{"id":30020,"date":"2023-07-22T03:20:01","date_gmt":"2023-07-21T23:20:01","guid":{"rendered":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=30020"},"modified":"2023-07-22T10:05:45","modified_gmt":"2023-07-22T06:05:45","slug":"milli-m%c9%99tbuat-148-h%c9%99s%c9%99n-b%c9%99y-z%c9%99rdabi-oz-q%c9%99zetin%c9%99-%c9%99kinci-adini-t%c9%99saduf%c9%99n-qoymamisdi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=30020","title":{"rendered":"Milli m\u0259tbuat &#8211; 148: H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi \u00f6z q\u0259zetin\u0259 \u201c\u018fkin\u00e7i\u201d ad\u0131n\u0131 t\u0259sad\u00fcf\u0259n qoymam\u0131\u015fd\u0131"},"content":{"rendered":"<p>Ana dilind\u0259 q\u0259zet n\u0259\u015fr etm\u0259yi qar\u015f\u0131s\u0131na m\u0259qs\u0259d qoyan v\u0259 bunun z\u0259ruriliyini yax\u015f\u0131 d\u0259rk el\u0259y\u0259n H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi n\u0259hay\u0259t \u00e7ox \u0259zab v\u0259 \u0259ziyy\u0259tl\u0259rd\u0259n sonra 1875-ci ilin 22 iyulunda \u201c\u018fkin\u00e7i\u201dnin n\u0259\u015frin\u0259 ba\u015flam\u0131\u015f v\u0259 bununla da o, h\u0259min tarixd\u0259n etibar\u0259n Az\u0259rbaycan Milli m\u0259tbuat\u0131n\u0131n \u0259sas\u0131n\u0131 qoymu\u015fdur.<\/p>\n<figure id=\"attachment_30028\" aria-describedby=\"caption-attachment-30028\" style=\"width: 235px\" class=\"wp-caption alignleft\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-30028\" src=\"http:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/eldeniz-hesenov.png\" alt=\"\" width=\"235\" height=\"313\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-30028\" class=\"wp-caption-text\"><strong>Eld\u0259niz H\u0259s\u0259nov,<\/strong><br \/><strong>Aqrar elml\u0259ri \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru, Beyn\u0259lxalq Ekoenergetika Akademiyas\u0131n\u0131n ekologiya \u00fczr\u0259 professoru, Az\u0259rbaycan Jurnalistl\u0259r v\u0259 Yaz\u0131\u00e7\u0131lar Birliyinin \u00fczv\u00fc, \u201cQ\u0131z\u0131l q\u0259l\u0259m\u201d, \u201cAli Media\u201d m\u00fckafat\u0131 laureat\u0131, Z\u0259rdabi\u015f\u00fcnas, Bak\u0131 D\u00f6vl\u0259t Universitetinin Ekologiya v\u0259 torpaq\u015f\u00fcnasl\u0131q fak\u00fclt\u0259sinin m\u00fc\u0259llimi.<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n<p>\u201c\u018fkin\u00e7i\u201d q\u0259zetinin n\u0259\u015fr olunmas\u0131nda v\u0259 inki\u015faf etdirilm\u0259sind\u0259 H\u0259s\u0259n b\u0259yin \u0259traf\u0131nda b\u00f6y\u00fck m\u0259h\u0259bb\u0259t v\u0259 h\u00f6rm\u0259tl\u0259 yana\u015fd\u0131\u011f\u0131 Az\u0259rbaycan dramaturgiyas\u0131n\u0131n banisi, materealist Mirz\u0259 F\u0259t\u0259li Axundov, b\u00f6y\u00fck maarif\u00e7i \u015fair Seyid \u018fzim \u015eirvani, vaxtil\u0259 H\u0259s\u0259n b\u0259yin Bak\u0131 gimnaziyas\u0131nda d\u0259rs dediyi, sonradan g\u00f6rk\u0259mli dramaturq, jurnalist kimi yeti\u015f\u0259n N\u0259c\u0259f b\u0259y V\u0259zirov, \u018fsg\u0259r b\u0259y Ad\u0131g\u00f6z\u0259lov (Gorani), h\u0259m\u00e7inin M\u0259mm\u0259dta\u011f\u0131 \u018flizad\u0259 \u015eirvani, \u018fhs\u0259n\u00fcl Qabil, \u018fl\u0259kb\u0259r Heyd\u0259ri kimi d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn maarif\u00e7i, demokrat, t\u0259r\u0259qqip\u0259rv\u0259r \u015fair v\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131lar\u0131 toplanm\u0131\u015fd\u0131. H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi onlar\u0131n h\u0259r birinin k\u00f6m\u0259yin\u0259 arxalan\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>Bu q\u0259zeti \u00e7ap ed\u0259n H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi \u201c\u018fkin\u00e7i\u201dnin \u0259sas yazar\u0131 olmaqla o, h\u0259m q\u0259zetin na\u015firi, redaktoru, ba\u015f m\u0259qal\u0259l\u0259rin m\u00fc\u0259llifi, texniki bir i\u015f\u00e7isi v\u0259 h\u0259m d\u0259 koorrektoru kimi f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn Qafqazda \u0259ks-s\u0259da do\u011furan \u201c\u018fkin\u00e7i\u201d G\u00fcrc\u00fcstan, Da\u011f\u0131stan, \u00d6zb\u0259kistan v\u0259 ba\u015fqa yerl\u0259rd\u0259 d\u0259 yay\u0131lma\u011fa ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<p>H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi yaz\u0131rd\u0131: \u201cMaarifd\u0259n, elmd\u0259n m\u0259hrum bir xalq i\u015f\u0131qdan m\u0259hrumdur\u201d (Se\u00e7ilmi\u015f \u0259s\u0259rl\u0259ri. Bak\u0131, 1960, s.7).<\/p>\n<p>\u201c\u018fkin\u00e7i\u201d q\u0259zetinin banisi H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin bu q\u0259zeti n\u0259\u015fr etm\u0259kd\u0259 \u0259sas m\u0259qs\u0259di xalq aras\u0131nda elmi, m\u0259d\u0259niyy\u0259ti yaymaq, inki\u015faf etdirm\u0259k, k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 bar\u0259d\u0259 elmi yenilikl\u0259ri v\u0259 bilikl\u0259ri t\u0259bli\u011f etm\u0259k, mill\u0259tinin h\u0259rt\u0259r\u0259fli inki\u015faf\u0131na nail olmaq idi.<\/p>\n<p>Ensiklopedik bilik sahibi, b\u00f6y\u00fck pedaqoq, jurnalist v\u0259 ictimai-siyasi xadim H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi q\u0259zetin\u0259 \u201c\u018fkin\u00e7i\u201d ad\u0131n\u0131 t\u0259sad\u00fcf\u0259n verm\u0259mi\u015fdi. O, n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131rd\u0131 ki, bu q\u0259zet ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 yoxsul k\u0259ndlil\u0259rin, \u0259kin\u00e7il\u0259rin v\u0259ziyy\u0259tini, onlar\u0131n arzu v\u0259 ist\u0259kl\u0259rini i\u015f\u0131qland\u0131rmal\u0131, \u0259halinin maddi-rifah hal\u0131n\u0131n yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n gerid\u0259 qalm\u0131\u015f k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131na xidm\u0259t etm\u0259lidir.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri q\u0259zet vasit\u0259sil\u0259 xalq\u0131na \u00e7atd\u0131ran H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi \u201cH\u0259yat\u201d q\u0259zetinin 11 yanvar 1906-c\u0131 il tarixli 9-cu n\u00f6mr\u0259sind\u0259 yaz\u0131rd\u0131: \u201cQ\u0259zet camaat \u00fc\u00e7\u00fcnd\u00fcr. Camaat q\u0259zet \u00fc\u00e7\u00fcn deyildir\u201d.<\/p>\n<p>Bu ideyalar\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sind\u0259 yaln\u0131z q\u0259zetin dilind\u0259n istifad\u0259 etm\u0259yi qar\u015f\u0131s\u0131na m\u0259qs\u0259d qoyan, \u201cH\u0259r vilay\u0259tin q\u0259zet\u0259si g\u0259r\u0259k ol vilay\u0259tin ayin\u0259si olsun\u201d dey\u0259n H\u0259s\u0259n b\u0259y ana dilind\u0259 \u201c\u018fkin\u00e7i\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda q\u0259zetin n\u0259\u015fr olunmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 Qafqaz Senzura Komit\u0259sin\u0259, Bak\u0131 Qubernatoruna g\u00f6nd\u0259rdiyi yaz\u0131\u015fmalardan, \u00e7ox iztirablardan sonra h\u00f6kum\u0259td\u0259n icaz\u0259 al\u0131r. H\u0259s\u0259n b\u0259y bu icaz\u0259ni almaq \u00fc\u00e7\u00fcn 7 il m\u00fcbariz\u0259 aparm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi \u201cH\u0259yat\u201d q\u0259zetinin 11 yanvar 1905-ci il il tarixli 129-cu n\u00f6mr\u0259sind\u0259 yaz\u0131rd\u0131: \u201cBizim qubernator&#8230; general Staroselski, do\u011frudur, xalis rus idi, amma \u00f6vr\u0259ti g\u00fcrc\u00fc q\u0131z\u0131 idi. Ona g\u00f6r\u0259 Qafqaz\u0131n yerli \u0259halisini art\u0131q \u00f6z\u00fcn\u0259 dost tuturdu. M\u0259n \u00a0ona \u00a0d\u0259rdimi \u00a0dey\u0259nd\u0259n \u00a0sonra m\u0259sl\u0259h\u0259t g\u00f6rd\u00fc ki, q\u0259zetin \u00a0ad\u0131n\u0131 \u201c\u018fkin\u00e7i\u201d qoyum ki, g\u00fcya m\u0259hz \u0259kin v\u0259 zira\u0259td\u0259n dan\u0131\u015facaq v\u0259 \u00f6z\u00fc d\u0259 boynuna \u00e7\u0259kdi ki, senzorlu\u011fu q\u0259bul el\u0259sin. Bu t\u00f6vr \u0259riz\u0259 verib izin ald\u0131m\u201d.<\/p>\n<p>\u201cRevolyusiya i kultura\u201d jurnal\u0131n\u0131n 1939-cu il tarixli 6-c\u0131 n\u00f6mr\u0259sind\u0259 vaxt\u0131 il\u0259 H\u0259nif\u0259 xan\u0131m M\u0259likovan\u0131n yazd\u0131\u011f\u0131 \u201cH\u0259s\u0259n b\u0259y M\u0259likov Z\u0259rdabinin t\u0259rc\u00fcmeyi-hal\u0131\u201d m\u0259qal\u0259sind\u0259 deyirdi: \u201cH\u0259s\u0259n b\u0259y g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 m\u00f6hk\u0259m \u00fcmid b\u0259sl\u0259yir v\u0259 bu c\u00fcr arzular i\u00e7ind\u0259 \u00e7\u0131rp\u0131n\u0131rd\u0131. O, q\u0259zet \u00e7\u0131xarmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7al\u0131\u015fma\u011fa ba\u015flad\u0131. Bu q\u0259zet Az\u0259rbaycan dilind\u0259 n\u0259\u015fr olunacaq v\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 q\u0259zeti olacaqd\u0131r. Q\u0259zetin n\u0259\u015frin\u0259 icaz\u0259 yeddi il \u00e7\u0259kdi\u201d.<\/p>\n<p>\u201c\u018fkin\u00e7i\u201d q\u0259zetinin n\u0259\u015frin\u0259 ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 ilk g\u00fcnd\u0259n onun el\u0259 bir n\u00f6mr\u0259si yoxdur ki, Z\u0259rdabi orada k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131na dair k\u0259ndlil\u0259r\u0259 s\u0259m\u0259r\u0259li, elmi, t\u0259cr\u00fcbi t\u00f6vsiy\u0259l\u0259r verm\u0259sin. Bu q\u0259zetd\u0259 \u201cK\u0259nd \u0259halisinin f\u0259aliyy\u0259ti\u201d adl\u0131 ayr\u0131ca gu\u015f\u0259nin yarad\u0131lmas\u0131, burada \u00e7ap edil\u0259n m\u0259qal\u0259l\u0259rin yerl\u0259r\u0259, z\u0259hm\u0259tke\u015fl\u0259r\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u0259hz onun \u00f6z elin\u0259, obas\u0131na mill\u0259tin\u0259, xalq\u0131na ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n v\u0259 d\u0259rin m\u0259h\u0259bb\u0259tinin t\u0259c\u0259ss\u00fcm\u00fc idi.<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-28402\" src=\"http:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/hesen-bey-zerdabi.evi_.jpg\" alt=\"\" width=\"574\" height=\"311\" srcset=\"https:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/hesen-bey-zerdabi.evi_.jpg 1000w, https:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/hesen-bey-zerdabi.evi_-400x216.jpg 400w, https:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/hesen-bey-zerdabi.evi_-768x415.jpg 768w, https:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/hesen-bey-zerdabi.evi_-550x298.jpg 550w, https:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/hesen-bey-zerdabi.evi_-696x377.jpg 696w, https:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/hesen-bey-zerdabi.evi_-776x420.jpg 776w\" sizes=\"auto, (max-width: 574px) 100vw, 574px\" \/><\/p>\n<p>Oxucular yax\u015f\u0131 bilirl\u0259r ki, \u201c\u018fkin\u00e7i\u201d q\u0259zetinin ilk n\u00f6mr\u0259sind\u0259n son n\u00f6mr\u0259sin\u0259d\u0259k h\u0259r say\u0131nda yerl\u0259rd\u0259 \u00e7arizm, b\u0259yl\u0259r v\u0259 m\u00fclk\u0259darlar t\u0259r\u0259find\u0259n amans\u0131z olaraq istismara m\u0259ruz qalan yoxsul k\u0259ndlil\u0259rin t\u0259s\u0259rr\u00fcfat d\u0259rd-s\u0259rl\u0259rind\u0259n dan\u0131\u015f\u0131l\u0131r, torpaqbec\u0259rm\u0259 al\u0259tl\u0259ri, \u0259kin\u00e7ilik, bitki\u00e7ilik, bec\u0259rm\u0259, su problemi, heyvandarl\u0131q, ip\u0259k\u00e7ilik v\u0259 sair bu kimi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n s\u00f6hb\u0259t a\u00e7\u0131l\u0131r, z\u0259hm\u0259tke\u015f k\u0259ndlil\u0259r\u0259 laz\u0131m\u0131 m\u0259sl\u0259h\u0259tl\u0259r, t\u00f6vsiy\u0259l\u0259r verilir. \u00c7arizmin b\u00fct\u00fcn m\u0259ne\u0259l\u0259rin\u0259 baxmayaraq xeyirxah \u0259m\u0259l sahibi H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi z\u0259ruri vasit\u0259 v\u0259 \u00fcsullar\u0131 \u00f6yr\u0259nib t\u0259tbiq etm\u0259kl\u0259 mill\u0259tinin, xalq\u0131n\u0131n t\u0259r\u0259qqisin\u0259 \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f v\u0259 onlara yard\u0131m\u00e7\u0131 olmu\u015fdur.<\/p>\n<p>H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi \u201c\u018fkin\u00e7i\u201d q\u0259zetinin \u0259vv\u0259linci n\u00f6mr\u0259sind\u0259 (\u201c\u018fkin\u00e7i\u201d 22 iyul 1875) q\u0259zetin f\u0259aliyy\u0259ti bar\u0259d\u0259 m\u0259lumat verir. Q\u0259zetin m\u0259zmununun f\u0259aliyy\u0259t istiqam\u0259tl\u0259rini f\u0259sill\u0259r\u0259 b\u00f6l\u00fcr. T\u0259bii ki, h\u0259r bir f\u0259sil \u00fczr\u0259 yaz\u0131lan x\u0259b\u0259rl\u0259r, h\u0259r hans\u0131 bir m\u0259s\u0259l\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n t\u0259r\u0259qqisin\u0259 xidm\u0259t etm\u0259kd\u0259n ibar\u0259t idi.<\/p>\n<p>Bu q\u0259zeti \u00e7ap ed\u0259n H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi \u201c\u018fkin\u00e7i\u201dnin \u0259sas yazar\u0131 olmaqla, o, h\u0259m q\u0259zetin na\u015firi, redaktoru, ba\u015f m\u0259qal\u0259l\u0259rin m\u00fc\u0259llifi, texniki bir i\u015f\u00e7isi v\u0259 h\u0259m d\u0259 korrektoru kimi f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rirdi.<\/p>\n<p>Z\u0259rdabi yaz\u0131rd\u0131: \u201c\u018fkin\u00e7i\u201d q\u0259zetind\u0259 bu a\u015fa\u011f\u0131da adlanan f\u0259sill\u0259r olacaqd\u0131r. \u018fvv\u0259linci f\u0259sil daxiliy\u0259 olacaqd\u0131r, y\u0259ni q\u0259zetin m\u00fcnsisinin \u00f6z t\u0259r\u0259find\u0259n qeydl\u0259r olacaqd\u0131r. \u0130kinci f\u0259sild\u0259 \u0259kin v\u0259 zira\u0259t x\u0259b\u0259rl\u0259ri olacaqd\u0131r, y\u0259ni bizim ya qeyri vilay\u0259tl\u0259rd\u0259 olan \u0259kinl\u0259rd\u0259n, onlar\u0131 \u0259kib bec\u0259rm\u0259kd\u0259n, onlar\u0131 \u0259kib bec\u0259r\u0259n vaxtda i\u015fl\u0259n\u0259n \u0259sbablardan, \u0259kin yerini \u015fum etm\u0259kd\u0259n, \u0259kin yerini q\u00fcvv\u0259tli etm\u0259kd\u0259n \u00f6tr\u00fc o yer\u0259 qeyri \u015feyl\u0259r qar\u0131\u015fd\u0131rmaqdan, x\u00fclas\u0259, \u0259kind\u0259n v\u0259 \u0259kini bi\u00e7ib g\u00f6t\u00fcr\u00fcb qurudub d\u00f6y\u00fcb saxlamaqdan dan\u0131\u015f\u0131q olacaqd\u0131r. H\u0259m\u00e7inin bu ikinci f\u0259sild\u0259 maldarl\u0131qdan v\u0259 mallardan \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259l\u0259n \u015feyl\u0259rd\u0259n dan\u0131\u015f\u0131q olacaqd\u0131r, y\u0259ni bizim v\u0259 ya qeyri vilay\u0259tl\u0259rd\u0259 n\u0259 cism mallar saxlamaqdan v\u0259 ya n\u0259 t\u00f6vr saxlamaqdan v\u0259 onlardan \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259l\u0259n \u015feyl\u0259ri n\u0259 t\u00f6vr yax\u015f\u0131raq \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259tirm\u0259kd\u0259n dan\u0131\u015f\u0131q olacaqd\u0131r. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0259sild\u0259 elm x\u0259b\u0259rl\u0259ri olacaqd\u0131r, y\u0259ni elm ya imtahan yolu il\u0259 a\u015fkar olan, m\u0259s\u0259l\u0259n insan\u0131n b\u0259d\u0259nin\u0259 v\u0259 mal\u0131na n\u0259ti olan x\u0259b\u0259rl\u0259rd\u0259n dan\u0131\u015f\u0131q olacaqd\u0131r. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc f\u0259sild\u0259 t\u0259z\u0259 x\u0259b\u0259rl\u0259r olacaqd\u0131r v\u0259 bu t\u0259z\u0259 x\u0259b\u0259rl\u0259r bir ne\u00e7\u0259 qism olacaqd\u0131r. \u018fvv\u0259la, ticar\u0259t x\u0259b\u0259rl\u0259ri olacaqd\u0131r, y\u0259ni bizim vilay\u0259timizd\u0259 v\u0259 ya qeyri vilay\u0259tl\u0259rd\u0259 bir \u015fey, m\u0259s\u0259l\u0259n, bu\u011fda filan \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 ya filan k\u0259ndd\u0259 n\u0259 qiym\u0259t\u0259 v\u0259 n\u0259 t\u00f6vr sat\u0131lmaqdan x\u0259b\u0259r ver\u0259c\u0259kdir.<\/p>\n<p>Sani, bizim Rusiya d\u00f6vl\u0259tinin v\u0259 qeyri d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin politika x\u0259b\u0259rl\u0259rind\u0259n dan\u0131\u015f\u0131q olacaqd\u0131r, y\u0259ni pad\u015fahlar\u0131n v\u0259 onlar\u0131n b\u00fcz\u0259ralar\u0131n\u0131n aralar\u0131nda olan dan\u0131\u015f\u0131qlardan v\u0259 d\u00f6vl\u0259tl\u0259r aras\u0131nda olan c\u0259ngl\u0259rd\u0259n x\u0259b\u0259r ver\u0259c\u0259kdir. Salis, Rusiya d\u00f6vl\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n \u00f6z tabel\u0259rin\u0259 sadiq olan h\u00f6kml\u0259rd\u0259n x\u0259b\u0259r ver\u0259c\u0259kdir. Rabe, bizim k\u0259nd sudlar\u0131nda ya miravoy sudda v\u0259 ya okruynay sudda q\u0259t olan i\u015fl\u0259rin \u00fcmd\u0259sinin q\u0259tnam\u0259si olacaqd\u0131r. Xamis, yuxar\u0131da zikr olan x\u0259b\u0259rl\u0259rd\u0259n savay\u0131 h\u0259r bir vilay\u0259td\u0259 a\u015fkar olan m\u0259\u015fhur naxo\u015fluq ya yanqu, ya o\u011furluq v\u0259 ya qeyri qism x\u0259b\u0259rl\u0259rd\u0259n dan\u0131\u015f\u0131q olacaqd\u0131r\u201d.<\/p>\n<p>H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin q\u0259zetin g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259yi f\u0259aliyy\u0259t v\u0259 f\u0259aliyy\u0259t istiqam\u0259tl\u0259ri bar\u0259d\u0259 verdiyi m\u0259lumatdan ayd\u0131n olur ki, o bu q\u0259zetin ad\u0131n\u0131 t\u0259sad\u00fcf\u0259n \u201c\u018fkin\u00e7i\u201d qoymam\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Badkub\u0259 gimnaziyas\u0131n\u0131n m\u00fc\u0259llimi H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi \u201c\u018fkin\u00e7i\u201dni n\u0259\u015fr etdirdiyi zamanda, habel\u0259 o, harada ya\u015famas\u0131ndan, hans\u0131 sah\u0259d\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259sind\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq do\u011fma Az\u0259rbaycan\u0131n inki\u015faf\u0131, t\u0259r\u0259qqisi yolunda \u00f6mr\u00fcn\u00fcn sonunad\u0259k m\u00fcst\u0259sna xidm\u0259tl\u0259r g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir.<\/p>\n<p>\u00c7oxsah\u0259li v\u0259 \u00e7ox\u015fax\u0259li elmi bilik sahibi olmu\u015f H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 bir \u00e7ox elml\u0259rin \u0259sas\u0131n\u0131 qoymu\u015fdur. Bel\u0259 ki, apard\u0131\u011f\u0131m\u0131z t\u0259dqiqatlar biz\u0259 dem\u0259y\u0259 \u0259sas verir ki, Z\u0259rdabi birm\u0259nal\u0131 olaraq Az\u0259rbaycanda aqrar elml\u0259rin banisidir.\u00a0 1865-ci ild\u0259 Moskva Universitetinin fizika, riyaziyyat fakult\u0259sinin t\u0259bi\u0259t \u015f\u00f6b\u0259sini elml\u0259r namiz\u0259di alimlik d\u0259r\u0259c\u0259si il\u0259 bitirm\u0259si v\u0259 onun t\u0259bi\u0259t\u015f\u00fcnasl\u0131q, torpaq\u015f\u00fcnasl\u0131q, aqrokimya, bitki\u00e7ilik, me\u015f\u0259\u015f\u00fcnasl\u0131q, yerqurulu\u015fu, heyvandarl\u0131q, qu\u015f\u00e7uluq, ar\u0131\u00e7\u0131l\u0131q v\u0259 dig\u0259r sah\u0259l\u0259rd\u0259 g\u00f6rd\u00fcy\u00fc elmi, t\u0259cr\u00fcbi i\u015fl\u0259ri, yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131, dahi m\u00fct\u0259f\u0259kkiri d\u00fcnya klassikl\u0259ri s\u0131ras\u0131nda \u00f6nc\u00fcl yerl\u0259r\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xarm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin yuxar\u0131da qeyd olunan elml\u0259r sah\u0259sind\u0259ki, habel\u0259 bu elml\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 olan dig\u0259r elml\u0259r sah\u0259sind\u0259ki misilsiz xidm\u0259tl\u0259rini, elmi, t\u0259cr\u00fcbi naliyy\u0259tl\u0259rini d\u00f6vri m\u0259tbuat\u0131m\u0131z\u0131n b\u00fcn\u00f6vr\u0259sini qoydu\u011fu \u201c\u018fkin\u00e7i\u201d (1875-1877) q\u0259zetinin s\u0259hif\u0259l\u0259rind\u0259ki tarixi yaz\u0131lar\u0131, eyni zamanda ayr\u0131-ayr\u0131 vaxtlarda \u201cH\u0259yat\u201d, \u201c\u0130r\u015fad\u201d, \u201cKaspi\u201d, \u201c\u015e\u0259rqi rus\u201d \u201cNovoye obozreniya\u201d v\u0259 s. q\u0259zetl\u0259rd\u0259 d\u0259rc etdirdiyi m\u0259qal\u0259l\u0259ri, 1899-1903-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 \u201cTorpaq, su v\u0259 hava\u201d \u0259s\u0259ri, \u201cH\u0259vasi x\u0259ms\u0259\u201d, \u201cB\u0259d\u0259ni salamat saxlamaq d\u00fcstur\u0259l\u0259m\u0259li\u201d \u0259s\u0259rl\u0259ri v\u0259 bir \u00e7ox elmi m\u0259qal\u0259l\u0259ri il\u0259 tan\u0131\u015f olan h\u0259r bir Az\u0259rbaycan ziyal\u0131s\u0131na, alimin\u0259 yax\u015f\u0131 m\u0259lum olur ki, bu dahi m\u00fct\u0259f\u0259kkir do\u011frudan da ensiklopedik bilik, fitri istedad sahibi olub.<\/p>\n<p>H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin \u0259kin\u00e7ilik m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin yarad\u0131c\u0131s\u0131 oldu\u011fu onun t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 yarad\u0131lan q\u0259zetin \u201c\u018fkin\u00e7i\u201d adland\u0131r\u0131lmas\u0131ndan v\u0259 bu q\u0259zetin dem\u0259k olar ki, b\u00fct\u00fcn n\u00f6mr\u0259l\u0259rind\u0259, x\u00fcsusi il\u0259 \u201cElm x\u0259b\u0259rl\u0259ri\u201d, \u201c\u018fkin v\u0259 zira\u0259t x\u0259b\u0259rl\u0259ri\u201d, \u201c\u018ff Ali-\u018fhdi-Dehat\u201d v\u0259 h\u0259m\u00e7inin \u201cDaxiliyy\u0259\u201d \u015f\u00f6b\u0259l\u0259rind\u0259 \u0259kin\u00e7ilik m\u0259d\u0259niyy\u0259ti haqq\u0131nda ged\u0259n yaz\u0131lar\u0131ndan biz\u0259 yax\u015f\u0131 m\u0259lum olur.<\/p>\n<figure id=\"attachment_29902\" aria-describedby=\"caption-attachment-29902\" style=\"width: 1280px\" class=\"wp-caption alignright\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-29902\" src=\"http:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/hesen-bey-zerdabi-zerdab-rayonu.jpeg\" alt=\"hesen-bey-zerdabi-zerdab-rayonu.jpeg\" width=\"1280\" height=\"720\" srcset=\"https:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/hesen-bey-zerdabi-zerdab-rayonu.jpeg 1280w, https:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/hesen-bey-zerdabi-zerdab-rayonu-400x225.jpeg 400w, https:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/hesen-bey-zerdabi-zerdab-rayonu-550x309.jpeg 550w, https:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/hesen-bey-zerdabi-zerdab-rayonu-768x432.jpeg 768w, https:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/hesen-bey-zerdabi-zerdab-rayonu-696x392.jpeg 696w, https:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/hesen-bey-zerdabi-zerdab-rayonu-1068x601.jpeg 1068w, https:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/hesen-bey-zerdabi-zerdab-rayonu-747x420.jpeg 747w\" sizes=\"auto, (max-width: 1280px) 100vw, 1280px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-29902\" class=\"wp-caption-text\">H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi<\/figcaption><\/figure>\n<p>Aqrar elml\u0259rin b\u00fcn\u00f6vr\u0259sini qoyan, aqrar \u00f6lk\u0259 olan Az\u0259rbaycanda \u0259halinin ba\u015fl\u0131ca m\u0259\u015f\u011fuliyy\u0259tinin \u0259kin\u00e7ilikl\u0259 ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu g\u00f6r\u0259n v\u0259 onun inki\u015faf etdirm\u0259sini qar\u015f\u0131s\u0131na m\u0259qs\u0259d oyan H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi birm\u0259nal\u0131 olaraq \u0259kin\u00e7ilik m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin yarad\u0131c\u0131s\u0131 hesab edilir.<\/p>\n<p>H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin elmi irsi il\u0259 yax\u0131ndan tan\u0131\u015f olduqda XIX \u0259sr aliml\u0259ri, m\u00fct\u0259f\u0259kkirl\u0259ri, \u0259dibl\u0259ri aras\u0131nda Z\u0259rdabi q\u0259d\u0259r \u0259kin\u00e7ilik m\u0259d\u0259niyy\u0259tini t\u0259r\u0259nn\u00fcm ed\u0259n, eyni zamanda k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n \u0259n m\u00fch\u00fcm sah\u0259l\u0259rind\u0259n biri hesab edil\u0259n heyvandarl\u0131\u011f\u0131n, qu\u015f\u00e7ulu\u011fun inki\u015faf etdirilm\u0259sin\u0259 diqq\u0259t yetir\u0259n ikinci bir m\u00fct\u0259x\u0259ssisin, alimin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr\u00fck. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 onun yerl\u0259rd\u0259 qoydu\u011fu t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259r, yazd\u0131\u011f\u0131 elmi-t\u0259cr\u00fcbi \u0259s\u0259rl\u0259ri, m\u0259qal\u0259l\u0259ri, ideyalar\u0131, t\u00f6vsiy\u0259l\u0259ri \u0259ks etdirir.<\/p>\n<p>\u201c\u018fkin\u00e7i\u201d q\u0259zetinin 1875-ci il 1,2,3,4,9-cu v\u0259 1876-c\u0131 il 6,13,24-c\u00fc n\u00f6mr\u0259l\u0259rind\u0259 Z\u0259rdabi heyvandarl\u0131\u011f\u0131n m\u00fcxt\u0259lif sah\u0259l\u0259rin\u0259 dair maraql\u0131 m\u0259qal\u0259l\u0259r yazmaqla oxucular\u0131na v\u0259 k\u0259ndlil\u0259r\u0259 maraql\u0131 m\u0259lumatlar v\u0259 bilgil\u0259r verirdi.<\/p>\n<p>\u00c7ar m\u0259murlar\u0131n\u0131n h\u0259d\u0259-qorxular\u0131na m\u0259h\u0259l qoymayan Z\u0259rdabi b\u0259yl\u0259rin, m\u00fclk\u0259darlar\u0131n \u0259sar\u0259ti alt\u0131nda acl\u0131q v\u0259 yaxud yoxsulluqdan \u0259zab \u00e7\u0259k\u0259n insanlar\u0131n acnacaql\u0131 hal\u0131na d\u00f6zm\u0259y\u0259r\u0259k \u201c\u018fkin\u00e7i\u201d q\u0259zeti vasit\u0259sil\u0259 onlar\u0131 \u00f6z h\u00fcquqlar\u0131n\u0131 m\u00fcdafi\u0259 etm\u0259y\u0259, azadl\u0131qlar\u0131 v\u0259 xo\u015fb\u0259xtlikl\u0259ri u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259y\u0259 s\u0259sl\u0259yirdi.<\/p>\n<p>O, \u201c\u018fkin\u00e7i\u201d q\u0259zetinin 1876-c\u0131 ild\u0259ki sonuncu say\u0131nda yaz\u0131rd\u0131: \u201cNiy\u0259 taq\u0259timizi k\u0259sirsiniz, niy\u0259 h\u0259v\u0259simizi \u00f6ld\u00fcr\u00fcrs\u00fcn\u00fcz? Niy\u0259 macal vermirsiniz dilini, sirrini bildiyimiz torpa\u011f\u0131 \u0259zizl\u0259y\u0259k, ox\u015fayaq, \u0259v\u0259zind\u0259 ondan geyim, yem\u0259k, ba\u015fucal\u0131\u011f\u0131 alaq? Vallah-billah, torpaq onun dilini bil\u0259nindir. Bizim torpaq bizimdir!\u201d. V\u0259 yaxud da \u201c\u018fkin\u00e7i\u201dnin 3-c\u00fc say\u0131nda yaz\u0131rd\u0131: \u201cNec\u0259 ki, lal yavrunun dilini anas\u0131 bil\u0259r, torpa\u011f\u0131n da q\u0259dir-qiym\u0259tini d\u0259rk ed\u0259nl\u0259r anlayar\u201d.<\/p>\n<p>B\u0259li, v\u0259t\u0259nini, torpa\u011f\u0131n\u0131 ana m\u0259h\u0259bb\u0259tind\u0259n \u00fcst\u00fcn tutan H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi mill\u0259tinin xo\u015fb\u0259xtliyini ana torpa\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131l\u0131qda g\u00f6r\u00fcr v\u0259 insanlar\u0131 torpa\u011f\u0131n q\u0259drini bilm\u0259y\u0259, ondan do\u011fru, d\u00fczg\u00fcn, s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259 etm\u0259y\u0259 s\u0259sl\u0259yirdi.<\/p>\n<p>H\u0259s\u0259n b\u0259y \u201c\u018fkin\u00e7i\u201d q\u0259zetinin dig\u0259r n\u00f6mr\u0259sind\u0259 yaz\u0131rd\u0131: \u201c\u0130nsan! Atadan, anadan k\u00fcs\u0259r, amma torpaqdan incim\u0259z, ona bivec m\u00fcnasib\u0259t b\u0259sl\u0259m\u0259z. \u00c7\u00fcnki s\u00fcm\u00fcy\u00fc onun i\u00e7ind\u0259, qoynunda dinclik tapacaq\u201d<\/p>\n<p>\u201c\u018fkin\u00e7i\u201d n\u0259\u015fr olundu\u011fu g\u00fcnd\u0259n ba\u011flananad\u0259k H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi \u00e7arizm\u0259, k\u00f6l\u0259liy\u0259 qar\u015f\u0131 bar\u0131\u015fmaz m\u00fcbariz\u0259 aparm\u0131\u015f v\u0259 rejimin torpaq m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rind\u0259 yeritdiyi haqs\u0131zl\u0131\u011fa, kort\u0259bii h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rin\u0259 \u00f6z m\u0259nfi m\u00fcnasib\u0259tini bildirmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Z\u0259rdabinin ictimai-siyasi f\u0259aliyy\u0259tind\u0259n raz\u0131 qalmayan Bak\u0131 qubernatoru onu m\u00fct\u0259madi izl\u0259y\u0259r\u0259k \u201csiyasi c\u0259h\u0259td\u0259n t\u0259hl\u00fck\u0259li v\u0259 etibars\u0131z\u201d hesab etmi\u015fdir.<\/p>\n<p>M\u0259tbuat tariximizd\u0259n m\u0259lumdur ki, erm\u0259nil\u0259rin naqis \u0259m\u0259ll\u0259rin\u0259 \u201cfitva\u201d ver\u0259n \u201cM\u015faq\u201d q\u0259zetinin redaktoru Arsurinin, eyni zamanda \u201c\u018fkin\u00e7i\u201d q\u0259zetinin m\u0259tb\u0259\u0259sind\u0259 f\u0259hl\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259n erm\u0259ni Minasovun jandarm idar\u0259sin\u0259 x\u0259b\u0259r\u00e7iliyi q\u0259zetin qapanmas\u0131na b\u0259han\u0259 olmu\u015fdur.<\/p>\n<p>Erm\u0259nil\u0259rin b\u00f6htan dolu donoslar\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131qlamas\u0131 zaman\u0131 Minasov h\u0259yas\u0131zcas\u0131na H\u0259s\u0259n b\u0259yin \u00fcz\u00fcn\u0259 durmu\u015fdur. H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi d\u0259rin z\u0259kas\u0131 v\u0259 \u0259m\u0259lisalehliyi il\u0259 b\u00fct\u00fcn \u00e7\u0259tinlikl\u0259ri aradan qald\u0131rm\u0131\u015f, erm\u0259nil\u0259r if\u015fa olunmu\u015fdur.<\/p>\n<p>Lakin, bunlara baxmayaraq n\u0259tic\u0259d\u0259 1877-ci ilin sentyabr ay\u0131nda \u201c\u018fkin\u00e7i\u201d q\u0259zeti \u00e7ar h\u00f6kum\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n ba\u011flan\u0131r.<\/p>\n<p>\u00dcmumilikd\u0259 g\u00f6t\u00fcrd\u00fckd\u0259, z\u0259ngin d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcna malik H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin \u00e7ox b\u00f6y\u00fck elmi uzaqg\u00f6r\u0259nlikl\u0259 n\u0259\u015fr etdiyi \u201c\u018fkin\u00e7i\u201d q\u0259zetinin 1875-1877-ci ill\u0259r \u0259rzind\u0259 i\u015f\u0131q \u00fcz\u00fc g\u00f6r\u0259n c\u0259mi 56 n\u00f6mr\u0259si d\u00f6vr\u00fcn elmi, m\u0259d\u0259ni, ictimai-siyasi, maddi-texniki, hadis\u0259l\u0259rini i\u015f\u0131qland\u0131rmaqla, mill\u0259tin c\u0259hal\u0259t yuxusundan oyanmas\u0131nda tarixi bir hadis\u0259 olmu\u015fdur.<\/p>\n<p>\u00c7ar h\u00f6kum\u0259ti \u00fc\u00e7\u00fcn \u201ct\u0259hl\u00fck\u0259li\u201d hesab edil\u0259n Z\u0259rdabinin Bak\u0131da qalmas\u0131 laz\u0131m bilinmir. Yekaterinodar (Krasnodar) \u00e7\u0259h\u0259r gimnaziyas\u0131na m\u00fc\u0259llim g\u00f6nd\u0259rm\u0259k ad\u0131 il\u0259 o, Bak\u0131 gimnaziyas\u0131ndan uzaqla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. V\u0259fal\u0131 h\u0259yat yolda\u015f\u0131 H\u0259nif\u0259 xan\u0131m\u0131n t\u0259klifi il\u0259 raz\u0131la\u015fan H\u0259s\u0259n b\u0259y 1880-ci ild\u0259 ail\u0259si il\u0259 birg\u0259 \u00f6z do\u011fma k\u0259ndi Z\u0259rdaba k\u00f6\u00e7\u00fcr.<\/p>\n<p>Lakin, \u00e7ar h\u00f6kum\u0259tinin bu add\u0131m\u0131 b\u00f6y\u00fck maarifp\u0259rv\u0259r, demokrat v\u0259 ictimai-siyasi xadimi, torpaq islahat\u00e7\u0131s\u0131 H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabini \u00f6z m\u0259qs\u0259dind\u0259n uzaqla\u015fd\u0131ra bilmir. O, burada m\u0259kt\u0259b a\u00e7maq, t\u0259s\u0259rr\u00fcfatla m\u0259\u015f\u011ful olmaq fikrin\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcr, lakin orada da ona mane olurlar, h\u0259r add\u0131m\u0131n\u0131 izl\u0259yirl\u0259r.<\/p>\n<p>Z\u0259rdabi \u00e7ar m\u0259murlar\u0131n\u0131n, b\u0259yl\u0259rin, m\u00fclk\u0259darlar\u0131n, iri torpaq sahibl\u0259rinin, qol\u00e7omaqlar\u0131n yerl\u0259rd\u0259 t\u00f6r\u0259tmi\u015f olduqlar\u0131 zorak\u0131l\u0131q, \u00f6zba\u015fnal\u0131q hallar\u0131 bar\u0259d\u0259 m\u00fct\u0259madi olaraq rusca m\u0259qal\u0259l\u0259r yazaraq onlar\u0131 Bak\u0131 v\u0259 Tiflisd\u0259 n\u0259\u015fr olunan q\u0259zetl\u0259rd\u0259 d\u0259rc etdirirdi. Bu v\u0259ziyy\u0259t bar\u0259d\u0259, eyni zamanda a\u011f\u0131r vergil\u0259r alt\u0131nda \u0259kin\u00e7ilikl\u0259 m\u0259\u015fqul olan m\u0259zlum k\u0259ndlil\u0259rin ehtiyac i\u00e7ind\u0259, dil\u0259n\u00e7i v\u0259ziyy\u0259tind\u0259 ya\u015famalar\u0131n\u0131 t\u0259svir ed\u0259n bir s\u0131ra m\u0259qal\u0259l\u0259r d\u0259 yazaraq onlar\u0131 Peterburqda n\u0259\u015fr olunan \u201cZemledelskaya qazeta\u201d adl\u0131 q\u0259zet\u0259 g\u00f6nd\u0259rir v\u0259 burada onlar\u0131 d\u0259rc etdirm\u0259kl\u0259 yerl\u0259rd\u0259 bilav\u0259sit\u0259 bu v\u0259ziyy\u0259ti yaradan, bu i\u015fl\u0259rin ba\u015f\u0131nda \u00e7arizmin, \u00e7ar Rusiyas\u0131n\u0131n durdu\u011funu n\u0259z\u0259r\u0259 \u00e7arpd\u0131r\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn mane\u0259l\u0259r\u0259 baxmayaraq Z\u0259rdabi burada arzu v\u0259 ist\u0259kl\u0259rinin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sin\u0259 nail olur. Onu sevindir\u0259n \u0259n b\u00f6y\u00fck hadis\u0259l\u0259rd\u0259n biri o idi ki, ilk ibtidai t\u0259hsil ald\u0131\u011f\u0131 do\u011fma k\u0259ndi Z\u0259rdabda \u00f6mr\u00fcn\u00fcn m\u00fcdr\u00fck \u00e7a\u011f\u0131nda yeni t\u0259dris oca\u011f\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131na nail olmu\u015fdu.<\/p>\n<p>H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi h\u0259l\u0259 do\u011fma k\u0259ndi Z\u0259rdabda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 16 il \u0259rzind\u0259 torpaqdan d\u00fczg\u00fcn, s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259 olunmas\u0131n\u0131, \u015foran v\u0259 \u015forak\u0259t torpaqlar\u0131n yararl\u0131 hala sal\u0131nmas\u0131n\u0131, m\u00fcnbitliyinin art\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 aqrotexniki, meliorativ i\u015fl\u0259rin, yerqurulu\u015fu t\u0259dbirl\u0259rinin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sini qar\u015f\u0131s\u0131na m\u0259qs\u0259d qoymu\u015f v\u0259 torpaqdan elmi laboratoriya kimi istifad\u0259 etmi\u015fdir. Alim burada bitki\u00e7ilik sah\u0259sin\u0259 diqq\u0259t yetirmi\u015f, meyv\u0259\u00e7iliyin, tax\u0131l bitkil\u0259rinin seleksiyas\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 d\u0259rin elmi-t\u0259dqiqat i\u015fl\u0259ri aparm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, 1889-cu ild\u0259 Tiflisd\u0259 t\u0259\u015fkil olunan k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 v\u0259 s\u0259naye s\u0259rgisind\u0259 Z\u0259rdabinin yaratd\u0131\u011f\u0131 yeni bu\u011fda, arpa v\u0259 qar\u011f\u0131dal\u0131 sortlar\u0131, eyni zamanda yeti\u015fdirdiyi y\u00fcks\u0259k keyfiyy\u0259tli yem otlar\u0131 n\u00fcmun\u0259l\u0259ri n\u00fcmayi\u015f etdirilmi\u015f v\u0259 bu sortlara g\u00f6r\u0259 o, diplom v\u0259 medal il\u0259 t\u0259ltif edilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Eyni zamanda H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 ill\u0259rd\u0259 m\u00fcxt\u0259lif k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 i\u015fl\u0259ri il\u0259 yana\u015f\u0131 ip\u0259k\u00e7ilikl\u0259 d\u0259 m\u0259\u015fqul olmu\u015f, ip\u0259k\u00e7ilikl\u0259 ba\u011fl\u0131 elmi m\u0259qal\u0259l\u0259r yazm\u0131\u015f v\u0259 onun m\u0259d\u0259ni \u00fcsulla inki\u015faf\u0131 yollar\u0131n\u0131 \u0259haliy\u0259 \u00e7atd\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r. O, h\u0259yat yolda\u015f\u0131 H\u0259nif\u0259 xan\u0131mla ip\u0259kqurdu yeti\u015fdirmi\u015f v\u0259 ondan ip\u0259k istehsal etmi\u015fdir. He\u00e7 d\u0259 t\u0259sad\u00fcfi deyil ki, H\u0259s\u0259n b\u0259y \u015f\u0259xsi t\u0259cr\u00fcb\u0259sin\u0259 \u0259saslanan v\u0259 toplad\u0131\u011f\u0131 \u00e7oxsah\u0259li s\u0259n\u0259t n\u00fcmun\u0259l\u0259ri aras\u0131ndak\u0131 ip\u0259k m\u0259mulat\u0131n\u0131 H\u0259nif\u0259 xan\u0131mla birlikd\u0259 1889-cu ild\u0259 Tiflisd\u0259 ke\u00e7iril\u0259n Qafqaz s\u0259rgisind\u0259 n\u00fcmayi\u015f etdirmi\u015fdir. Yerli \u00fcsullarla ip\u0259kqurdu yeti\u015fdirdirdiyin\u0259 g\u00f6r\u0259 H\u0259s\u0259n b\u0259y s\u0259rginin g\u00fcm\u00fc\u015f medal\u0131na layiq g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr.<\/p>\n<p><strong>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0<\/strong>H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi \u00f6z do\u011fma k\u0259ndi Z\u0259rdabda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 zaman \u0259kin\u00e7ilik, bitki\u00e7ilik sah\u0259sind\u0259 u\u011furlar\u0131, o c\u00fcml\u0259d\u0259n m\u0259hsuldarl\u0131\u011f\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131nda seleksiyan\u0131n v\u0259 toxum\u00e7ulu\u011fun inki\u015faf etdirilm\u0259si sah\u0259sind\u0259 qazand\u0131\u011f\u0131 \u00e7ox b\u00f6y\u00fck n\u0259aliyy\u0259tl\u0259rl\u0259 yana\u015f\u0131 bal\u0131q\u00e7\u0131l\u0131q t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131na da d\u0259rind\u0259n diqq\u0259t yetirmi\u015fdir. Onun bu sah\u0259d\u0259 zoologiya dair bir s\u0131ra d\u0259y\u0259rli elmi-t\u0259cr\u00fcbi m\u0259qal\u0259l\u0259ri diqq\u0259ti c\u0259lb edir. H\u0259s\u0259n b\u0259y bal\u0131q\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n Az\u0259rbaycanda inki\u015faf etdirilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 v\u0259t\u0259g\u0259l\u0259r yaradaraq s\u00fcni yolla qiym\u0259tli n\u0259r\u0259, q\u0131z\u0131lbal\u0131q n\u00f6vl\u0259rinin art\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131, bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 bal\u0131q\u00e7\u0131l\u0131q t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131n\u0131n z\u0259ruriliyini t\u00f6vsiy\u0259 edirdi.<\/p>\n<p>Bal\u0131q\u00e7\u0131l\u0131q t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n inki\u015faf etdirilm\u0259sin\u0259 b\u00f6y\u00fck diqq\u0259t v\u0259 qay\u011f\u0131 g\u00f6st\u0259r\u0259n v\u0259 bu sah\u0259d\u0259 geni\u015f m\u00fc\u015fahid\u0259l\u0259r aparan v\u0259 t\u0259cr\u00fcbi f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin bal\u0131q tutmaqdan \u00f6tr\u00fc ixtira etdiyi al\u0259t\u0259 g\u00f6r\u0259 1889-cu ild\u0259 Tiflisd\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 v\u0259 s\u0259naye m\u0259hsullar\u0131n\u0131n Qafqaz s\u0259rgisind\u0259 onun III d\u0259r\u0259c\u0259li f\u0259xri diplom v\u0259 tunc medalla t\u0259ltif olunmas\u0131 t\u0259sad\u00fcfi deyildir.<\/p>\n<p>H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin \u201cBarama qurdunu yax\u015f\u0131 saxlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00fcst\u00fcr\u00fcl\u0259m\u0259li\u201d \u0259s\u0259rini oxuyanda v\u0259 onun yerl\u0259rd\u0259 bu sah\u0259d\u0259ki g\u0259rgin elmi, t\u0259cr\u00fcbi f\u0259aliyy\u0259tini g\u00f6z qaba\u011f\u0131na g\u0259tirdikd\u0259 bel\u0259 q\u0259nat\u0259 g\u0259lm\u0259k olur ki, bu dahi insan ip\u0259k\u00e7iliyin inki\u015faf etdirilm\u0259si v\u0259 onun yem bazas\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 il\u0259 bu sah\u0259nin onun \u00f6lk\u0259sin\u0259 d\u00fcnya bazar\u0131ndan kapital, \u015f\u00f6hr\u0259t g\u0259tir\u0259c\u0259yi \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259 q\u0259d\u0259r f\u0259dakarl\u0131q g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Meyv\u0259\u00e7ilik sah\u0259sind\u0259 \u0259ld\u0259 olunan v\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n naliyy\u0259tl\u0259rin Az\u0259rbaycanda t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl \u00a0tapmas\u0131 \u00a0m\u00fcs\u0259lman \u00a0d\u00fcnyas\u0131n\u0131n \u00a0ilk \u00a0t\u0259bi\u0259t\u015f\u00fcnas \u00a0seleksiya\u00e7\u0131 \u00a0alimi \u00a0H\u0259s\u0259n \u00a0b\u0259y<\/p>\n<p>Z\u0259rdabinin bu sah\u0259d\u0259 olan \u0259m\u0259yinin b\u0259hr\u0259si, arzular\u0131n\u0131n \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259nm\u0259si kimi qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259lidir.<\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, Z\u0259rdabinin meyv\u0259\u00e7ilik sah\u0259sind\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 m\u0259qal\u0259l\u0259rd\u0259n biri d\u0259 gilas, onun sortlar\u0131, bec\u0259rilm\u0259si, aqrobiologiyas\u0131 haqq\u0131ndad\u0131r. H\u0259s\u0259n b\u0259y h\u0259tta meyv\u0259 ver\u0259n gilas bitkisi d\u0259 yeti\u015fdirmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Z\u0259rdabi gilas a\u011fac\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131 meyv\u0259\u00e7ilik sah\u0259sind\u0259 alma, armud, gaval\u0131 v\u0259 ba\u015fqa meyv\u0259 a\u011faclar\u0131n\u0131n yeti\u015fdirilm\u0259sind\u0259 seleksiya\u00e7\u0131 t\u0259bi\u0259t\u015f\u00fcnas alim kimi \u00e7ox b\u00f6y\u00fck \u0259m\u0259k s\u0259rf etmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Yuxar\u0131da qeyd olundu\u011fu kimi, 1877-ci ild\u0259 H\u0259s\u0259n b\u0259yin \u201c\u018fkin\u00e7i\u201d q\u0259zetinin \u00e7ar h\u00f6kum\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n ba\u011flanmas\u0131na, onun \u201csiyasi c\u0259h\u0259td\u0259n\u201d t\u0259hl\u00fck\u0259li hesab edil\u0259r\u0259k Bak\u0131da ya\u015famas\u0131na imkan verilm\u0259m\u0259sin\u0259 baxmayaraq o, ist\u0259r 16 il \u0259rzind\u0259 do\u011fma k\u0259ndi Z\u0259rdabda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 zaman v\u0259 eyni zamanda 1896-c\u0131 ild\u0259 yenid\u0259n Bak\u0131ya d\u00f6n\u0259n, ke\u015fm\u0259ke\u015fli h\u0259yat yolu ke\u00e7\u0259n bu mill\u0259t f\u0259daisi \u00f6z amal\u0131ndan d\u00f6nm\u0259y\u0259r\u0259k harada ya\u015famas\u0131ndan, harada hans\u0131 v\u0259zif\u0259d\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259sind\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq yaratm\u0131\u015f oldu\u011fu \u201c\u018fkin\u00e7i\u201dnin \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rini ya\u015fatmaqla \u00f6mr\u00fcn\u00fcn sonunad\u0259k b\u00fct\u00fcn h\u0259yat\u0131n\u0131, yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131, ideyalar\u0131n\u0131, arzular\u0131n\u0131 mill\u0259tinin, xalq\u0131n\u0131n i\u015f\u0131ql\u0131 g\u0259l\u0259c\u0259yi namin\u0259 s\u0259rf etmi\u015f oldu.<\/p>\n<p>Qeyd edim ki, \u201c\u018fkin\u00e7i\u201d il\u0259 ba\u015flanan milli m\u0259tbuat\u0131m\u0131z sonrak\u0131 ill\u0259rd\u0259 \u201cH\u0259yat\u201d, \u201cK\u0259nd\u00e7i\u201d, \u201cK\u0259ndli\u201d, \u201cAz\u0259rbaycan kolxoz\u00e7usu\u201d, \u201cAz\u0259rbaycan k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131\u201d, \u201cSovet k\u0259ndi\u201d, \u201cB\u0259r\u0259k\u0259t\u201d, \u201cK\u0259nd h\u0259yat\u0131\u201d ad\u0131 il\u0259 \u00e7ap olunmu\u015f v\u0259 bu g\u00fcns\u0259 \u201cAqroinfo\u201d q\u0259zeti ad\u0131 il\u0259 \u00a0n\u0259\u015fr olunur.<\/p>\n<p>H\u0259mi\u015f\u0259 torpa\u011f\u0131m\u0131z\u0131n \u0259sl sahibi m\u00f6vqeyind\u0259n \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259n \u201c\u018fkin\u00e7i\u201dnin \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri bu g\u00fcn d\u0259 aktuald\u0131r.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan m\u00fcst\u0259qillik qazand\u0131qdan, suverenliyini \u0259ld\u0259 etdikd\u0259n sonra xalq H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin dahiliyini, b\u00f6y\u00fckl\u00fcy\u00fcn\u00fc v\u0259 xidm\u0259tl\u0259rini daha d\u0259rind\u0259n anlad\u0131. H\u0259r il 22 iyul tarixind\u0259 \u201c\u018fkin\u00e7i\u201dnin Az\u0259rbaycanda Milli M\u0259tbuat g\u00fcn\u00fc kimi qeyd olunmas\u0131 q\u0259zetin na\u015firi, redaktoru, milli m\u0259tbuat\u0131m\u0131z\u0131n, milli teatr\u0131m\u0131z\u0131n banisi, Az\u0259rbaycan\u0131n ilk ali t\u0259hsilli m\u00fc\u0259llimi, m\u00fcs\u0259lman \u015e\u0259rqind\u0259 xeyriyy\u0259\u00e7ilik h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n yarad\u0131c\u0131s\u0131, m\u00fcs\u0259lman d\u00fcnyas\u0131n\u0131n ilk t\u0259bi\u0259t\u015f\u00fcnas alimi, ensiklopedik bilik sahibi, \u00f6lk\u0259sinin inki\u015faf\u0131, t\u0259r\u0259qqisi yolunda m\u00fcst\u0259sna xidm\u0259tl\u0259r g\u00f6st\u0259rmi\u015f ictimai-siyasi xadim H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin \u0259ziz xatir\u0259sinin yad edilm\u0259si onun ruhunun \u015fad olmas\u0131 dem\u0259kdir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ana dilind\u0259 q\u0259zet n\u0259\u015fr etm\u0259yi qar\u015f\u0131s\u0131na m\u0259qs\u0259d qoyan v\u0259 bunun z\u0259ruriliyini yax\u015f\u0131 d\u0259rk el\u0259y\u0259n H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi n\u0259hay\u0259t \u00e7ox \u0259zab v\u0259 \u0259ziyy\u0259tl\u0259rd\u0259n sonra 1875-ci ilin 22 iyulunda \u201c\u018fkin\u00e7i\u201dnin n\u0259\u015frin\u0259 ba\u015flam\u0131\u015f v\u0259 bununla da o, h\u0259min tarixd\u0259n etibar\u0259n Az\u0259rbaycan Milli m\u0259tbuat\u0131n\u0131n \u0259sas\u0131n\u0131 qoymu\u015fdur. \u201c\u018fkin\u00e7i\u201d q\u0259zetinin n\u0259\u015fr olunmas\u0131nda v\u0259 inki\u015faf etdirilm\u0259sind\u0259 H\u0259s\u0259n b\u0259yin \u0259traf\u0131nda b\u00f6y\u00fck m\u0259h\u0259bb\u0259t v\u0259 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":30037,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20,63,5],"tags":[],"class_list":{"0":"post-30020","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-kinci-zrdab-ziyali-qzet-tbitsunas","8":"category-manset","9":"category-knd"},"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.0 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Milli m\u0259tbuat - 148: H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi \u00f6z q\u0259zetin\u0259 \u201c\u018fkin\u00e7i\u201d ad\u0131n\u0131 t\u0259sad\u00fcf\u0259n qoymam\u0131\u015fd\u0131 - Z\u0259rdab.com<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=30020\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"az_AZ\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Milli m\u0259tbuat - 148: H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi \u00f6z q\u0259zetin\u0259 \u201c\u018fkin\u00e7i\u201d ad\u0131n\u0131 t\u0259sad\u00fcf\u0259n qoymam\u0131\u015fd\u0131 - Z\u0259rdab.com\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Ana dilind\u0259 q\u0259zet n\u0259\u015fr etm\u0259yi qar\u015f\u0131s\u0131na m\u0259qs\u0259d qoyan v\u0259 bunun z\u0259ruriliyini yax\u015f\u0131 d\u0259rk el\u0259y\u0259n H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi n\u0259hay\u0259t \u00e7ox \u0259zab v\u0259 \u0259ziyy\u0259tl\u0259rd\u0259n sonra 1875-ci ilin 22 iyulunda \u201c\u018fkin\u00e7i\u201dnin n\u0259\u015frin\u0259 ba\u015flam\u0131\u015f v\u0259 bununla da o, h\u0259min tarixd\u0259n etibar\u0259n Az\u0259rbaycan Milli m\u0259tbuat\u0131n\u0131n \u0259sas\u0131n\u0131 qoymu\u015fdur. \u201c\u018fkin\u00e7i\u201d q\u0259zetinin n\u0259\u015fr olunmas\u0131nda v\u0259 inki\u015faf etdirilm\u0259sind\u0259 H\u0259s\u0259n b\u0259yin \u0259traf\u0131nda b\u00f6y\u00fck m\u0259h\u0259bb\u0259t v\u0259 [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=30020\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Z\u0259rdab.com\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2023-07-21T23:20:01+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2023-07-22T06:05:45+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/ekinci-qezeti-milli-metbuat-hesen-bey-zerdabi.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"954\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"585\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"24 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=30020#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=30020\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/97079b7570c1e89ec0d9e138c3672136\"},\"headline\":\"Milli m\u0259tbuat &#8211; 148: H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi \u00f6z q\u0259zetin\u0259 \u201c\u018fkin\u00e7i\u201d ad\u0131n\u0131 t\u0259sad\u00fcf\u0259n qoymam\u0131\u015fd\u0131\",\"datePublished\":\"2023-07-21T23:20:01+00:00\",\"dateModified\":\"2023-07-22T06:05:45+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=30020\"},\"wordCount\":4749,\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=30020#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/ekinci-qezeti-milli-metbuat-hesen-bey-zerdabi.png\",\"articleSection\":[\"H\u018fS\u018fN B\u018fY Z\u018fRDAB\u0130\",\"MAN\u015eET\",\"X\u018fB\u018fRL\u018fR\"],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=30020\",\"url\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=30020\",\"name\":\"Milli m\u0259tbuat - 148: H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi \u00f6z q\u0259zetin\u0259 \u201c\u018fkin\u00e7i\u201d ad\u0131n\u0131 t\u0259sad\u00fcf\u0259n qoymam\u0131\u015fd\u0131 - Z\u0259rdab.com\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=30020#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=30020#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/ekinci-qezeti-milli-metbuat-hesen-bey-zerdabi.png\",\"datePublished\":\"2023-07-21T23:20:01+00:00\",\"dateModified\":\"2023-07-22T06:05:45+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/97079b7570c1e89ec0d9e138c3672136\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=30020#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"az\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=30020\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=30020#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/ekinci-qezeti-milli-metbuat-hesen-bey-zerdabi.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/ekinci-qezeti-milli-metbuat-hesen-bey-zerdabi.png\",\"width\":954,\"height\":585,\"caption\":\"ekinci-qezeti-milli-metbuat-hesen-bey-zerdabi\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=30020#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Milli m\u0259tbuat &#8211; 148: H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi \u00f6z q\u0259zetin\u0259 \u201c\u018fkin\u00e7i\u201d ad\u0131n\u0131 t\u0259sad\u00fcf\u0259n qoymam\u0131\u015fd\u0131\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/\",\"name\":\"Z\u0259rdab.com\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/97079b7570c1e89ec0d9e138c3672136\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d9c52a9a27c32119cb6679a077fa3e2779e5f822c451cbf01098004361d466ec?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d9c52a9a27c32119cb6679a077fa3e2779e5f822c451cbf01098004361d466ec?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"admin\"},\"url\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Milli m\u0259tbuat - 148: H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi \u00f6z q\u0259zetin\u0259 \u201c\u018fkin\u00e7i\u201d ad\u0131n\u0131 t\u0259sad\u00fcf\u0259n qoymam\u0131\u015fd\u0131 - Z\u0259rdab.com","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=30020","og_locale":"az_AZ","og_type":"article","og_title":"Milli m\u0259tbuat - 148: H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi \u00f6z q\u0259zetin\u0259 \u201c\u018fkin\u00e7i\u201d ad\u0131n\u0131 t\u0259sad\u00fcf\u0259n qoymam\u0131\u015fd\u0131 - Z\u0259rdab.com","og_description":"Ana dilind\u0259 q\u0259zet n\u0259\u015fr etm\u0259yi qar\u015f\u0131s\u0131na m\u0259qs\u0259d qoyan v\u0259 bunun z\u0259ruriliyini yax\u015f\u0131 d\u0259rk el\u0259y\u0259n H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi n\u0259hay\u0259t \u00e7ox \u0259zab v\u0259 \u0259ziyy\u0259tl\u0259rd\u0259n sonra 1875-ci ilin 22 iyulunda \u201c\u018fkin\u00e7i\u201dnin n\u0259\u015frin\u0259 ba\u015flam\u0131\u015f v\u0259 bununla da o, h\u0259min tarixd\u0259n etibar\u0259n Az\u0259rbaycan Milli m\u0259tbuat\u0131n\u0131n \u0259sas\u0131n\u0131 qoymu\u015fdur. \u201c\u018fkin\u00e7i\u201d q\u0259zetinin n\u0259\u015fr olunmas\u0131nda v\u0259 inki\u015faf etdirilm\u0259sind\u0259 H\u0259s\u0259n b\u0259yin \u0259traf\u0131nda b\u00f6y\u00fck m\u0259h\u0259bb\u0259t v\u0259 [&hellip;]","og_url":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=30020","og_site_name":"Z\u0259rdab.com","article_published_time":"2023-07-21T23:20:01+00:00","article_modified_time":"2023-07-22T06:05:45+00:00","og_image":[{"width":954,"height":585,"url":"https:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/ekinci-qezeti-milli-metbuat-hesen-bey-zerdabi.png","type":"image\/png"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"24 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=30020#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=30020"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/97079b7570c1e89ec0d9e138c3672136"},"headline":"Milli m\u0259tbuat &#8211; 148: H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi \u00f6z q\u0259zetin\u0259 \u201c\u018fkin\u00e7i\u201d ad\u0131n\u0131 t\u0259sad\u00fcf\u0259n qoymam\u0131\u015fd\u0131","datePublished":"2023-07-21T23:20:01+00:00","dateModified":"2023-07-22T06:05:45+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=30020"},"wordCount":4749,"image":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=30020#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/ekinci-qezeti-milli-metbuat-hesen-bey-zerdabi.png","articleSection":["H\u018fS\u018fN B\u018fY Z\u018fRDAB\u0130","MAN\u015eET","X\u018fB\u018fRL\u018fR"],"inLanguage":"az"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=30020","url":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=30020","name":"Milli m\u0259tbuat - 148: H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi \u00f6z q\u0259zetin\u0259 \u201c\u018fkin\u00e7i\u201d ad\u0131n\u0131 t\u0259sad\u00fcf\u0259n qoymam\u0131\u015fd\u0131 - Z\u0259rdab.com","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=30020#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=30020#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/ekinci-qezeti-milli-metbuat-hesen-bey-zerdabi.png","datePublished":"2023-07-21T23:20:01+00:00","dateModified":"2023-07-22T06:05:45+00:00","author":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/97079b7570c1e89ec0d9e138c3672136"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=30020#breadcrumb"},"inLanguage":"az","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.zerdab.com\/?p=30020"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=30020#primaryimage","url":"https:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/ekinci-qezeti-milli-metbuat-hesen-bey-zerdabi.png","contentUrl":"https:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/ekinci-qezeti-milli-metbuat-hesen-bey-zerdabi.png","width":954,"height":585,"caption":"ekinci-qezeti-milli-metbuat-hesen-bey-zerdabi"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=30020#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/www.zerdab.com\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Milli m\u0259tbuat &#8211; 148: H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi \u00f6z q\u0259zetin\u0259 \u201c\u018fkin\u00e7i\u201d ad\u0131n\u0131 t\u0259sad\u00fcf\u0259n qoymam\u0131\u015fd\u0131"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/#website","url":"https:\/\/www.zerdab.com\/","name":"Z\u0259rdab.com","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.zerdab.com\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"az"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/97079b7570c1e89ec0d9e138c3672136","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d9c52a9a27c32119cb6679a077fa3e2779e5f822c451cbf01098004361d466ec?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d9c52a9a27c32119cb6679a077fa3e2779e5f822c451cbf01098004361d466ec?s=96&d=mm&r=g","caption":"admin"},"url":"https:\/\/www.zerdab.com\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30020","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=30020"}],"version-history":[{"count":15,"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30020\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":30055,"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30020\/revisions\/30055"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/30037"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=30020"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=30020"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=30020"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}