\u0259 il\u0259 yarada bilib. Geni\u015f \u015f\u0259rh, izah verm\u0259k ist\u0259m\u0259yib. D\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259yi oxucunun ixtiyar\u0131na burax\u0131b. Ax\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259k d\u0259 i\u015f\u0131\u011fa ged\u0259n yola apar\u0131r&#8230;<\/p>\n<p>\u015eamax\u0131da g\u00f6r\u00fc\u015f v\u0259 m\u00fczakir\u0259 zaman\u0131 imkanl\u0131 b\u0259yl\u0259rd\u0259n biri t\u0259hsil namin\u0259 xeyriyy\u0259 c\u0259miyy\u0259tin\u0259 c\u0259mi 50 rubl verm\u0259y\u0259 q\u0131ym\u0131r. Zaman ke\u00e7ir, \u015eamax\u0131da da\u011f\u0131d\u0131c\u0131 z\u0259lz\u0259l\u0259 ba\u015f verir v\u0259 h\u0259min b\u0259yin var-d\u00f6vl\u0259ti yerl\u0259-yeksan olur. M\u00fc\u0259llif bu \u00e7\u0259tin anda H\u0259s\u0259n b\u0259yi h\u0259min imkanl\u0131 adamla t\u0259sad\u00fcf\u0259n g\u00f6r\u00fc\u015fd\u00fcr\u00fcr v\u0259 h\u0259r ikisi bir-birin\u0259 bax\u0131b susur. Bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn lakonik t\u0259svirini ver\u0259n m\u00fc\u0259llif geni\u015f dan\u0131\u015fma\u011fa l\u00fczum g\u00f6rm\u00fcr. S\u0259rv\u0259tin, var-d\u00f6vl\u0259tin g\u0259ldi-ged\u0259r oldu\u011funu, t\u0259hsilin, elmin \u0259b\u0259diliyini s\u00f6zs\u00fcz, \u015f\u0259rhsiz ortaya qoyur. Romanda bel\u0259 inc\u0259 m\u0259qamlar olduqca \u00e7oxdur.<\/p>\n<p>Bu bax\u0131mdan \u0259minlikl\u0259 s\u00f6yl\u0259m\u0259k olar ki, \u201c\u0130\u015f\u0131\u011fa ged\u0259n yol\u201d yaln\u0131z H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi haqq\u0131nda deyil, onun d\u00f6vr\u00fc, zaman\u0131, \u0259hat\u0259 olundu\u011fu insanlar v\u0259 m\u00fchit haqq\u0131ndad\u0131r. \u201c\u0130\u015f\u0131\u011fa ged\u0259n yol\u201d XIX \u0259srin ikinci yar\u0131s\u0131, XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259ri bar\u0259d\u0259 &#8211; b\u00fct\u00f6v bir epoxa haqq\u0131nda roman-epopeyad\u0131r. V\u0259 bu roman-epopeya epoxan\u0131n t\u0259zadlar\u0131n\u0131, ziddiyy\u0259tl\u0259rini canland\u0131r\u0131r. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n x\u00fcsusi konflikt, qeyri-adi \u0259hvalatlar qura\u015fd\u0131rmas\u0131na, \u0259d\u0259bi improviz\u0259y\u0259 ehtiyac yoxdur. B\u00fct\u00fcn bu ziddiyy\u0259t v\u0259 konfliktl\u0259ri zaman yarad\u0131b. Sad\u0259c\u0259, m\u00fc\u0259llif\u0259 bu zaman\u0131n m\u00fc\u0259yy\u0259n anlar\u0131n\u0131 \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus istedadla ka\u011f\u0131za k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259k, ibr\u0259tamiz m\u0259qamlar\u0131n\u0131 \u00fcmumil\u0259\u015fdirm\u0259k v\u0259 b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 r\u0259van, ax\u0131c\u0131 \u0259d\u0259bi dild\u0259 \u00e7atd\u0131rmaq\u00a0 v\u0259zif\u0259si qal\u0131r ki, Sona xan\u0131m onun da \u00f6hd\u0259sind\u0259n u\u011furla g\u0259l\u0259 bilib.<\/p>\n<p>Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rinin, \u015f\u0259h\u0259rin ayr\u0131-ayr\u0131 k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259rinin v\u0259 binalar\u0131n\u0131n tarixi il\u0259 ba\u011fl\u0131 uzun m\u00fcdd\u0259td\u0259n b\u0259ri s\u0259n\u0259dli filml\u0259r haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131m \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7oxsayl\u0131 arxiv s\u0259n\u0259dl\u0259ri v\u0259r\u0259ql\u0259mi\u015f\u0259m. Dey\u0259k ki, Bak\u0131n\u0131n Quba meydan\u0131, Molokan ba\u011f\u0131, Bazar k\u00fc\u00e7\u0259si v\u0259 s. bar\u0259d\u0259 oxudu\u011fum arxiv s\u0259n\u0259dl\u0259ri o d\u00f6vr\u00fcn m\u0259nz\u0259r\u0259sini g\u00f6z\u00fcm \u00f6n\u00fcnd\u0259 canland\u0131r\u0131b v\u0259 rejissor dostlarla bunlar\u0131n b\u0259zisinin televiziya ekran\u0131nda canland\u0131r\u0131lmas\u0131na nail olmu\u015fuq. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 Sona xan\u0131m\u0131n t\u0259svir etdiyi Quba meydan\u0131, ordak\u0131 ab-hava m\u0259n\u0259 do\u011fma g\u0259ldi. Molokan ba\u011f\u0131n\u0131n yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131ndak\u0131 kababxanalar m\u0259nim oxudu\u011fum s\u0259n\u0259dl\u0259rd\u0259 d\u0259 el\u0259 bel\u0259 g\u00f6r\u00fcn\u00fcrd\u00fc, Sona xan\u0131m\u0131n t\u0259svirl\u0259ri d\u0259 tarixi reall\u0131\u011fa tamamil\u0259 uy\u011fundur. O d\u00f6vr\u00fcn Bak\u0131s\u0131n\u0131n real m\u0259nz\u0259r\u0259sidir. Amma Sona xan\u0131m\u0131n yaz\u0131\u00e7\u0131 t\u0259x\u0259yy\u00fcl\u00fc, yaz\u0131\u00e7\u0131 ustal\u0131\u011f\u0131 bu m\u0259nz\u0259r\u0259ni bir az da ayd\u0131n g\u00f6rm\u0259y\u0259 imkan verir: H\u0259s\u0259n b\u0259y Molokan ba\u011f\u0131n\u0131n yan\u0131ndan ke\u00e7\u0259rk\u0259n iki qo\u00e7unun m\u00fcbahis\u0259sinin \u015fahidi olur. Onlar b\u00fct\u00f6v bir quzunu 20 d\u0259qiq\u0259y\u0259 yem\u0259k \u00fcst\u00fcnd\u0259 m\u0259rc g\u0259lirl\u0259r v\u0259&#8230; yem\u0259y\u0259 giri\u015firl\u0259r&#8230; Bu da o d\u00f6vr\u00fcn Bak\u0131 reall\u0131\u011f\u0131d\u0131r. D\u00fcnyan\u0131n ba\u015fqa \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 insanlar elmi k\u0259\u015ffl\u0259r, d\u00fcny\u0259vi yenilikl\u0259r \u00fcst\u00fcnd\u0259 m\u00fcbahis\u0259 edir, bizd\u0259 is\u0259&#8230; Yaz\u0131\u00e7\u0131 bu c\u00fcr detallar\u0131n k\u00f6m\u0259yi il\u0259 oxucunun H\u0259s\u0259n b\u0259y M\u0259likov obraz\u0131n\u0131 tan\u0131mas\u0131na, sevm\u0259sin\u0259, onun bir ziyal\u0131 kimi ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 faci\u0259y\u0259 daha yax\u0131ndan b\u0259l\u0259d olmas\u0131na k\u00f6m\u0259k edir.<\/p>\n<p>Yaxud Quba meydan\u0131nda rast g\u0259ldiyi Bak\u0131 qo\u00e7ular\u0131 il\u0259 d\u0259rzi Baqrat\u0131n s\u00f6hb\u0259tl\u0259rini xat\u0131rlatmaqla t\u0259zadlar\u0131 bir az da qabard\u0131r: qo\u00e7ular H\u0259s\u0259n b\u0259yin m\u0259kt\u0259b haray\u0131n\u0131 \u0259l\u0259 salma\u011fa c\u0259hd edirl\u0259r, d\u0259rzi Baqrat is\u0259 erm\u0259ni xeyriyy\u0259 c\u0259miyy\u0259tin\u0259 \u00f6d\u0259diyi pullardan dan\u0131\u015f\u0131r&#8230;<\/p>\n<p>Bununla da h\u0259min hadis\u0259l\u0259rin c\u0259r\u0259yan etdiyi d\u00f6vrd\u0259n t\u0259xmin\u0259n y\u00fcz il sonra ba\u015f\u0131m\u0131za g\u0259l\u0259n b\u0259lalar\u0131n &#8211; Qaraba\u011f faci\u0259sinin k\u00f6k\u00fcn\u0259 a\u011fr\u0131l\u0131 bir i\u015far\u0259 vurulur. Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin ad\u0131 \u00e7\u0259kilm\u0259s\u0259 d\u0259&#8230;<\/p>\n<p>B\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 \u201c\u0130\u015f\u0131\u011fa ged\u0259n yol\u201d XIX \u0259srin ikinci yar\u0131s\u0131ndan XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rin\u0259 q\u0259d\u0259r olan d\u00f6vrd\u0259 Az\u0259rbaycandak\u0131 real v\u0259ziyy\u0259t, H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin elm v\u0259 t\u0259hsil, mill\u0259tin g\u0259l\u0259c\u0259yi namin\u0259 xidm\u0259tl\u0259ri bar\u0259d\u0259 tarixi bir \u0259s\u0259rdir. Yaz\u0131\u00e7\u0131 bel\u0259 m\u00fcr\u0259kk\u0259b bir \u015f\u0259raitd\u0259 q\u0259hr\u0259man\u0131n ke\u00e7diyi \u0259zabl\u0131 yollar\u0131n xronikas\u0131n\u0131 verir, H\u0259s\u0259n b\u0259yin mill\u0259t yolunda xidm\u0259tl\u0259rini boyas\u0131z, pafossuz t\u0259qdim etm\u0259kl\u0259 el\u0259 Z\u0259rdabinin fotolar\u0131ndan g\u00f6r\u00fcn\u0259n sad\u0259, i\u015f\u0131ql\u0131, nurlu sif\u0259tin\u0259 yara\u015fan obraz\u0131n\u0131 yarad\u0131r. Onun i\u015f\u0131\u011fa ged\u0259n yolda \u00e7\u0259kdiyi \u0259zablara i\u015f\u0131q sal\u0131r.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n n\u0259tic\u0259sidir ki, roman\u0131 oxuyub ba\u015fa \u00e7atandan sonra m\u0259n\u0259 bel\u0259 g\u0259ldi ki, \u201c\u0130\u015f\u0131\u011fa ged\u0259n yol\u201d h\u0259m d\u0259 bu g\u00fcn\u0259 v\u0259 sabaha bir yaz\u0131\u00e7\u0131 ismar\u0131c\u0131d\u0131r: Ax\u0131 bu g\u00fcn d\u0259 c\u0259miyy\u0259timizd\u0259 b\u0259z\u0259n h\u0259qiqi ziyal\u0131lar\u0131n deyil, \u00f6z var-d\u00f6vl\u0259ti il\u0259 \u00f6y\u00fcn\u0259nl\u0259rin m\u0259clisl\u0259rin ba\u015f\u0131na ke\u00e7irildiyin\u0259 az rast g\u0259lmirik. Bu bax\u0131mdan d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, \u201c\u0130\u015f\u0131\u011fa ged\u0259n yol\u201d h\u0259m d\u0259 bug\u00fcnk\u00fc insanlar\u0131 i\u015f\u0131\u011fa s\u0259sl\u0259yir. V\u0259 y\u0259qin ki, sabah da bel\u0259 ismar\u0131ca ehtiyac olacaq v\u0259 \u0259s\u0259r sabah da insanlar\u0131 i\u015f\u0131\u011fa s\u0259sl\u0259y\u0259c\u0259k. Z\u0259rdabi ideyalar\u0131 aktual olduqca \u201c\u0130\u015f\u0131\u011fa ged\u0259n yol\u201d da aktual olacaq, insanlar\u0131 do\u011fru yola, i\u015f\u0131q g\u0259l\u0259n t\u0259r\u0259f\u0259 istiqam\u0259tl\u0259ndir\u0259c\u0259k. M\u0259nc\u0259, b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u0131n v\u0259 f\u0259rd olaraq kamil yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n \u0259sl missiyas\u0131 da m\u0259hz budur&#8230;<\/p>\n<h3><i><b>M\u00fcs\u0259llim H\u018fS\u018fNOV<\/b><\/i><\/h3>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8230; N\u0259hay\u0259t ki, bu yay g\u00fcnl\u0259rin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n q\u0131sa m\u0259zuniyy\u0259tim d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 son ill\u0259r geni\u015f ictimai v\u0259 \u0259d\u0259bi rezonans do\u011furmu\u015f b\u0259zi b\u0259dii \u0259s\u0259rl\u0259ri oxuma\u011f\u0131 q\u0259rara ald\u0131m. Onlardan biri d\u0259 az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q ideologiyas\u0131 v\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnasl\u0131\u011fa dair sanball\u0131 t\u0259dqiqatlar\u0131 v\u0259 lirik \u015feirl\u0259ri il\u0259 yax\u015f\u0131 tan\u0131nan filoloq-alim Sona V\u0259liyevan\u0131n \u201c\u0130\u015f\u0131\u011fa ged\u0259n yol\u201d roman\u0131 idi.\u00a0 \u00c7\u00fcnki bu epik \u0259s\u0259rin milli jurnalistikam\u0131z\u0131n banisi, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":30260,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20,63],"tags":[],"class_list":{"0":"post-23797","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-kinci-zrdab-ziyali-qzet-tbitsunas","8":"category-manset"},"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.0 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Z\u0259rdabi \u00f6mr\u00fcn\u00fcn i\u015f\u0131\u011f\u0131nda - Z\u0259rdab.com<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=23797\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"az_AZ\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Z\u0259rdabi \u00f6mr\u00fcn\u00fcn i\u015f\u0131\u011f\u0131nda - Z\u0259rdab.com\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"&#8230; N\u0259hay\u0259t ki, bu yay g\u00fcnl\u0259rin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n q\u0131sa m\u0259zuniyy\u0259tim d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 son ill\u0259r geni\u015f ictimai v\u0259 \u0259d\u0259bi rezonans do\u011furmu\u015f b\u0259zi b\u0259dii \u0259s\u0259rl\u0259ri oxuma\u011f\u0131 q\u0259rara ald\u0131m. Onlardan biri d\u0259 az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q ideologiyas\u0131 v\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnasl\u0131\u011fa dair sanball\u0131 t\u0259dqiqatlar\u0131 v\u0259 lirik \u015feirl\u0259ri il\u0259 yax\u015f\u0131 tan\u0131nan filoloq-alim Sona V\u0259liyevan\u0131n \u201c\u0130\u015f\u0131\u011fa ged\u0259n yol\u201d roman\u0131 idi.\u00a0 \u00c7\u00fcnki bu epik \u0259s\u0259rin milli jurnalistikam\u0131z\u0131n banisi, [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=23797\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Z\u0259rdab.com\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2016-11-05T09:29:33+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2023-10-20T12:24:34+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/hesen-bey.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"480\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"640\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"19 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=23797#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=23797\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/97079b7570c1e89ec0d9e138c3672136\"},\"headline\":\"Z\u0259rdabi \u00f6mr\u00fcn\u00fcn i\u015f\u0131\u011f\u0131nda\",\"datePublished\":\"2016-11-05T09:29:33+00:00\",\"dateModified\":\"2023-10-20T12:24:34+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=23797\"},\"wordCount\":3883,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=23797#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/hesen-bey.jpg\",\"articleSection\":[\"H\u018fS\u018fN B\u018fY Z\u018fRDAB\u0130\",\"MAN\u015eET\"],\"inLanguage\":\"az\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=23797#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=23797\",\"url\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=23797\",\"name\":\"Z\u0259rdabi \u00f6mr\u00fcn\u00fcn i\u015f\u0131\u011f\u0131nda - Z\u0259rdab.com\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=23797#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=23797#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/hesen-bey.jpg\",\"datePublished\":\"2016-11-05T09:29:33+00:00\",\"dateModified\":\"2023-10-20T12:24:34+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/97079b7570c1e89ec0d9e138c3672136\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=23797#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"az\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=23797\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=23797#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/hesen-bey.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/hesen-bey.jpg\",\"width\":480,\"height\":640},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=23797#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Z\u0259rdabi \u00f6mr\u00fcn\u00fcn i\u015f\u0131\u011f\u0131nda\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/\",\"name\":\"Z\u0259rdab.com\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/97079b7570c1e89ec0d9e138c3672136\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d9c52a9a27c32119cb6679a077fa3e2779e5f822c451cbf01098004361d466ec?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d9c52a9a27c32119cb6679a077fa3e2779e5f822c451cbf01098004361d466ec?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"admin\"},\"url\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Z\u0259rdabi \u00f6mr\u00fcn\u00fcn i\u015f\u0131\u011f\u0131nda - Z\u0259rdab.com","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=23797","og_locale":"az_AZ","og_type":"article","og_title":"Z\u0259rdabi \u00f6mr\u00fcn\u00fcn i\u015f\u0131\u011f\u0131nda - Z\u0259rdab.com","og_description":"&#8230; N\u0259hay\u0259t ki, bu yay g\u00fcnl\u0259rin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n q\u0131sa m\u0259zuniyy\u0259tim d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 son ill\u0259r geni\u015f ictimai v\u0259 \u0259d\u0259bi rezonans do\u011furmu\u015f b\u0259zi b\u0259dii \u0259s\u0259rl\u0259ri oxuma\u011f\u0131 q\u0259rara ald\u0131m. Onlardan biri d\u0259 az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q ideologiyas\u0131 v\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnasl\u0131\u011fa dair sanball\u0131 t\u0259dqiqatlar\u0131 v\u0259 lirik \u015feirl\u0259ri il\u0259 yax\u015f\u0131 tan\u0131nan filoloq-alim Sona V\u0259liyevan\u0131n \u201c\u0130\u015f\u0131\u011fa ged\u0259n yol\u201d roman\u0131 idi.\u00a0 \u00c7\u00fcnki bu epik \u0259s\u0259rin milli jurnalistikam\u0131z\u0131n banisi, [&hellip;]","og_url":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=23797","og_site_name":"Z\u0259rdab.com","article_published_time":"2016-11-05T09:29:33+00:00","article_modified_time":"2023-10-20T12:24:34+00:00","og_image":[{"width":480,"height":640,"url":"https:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/hesen-bey.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"19 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=23797#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=23797"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/97079b7570c1e89ec0d9e138c3672136"},"headline":"Z\u0259rdabi \u00f6mr\u00fcn\u00fcn i\u015f\u0131\u011f\u0131nda","datePublished":"2016-11-05T09:29:33+00:00","dateModified":"2023-10-20T12:24:34+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=23797"},"wordCount":3883,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=23797#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/hesen-bey.jpg","articleSection":["H\u018fS\u018fN B\u018fY Z\u018fRDAB\u0130","MAN\u015eET"],"inLanguage":"az","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/www.zerdab.com\/?p=23797#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=23797","url":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=23797","name":"Z\u0259rdabi \u00f6mr\u00fcn\u00fcn i\u015f\u0131\u011f\u0131nda - Z\u0259rdab.com","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=23797#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=23797#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/hesen-bey.jpg","datePublished":"2016-11-05T09:29:33+00:00","dateModified":"2023-10-20T12:24:34+00:00","author":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/97079b7570c1e89ec0d9e138c3672136"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=23797#breadcrumb"},"inLanguage":"az","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.zerdab.com\/?p=23797"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=23797#primaryimage","url":"https:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/hesen-bey.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/hesen-bey.jpg","width":480,"height":640},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=23797#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/www.zerdab.com\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Z\u0259rdabi \u00f6mr\u00fcn\u00fcn i\u015f\u0131\u011f\u0131nda"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/#website","url":"https:\/\/www.zerdab.com\/","name":"Z\u0259rdab.com","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.zerdab.com\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"az"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/97079b7570c1e89ec0d9e138c3672136","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d9c52a9a27c32119cb6679a077fa3e2779e5f822c451cbf01098004361d466ec?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d9c52a9a27c32119cb6679a077fa3e2779e5f822c451cbf01098004361d466ec?s=96&d=mm&r=g","caption":"admin"},"url":"https:\/\/www.zerdab.com\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23797","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=23797"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23797\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":30261,"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23797\/revisions\/30261"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/30260"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=23797"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=23797"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=23797"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}