{"id":31660,"date":"2025-07-15T16:46:33","date_gmt":"2025-07-15T12:46:33","guid":{"rendered":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=31660"},"modified":"2025-07-18T12:51:37","modified_gmt":"2025-07-18T08:51:37","slug":"ekincinin-yaranmasinda-mirz%c9%99-f%c9%99t%c9%99li-axundovun-rolu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=31660","title":{"rendered":"\u201c\u018fkin\u00e7i\u201dnin yaranmas\u0131nda Mirz\u0259 F\u0259t\u0259li Axundovun rolu"},"content":{"rendered":"<p>H\u0259r bir Az\u0259rbaycan ziyal\u0131s\u0131na m\u0259lumdur ki, 22 ya\u015f\u0131ndan \u00f6mr\u00fcn\u00fcn sonunad\u0259k Tiflisd\u0259 ya\u015fayan Mirz\u0259 F\u0259t\u0259li Axundov \u00f6z r\u0259smi m\u0259\u015f\u011fuliyy\u0259tind\u0259n \u0259lav\u0259 1836-1840-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 Tiflis q\u0259za gimnaziyas\u0131nda Az\u0259rbaycan dilind\u0259n d\u0259rs deyir. Sonra \u00f6z yerini m\u00fc\u0259llimi Mirz\u0259 \u015e\u0259fi Vazeh\u0259 verir.<\/p>\n<p>Tiflis \u0259d\u0259bi m\u00fchiti M.F.Axundovun ictimai g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn formala\u015fmas\u0131nda b\u00f6y\u00fck rol oynay\u0131r. O, burada Abbasqulu a\u011fa Bak\u0131xanovla, \u0130smay\u0131l b\u0259y Qutqa\u015f\u0131nl\u0131, eyni zamanda g\u00fcrc\u00fc \u0259dibl\u0259ri Georgi\u00a0 Sereteli, Qriqori Arelyani il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcb tan\u0131\u015f olur.<\/p>\n<p>Art\u0131q Tiflisd\u0259 n\u00fcfuz sahibi olan Mirz\u0259 F\u0259t\u0259li Qas\u0131m b\u0259y Zakirin s\u00fcrg\u00fcnd\u0259n qay\u0131tmas\u0131na k\u00f6m\u0259k edir. Dostu v\u0259 yax\u0131n silahda\u015f\u0131 olmu\u015f H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin Tiflisd\u0259 \u201cTorpaq palatas\u0131\u201dnda i\u015fl\u0259y\u0259rk\u0259n \u00e7ar m\u0259murlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n ona qar\u015f\u0131 sui-q\u0259sdin qar\u015f\u0131s\u0131 d\u00f6vl\u0259t qullu\u011funda i\u015fl\u0259y\u0259n M.F.Axundovun m\u00fcdaxil\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 al\u0131n\u0131r.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan milli dramaturgiyas\u0131n\u0131n, realist b\u0259ddi n\u0259srin, realist janr\u0131n banisi, maarif\u00e7ilik h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n b\u00f6y\u00fck ideoloqu, yaz\u0131\u00e7\u0131, \u015fair, filosof, ictimai xadim olan Mirz\u0259 F\u0259t\u0259li Axundovun \u00e7oxsah\u0259li v\u0259 \u00e7ox\u015fah\u0259li f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 tan\u0131\u015f olan, onun irsini ara\u015fd\u0131ran, t\u0259dqiq ed\u0259n ziyal\u0131lar\u0131m\u0131z, aliml\u0259rimiz bu tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259tin 1837-ci ild\u0259 Pu\u015fkinin \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 \u201c\u015e\u0259rq poemas\u0131\u201d, 1850-1857-ci ill\u0259r \u0259rzind\u0259 bir-birinin ard\u0131nca yaz\u0131d\u0131\u011f\u0131 \u201cHekay\u0259ti Molla X\u0259lil Kimyag\u0259r\u201d, \u201cHekay\u0259ti M\u00fcsyo Jordan H\u0259kimi \u2013 N\u0259bat\u0259t v\u0259 D\u0259rvi\u015f M\u0259st\u0259li \u015eah Cad\u00fck\u00fcni M\u0259\u015fhur\u201d, \u201cS\u0259rg\u00fcz\u0259\u015fti \u2013 V\u0259ziri \u2013 Xani \u2013 L\u0259nk\u0259ran\u201d, \u201cHekay\u0259ti X\u0131rsi \u2013 Quldurbasan\u201d dramlar\u0131n\u0131, \u201cM\u00fcrafi\u0259 V\u0259kill\u0259rinin hekay\u0259ti\u201d, \u201cAldanm\u0131\u015f K\u0259vakib (Hekay\u0259ti \u2013 Yusif\u015fah)\u201d satirik povestl\u0259ri, eyni zamanda 1859-1865-ci ill\u0259rd\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 \u201cT\u0259hristi kitab\u201d, \u201cN\u0259zm v\u0259 n\u0259\u015fr haqq\u0131nda\u201d, \u201cT\u0259nqid risal\u0259si\u201d, \u201cKamal\u00fcdd\u00f6vl\u0259 m\u0259ktublar\u0131\u201d adl\u0131 m\u0259qal\u0259l\u0259ri, s\u0259hn\u0259l\u0259\u015fdirilmi\u015f tama\u015falar\u0131 v\u0259 filml\u0259ri il\u0259 tan\u0131\u015f olduqda h\u0259r bir ziyal\u0131 alim, s\u0259n\u0259tkar, adi tama\u015fa\u00e7\u0131 bu dahi \u015f\u0259xsiyy\u0259tin n\u0259 q\u0259d\u0259r d\u0259rin istedada, b\u00f6y\u00fck d\u00fcnya g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fcn\u0259 malik oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcr v\u0259 onun Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n, mill\u0259tinin t\u0259r\u0259qqisi, g\u0259l\u0259c\u0259yi yolunda g\u00f6st\u0259rdiyi tarixi xidm\u0259tl\u0259rini d\u0259y\u0259rl\u0259ndirir.<\/p>\n<p>Onun yazd\u0131qlar\u0131, s\u0259hn\u0259l\u0259\u015fdirilmi\u015f tama\u015falar, filml\u0259r bu g\u00fcn\u00fcn \u00f6z\u00fcnd\u0259 d\u0259 \u00e7ox aktual s\u0259sl\u0259nir.<\/p>\n<p>H\u0259s\u0259n b\u0259y Tiflisd\u0259 \u201cTorpaq palatas\u0131\u201dnda i\u015fl\u0259y\u0259rk\u0259n M.F.Axundovla m\u00fct\u0259madi \u00fcnsiyy\u0259td\u0259 olmu\u015fdur. Z\u0259rdabi yaz\u0131rdi ki, M.F.Axundov yazd\u0131\u011f\u0131 komediya kitab\u0131n\u0131n bir cildini o vaxt\u0131 m\u0259n\u0259 vermi\u015fdi. Bir g\u00fcn Bak\u0131 gimnaziyas\u0131nda oxuyan m\u00fcs\u0259lman balalar\u0131n\u0131 bir yer\u0259 y\u0131\u011f\u0131b, Axundovun komediyalar\u0131n\u0131 onlara oxudum v\u0259 t\u0259v\u0259qqi el\u0259dim ki, bu \u0259s\u0259rl\u0259rd\u0259n birini se\u00e7ib oynas\u0131nlar. Onlar \u201cHac\u0131 Qara\u201dn\u0131 se\u00e7dil\u0259r. Biz rollar\u0131 b\u00f6l\u00fc\u015fd\u00fcrd\u00fck v\u0259 tama\u015falar\u0131 haz\u0131rlama\u011fa ba\u015flad\u0131q. Gimnaziyan\u0131n otaqlar\u0131ndan birind\u0259 teatr \u00e7\u0131xard\u0131q. \u018fvv\u0259linci teatr\u0131m\u0131za g\u0259l\u0259n m\u00fcs\u0259lman az idi. Bu ilk tama\u015fan\u0131 m\u00fcv\u0259ff\u0259qiyy\u0259tl\u0259 verdik.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn bu g\u00f6st\u0259ril\u0259n m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si il\u0259 xalq\u0131n\u0131n maarifl\u0259nm\u0259sinin tam \u015f\u0259kild\u0259 m\u00fcmk\u00fcns\u00fczl\u00fcy\u00fcn\u00fc yax\u015f\u0131 bil\u0259n, mill\u0259t f\u0259daisi H\u0259s\u0259n b\u0259y xalq\u0131 il\u0259 dan\u0131\u015fmaq, s\u00f6z\u00fcn\u00fc dem\u0259k, ideyalar\u0131n\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sind\u0259 \u0259sas vasit\u0259 olaraq ana dilind\u0259 q\u0259zet n\u0259\u015fr etm\u0259yin z\u0259ruriliyini qar\u015f\u0131s\u0131na m\u0259qs\u0259d qoyur.<\/p>\n<p><strong>Q\u0259zetin a\u00e7\u0131lmas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259sinin s\u00fcr\u00fcnd\u00fcrm\u0259\u00e7iliy\u0259 sal\u0131nmas\u0131 v\u0259 \u00e7\u0259tinlikl\u0259rl\u0259 qar\u015f\u0131la\u015fan Z\u0259rdabi dostu Axundova yazd\u0131\u011f\u0131 m\u0259ktubunda deyirdi:<\/strong> \u201cSiz m\u0259nim \u00e7ap olunmas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan q\u0259zetimin \u0259m\u0259kda\u015f\u0131 olmaq ist\u0259yirsiniz. Siz\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m. Lakin b\u0259db\u0259xtlikd\u0259n m\u0259n indiy\u0259d\u0259k icaz\u0259 almam\u0131\u015fam. Sizin baron n\u0259 fikirl\u0259\u015fir, bilmir\u0259m, ancaq m\u0259n\u0259 el\u0259 g\u0259lir ki, o, q\u0259zet\u0259 pis m\u00fcnasib\u0259t b\u0259sl\u0259yir. X\u00fclas\u0259, g\u0259lin fala baxmayaq, n\u0259 olaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u0259rik. \u018flb\u0259tt\u0259 q\u0259zetin n\u0259\u015fr olunmas\u0131 haqq\u0131nda elan\u0131 Siz\u0259 d\u0259 g\u00f6nd\u0259r\u0259c\u0259k v\u0259 xahi\u015f ed\u0259c\u0259y\u0259m ki, onun yay\u0131lmas\u0131na k\u00f6m\u0259klik g\u00f6st\u0259r\u0259siniz\u201d.<\/p>\n<p>H\u0259s\u0259n b\u0259y yax\u015f\u0131 bilirdi ki, xalq\u0131 bir m\u0259qal\u0259, yaxud bir ne\u00e7\u0259 pyes yazmaqla, tama\u015fa g\u00f6st\u0259rm\u0259kl\u0259 oyatmaq olmaz. Bu i\u015fd\u0259 \u0259sas vasit\u0259 olaraq ana dilind\u0259 q\u0259zetin n\u0259\u015fr olunmas\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n<p><strong>Z\u0259rdabi el\u0259 s\u00f6z\u00fc ged\u0259n bu m\u0259ktubunda Axundova yaz\u0131rd\u0131:<\/strong> \u201cZ\u0259nn etm\u0259yin ki, xalq maarifin\u0259 balaca bir m\u0259qal\u0259, yaxud pyes il\u0259 nail olmaq m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Xeyr, bunun \u0259ziyy\u0259ti Siz fikirl\u0259\u015fdiyinizd\u0259n \u00e7ox \u00e7oxdur! Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn bir n\u0259f\u0259rin, h\u0259tta onlarca r\u0259hb\u0259rin h\u0259yat\u0131 v\u0259 \u0259m\u0259yi azd\u0131r. B\u0259lk\u0259 Sizi bir sual dayand\u0131r\u0131r ki, n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn ba\u015fqas\u0131 yox, m\u0259hz Siz, \u00f6z\u00fc d\u0259 m\u00fcft\u0259 z\u0259hm\u0259t \u00e7\u0259km\u0259lisiniz. Halbuki \u201csa\u011f ol\u201d e\u015fitm\u0259y\u0259 d\u0259 \u00fcm\u00fcd yoxdur. \u018fg\u0259r bel\u0259dirs\u0259 m\u0259n bunu ba\u015fa salma\u011f\u0131 laz\u0131m g\u00f6r\u00fcr\u0259m ki, s\u00f6hb\u0259t xalqa, maarif\u0259 m\u0259h\u0259bb\u0259t haqq\u0131nda ged\u0259n zaman bel\u0259 sual art\u0131q v\u0259 yersizdir&#8230; \u00d6z h\u0259yat\u0131n\u0131 xalq\u0131n&#8230; maarifl\u0259nmasin\u0259 h\u0259sr ed\u0259n adam\u0131 bel\u0259 fikirl\u0259r dayand\u0131rmamal\u0131d\u0131r, o, m\u00fckafat\u0131n\u0131 \u00f6z varl\u0131\u011f\u0131nda tap\u0131r, o, \u00f6z vicdan\u0131n\u0131 t\u0259mizl\u0259yir\u201d.<\/p>\n<p><strong>Mirz\u0259 F\u0259t\u0259li Axundov dostu H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabiy\u0259 bel\u0259 bir m\u0259ktub yaz\u0131r:<\/strong> \u201c\u018fzizim, g\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fcn i\u015f\u0131\u011f\u0131 H\u0259s\u0259n b\u0259y, s\u0259n h\u0259r q\u0259zetind\u0259 bir m\u00fcs\u0259lman tayfas\u0131na elmin f\u0259zil\u0259tini v\u0259 s\u0259m\u0259rat\u0131n\u0131 zikr edib biz\u0259 hey t\u0259klif edirs\u0259n: elm \u00f6yr\u0259nin, elm \u00f6yr\u0259nin\u2026 \u00c7ox yax\u015f\u0131, s\u00f6z\u00fcn bam\u0259na v\u0259 n\u0259sih\u0259tin m\u00fcfiq v\u0259 xeyirxahl\u0131\u011f\u0131n sabit. \u0130ndi biz haz\u0131r\u0131q ki, s\u0259nin n\u0259sih\u0259tini \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259tir\u0259k. Biz\u0259 de g\u00f6r\u0259k elmi harada \u00f6yr\u0259n\u0259k, kimd\u0259n \u00f6yr\u0259n\u0259k v\u0259 hans\u0131 dild\u0259 \u00f6yr\u0259n\u0259k? \u018fg\u0259r \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259 \u00f6yr\u0259n\u0259k, \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259 m\u0259kt\u0259bxanalar yoxdur. \u018fg\u0259r k\u00fclli \u015f\u0259h\u0259r xalq\u0131 pad\u015fahl\u0131q m\u0259kt\u0259bxanalar\u0131nda oxusalar, yer tap\u0131lmaz. Dey\u0259c\u0259ks\u0259n ki, \u00f6z\u00fcm\u00fcz \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259 m\u0259kt\u0259bxanalar bina ed\u0259k, \u00e7ox yax\u015f\u0131, hans\u0131 istita\u0259t il\u0259 (maliyy\u0259)? B\u0259rf\u0259ruz ki, etdik, m\u00fc\u0259lliml\u0259ri haradan alaq? \u201cT\u00fcrki v\u0259 fars\u0131 v\u0259 \u0259r\u0259bi dill\u0259rind\u0259 elm bil\u0259n m\u00fc\u0259lliml\u0259r yoxdur v\u0259 bu dill\u0259rd\u0259 elm kitablar\u0131 yoxdur, b\u0259s nec\u0259 ed\u0259k? Dey\u0259c\u0259ks\u0259n ki, rus dilind\u0259 oxuyun, \u00f6yr\u0259nin. \u00c7ox yax\u015f\u0131, \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259 m\u0259kt\u0259bxanalar a\u00e7d\u0131q, rus dilind\u0259 elm \u00f6yr\u0259nm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131q. K\u0259nd \u0259hlimiz nec\u0259 etsinl\u0259r, k\u0259ndl\u0259rd\u0259 d\u0259 m\u0259kt\u0259bxanlar a\u00e7aq v\u0259 m\u00fc\u0259lliml\u0259r g\u0259tird\u0259k, ya yox? \u018fg\u0259r deyirs\u0259n a\u00e7\u0131n, insaf el\u0259, hans\u0131 istita\u0259t il\u0259 v\u0259 hans\u0131 q\u00fcdr\u0259t il\u0259?<\/p>\n<p>Rusiya d\u00f6vl\u0259ti bu istita\u0259t v\u0259 q\u00fcdr\u0259t il\u0259 k\u0259ndl\u0259rd\u0259, m\u0259kt\u0259bxanalar bina etm\u0259yibdir ki, biz f\u00fcqar\u0259 nec\u0259 ed\u0259k? \u018fg\u0259r deyirs\u0259n ki, k\u0259nd \u0259hli qals\u0131n, ancaq \u015f\u0259h\u0259r xalq\u0131 elm \u00f6yr\u0259nsin, onda s\u0259nin murad\u0131n \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lm\u0259z, bir g\u00fcl il\u0259 bahar olmaz. \u015e\u0259h\u0259r xalq\u0131 k\u0259nd \u0259hlin\u0259 nisb\u0259td\u0259 q\u0259tr\u0259dir d\u0259ryaya nisb\u0259t. B\u0259s bica yer\u0259 biz\u0259 t\u0259n\u0259 etm\u0259, \u0259l \u00e7\u0259k bizim yaxam\u0131zdan. Elm \u00f6yr\u0259nm\u0259y\u0259 istita\u0259t g\u0259r\u0259k, v\u0259sil\u0259 g\u0259r\u0259k. \u018fvv\u0259l\u0259n istita\u0259timiz yoxdur, s\u0259b\u0259bini izah etm\u0259y\u0259 c\u00fcr\u0259t yoxdur. \u0130ttifaq\u0131m\u0131z da yoxdur. Qafqaz c\u0259bh\u0259sind\u0259 sakin olan m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n yar\u0131s\u0131 \u015fi\u0259dir, yar\u0131s\u0131 s\u00fcnni. \u015ei\u0259l\u0259rin s\u00fcnnil\u0259rd\u0259n z\u0259hl\u0259si gedir, s\u00fcnnil\u0259rin \u015fi\u0259l\u0259rd\u0259n. He\u00e7 biri bir-birinin s\u00f6z\u00fcn\u0259 baxmaz, ittifaq hardan olsun?..\u201d.<\/p>\n<p><strong>Bu m\u0259ktubu il\u0259 ba\u011fl\u0131 H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi Mirz\u0259 F\u0259t\u0259li Axundova bel\u0259 bir cavab yaz\u0131r:<\/strong> \u00a0\u201cEy m\u0259nim dostum, \u0259rz edir\u0259m ki, o ka\u011f\u0131z (y\u0259ni yazd\u0131\u011f\u0131 m\u0259ktub) q\u0131\u015f\u0131n \u00e7ill\u0259sind\u0259 olan \u00e7ov\u011fun kimi onu diqq\u0259t il\u0259 oxuyan\u0131n b\u0259d\u0259nin\u0259 qorxu l\u0259rz\u0259si sal\u0131r. Do\u011frudur, bizim z\u0259man\u0259d\u0259 elmsiz qalan mill\u0259tin pu\u00e7 olma\u011f\u0131 m\u0259lum v\u0259 a\u015fkard\u0131r v\u0259 \u0259g\u0259r elm t\u0259hsil etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn istita\u0259t, ittifaq, v\u0259sil\u0259 g\u0259r\u0259k imi\u015fs\u0259 v\u0259 bunlardan he\u00e7 biri biz m\u00fcs\u0259lman tayfas\u0131nda yox imi\u015f v\u0259 ola bilm\u0259z imi\u015f, b\u0259s bel\u0259 d\u0259 sizin ka\u011f\u0131z b\u0259zi elm t\u0259hsil ed\u0259nl\u0259rin s\u00f6z\u00fcn\u00fc t\u0259sdiq edir ki, deyirl\u0259r g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 m\u00fcs\u0259lman mill\u0259ti bis\u0259m\u0259r\u0259 olacaq. \u0130\u015f, h\u0259qiq\u0259t bel\u0259 deyil. Bu, siz buyurdu\u011funuz q\u0259d\u0259r m\u00fc\u015fk\u00fcl deyil. Bu halda bizim vilay\u0259td\u0259 ild\u0259 100 manat verm\u0259y\u0259 tavannas\u0131 \u00e7atan 500 adam tap\u0131lar v\u0259 \u0259g\u0259r onlardan 200-c\u0259n adam i\u015fd\u0259n x\u0259b\u0259rdar olub \u00f6z mill\u0259tini bis\u0259m\u0259r\u0259 olmaqdan qorumaq ist\u0259y\u0259, onda h\u0259r ild\u0259 20 min manat c\u0259m etm\u0259k olar.<\/p>\n<p>Ey m\u0259nim dostum, he\u00e7 bilirsiniz bu m\u0259bl\u0259\u011f il\u0259 n\u0259 qay\u0131rmaq olar? \u018fvv\u0259l\u0259n, on il\u0259 bir \u00e7apxana a\u00e7maq olar ki, orada q\u0259zet v\u0259 elm kitablar\u0131 \u00e7ap olunub m\u00fcft\u0259 v\u0259 ya bir c\u00fczi qiym\u0259t\u0259 xalqa paylans\u0131n. Tiflis v\u0259 ya ba\u015fqa \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 bir m\u0259kt\u0259bxana a\u00e7maq olar ki, h\u0259r 300 ev o m\u0259kt\u0259bxanada \u00f6z x\u0259rci il\u0259 bir u\u015faq oxutsun. H\u0259min u\u015faqlar t\u0259hsil ald\u0131qdan sonra onlar\u0131 \u015f\u0259h\u0259rl\u0259r\u0259 v\u0259 ya k\u0259ndl\u0259r\u0259 apar\u0131b ev\u0259 1 manat verm\u0259k il\u0259 m\u0259kt\u0259bxana a\u00e7a bil\u0259r. Bu halda Qafqaz\u0131n \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rind\u0259 v\u0259 k\u0259ndl\u0259rind\u0259 m\u0259kt\u0259bxana a\u00e7a bil\u0259rik ki, orada \u00f6z dilimizd\u0259 u\u015faqlar\u0131m\u0131z t\u0259lim olunsun v\u0259 y\u0259qin ki o vaxt indikind\u0259n yax\u015f\u0131 m\u00fcs\u0259lman olar\u0131q.<\/p>\n<p>Bilir\u0259m m\u0259nim dostum, bu s\u00f6z\u00fc e\u015fidib g\u00fcl\u0259c\u0259ksiniz ki, bu x\u0259yald\u0131r. Do\u011fru deyirsiniz, h\u0259qiq\u0259t bu x\u0259yald\u0131r. Amma onun x\u0259yal olma\u011f\u0131na s\u0259b\u0259b biz \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fck. Biz\u0259 ki, g\u00f6yd\u0259n k\u00f6m\u0259k g\u0259lm\u0259y\u0259c\u0259k, \u0259g\u0259r bis\u0259m\u0259r\u0259 olmaqdan \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc m\u00fchafiz\u0259 etm\u0259k ist\u0259yirik, q\u0259fl\u0259td\u0259 olmaq n\u0259 laz\u0131m. Y\u0259qin dey\u0259c\u0259ksiniz ki, ittifaq\u0131m\u0131z yoxdur, s\u00fcnni, \u015fi\u0259 s\u00f6z\u00fc biz\u0259 mane olur. \u018fzizim, bizim z\u0259man\u0259d\u0259 v\u0259 vilay\u0259td\u0259 s\u00fcnni, \u015fi\u0259 s\u00f6z\u00fc yaln\u0131z anlamaz a\u011fz\u0131nda qal\u0131b. B\u0259s m\u0259nim dostum, halva-halva dem\u0259kl\u0259 a\u011f\u0131z \u015firin olmaz, siz d\u0259 m\u0259nim kimi bald\u0131r\u0131n\u0131z\u0131 \u00e7\u0131rmalay\u0131b meydana daxil olun ki, b\u0259lk\u0259 zikr olan x\u0259yal \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lsin, yoxsa do\u011fru deyirsiniz ki, bir g\u00fcl il\u0259 bahar olmaz\u201d.<\/p>\n<p>\u201c\u018fkin\u00e7i\u201dnin f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flamas\u0131 il\u0259 H\u0259s\u0259n b\u0259y dostu Axundova bir yaz\u0131 g\u00f6nd\u0259rib \u00a0x\u0259yallar\u0131 q\u0259zet vasit\u0259sil\u0259 ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259, mill\u0259tinin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rini ba\u015fa sal\u0131r.<\/p>\n<p><strong>O, \u201c\u018fkin\u00e7i\u201dnin 29 mart 1876-c\u0131 il tarixli, 6-c\u0131 n\u00f6mr\u0259sind\u0259 yaz\u0131rd\u0131:<\/strong> \u201cBir ne\u00e7\u0259 ildir ki, Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259ti m\u0259kt\u0259bxanalar a\u00e7\u0131b, h\u0259r bir elmi \u00f6z dill\u0259rind\u0259 xalqa \u00f6yr\u0259dir. \u00c7\u00fcnki onlar\u0131n kitablar\u0131n\u0131 bizim kimi adama oxumaq \u00e7\u0259tindir, ona bian\u0259n yax\u015f\u0131 olurdu ki, bizim mill\u0259t qeyr\u0259ti \u00e7\u0259k\u0259n qarda\u015flar bir icma bina edib, ol kitablardan g\u0259tirib, bir az d\u0259yi\u015fdirib, \u00e7apxana a\u00e7\u0131b \u00f6z dilimizd\u0259 \u00e7ap el\u0259dib, xalqa m\u00fcft\u0259, ya bir az qiym\u0259t\u0259 paylas\u0131n ki, bizim m\u0259kt\u0259bxanalarda \u015fair kitablar\u0131n\u0131n \u0259v\u0259zind\u0259 ol kitablar oxusun&#8230; Elm kitablar\u0131m\u0131z olsa, onlar\u0131 oxurlar v\u0259 nec\u0259 ki, su damc\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259k il\u0259 da\u015f\u0131 de\u015f\u0259r, habel\u0259 ol kitablar\u0131 oxummaqdan elm v\u0259 \u0259d\u0259b m\u00fcrur il\u0259 xalq\u0131n k\u00f6nl\u00fcnd\u0259 n\u0259q\u015f ba\u011flay\u0131b m\u00f6hk\u0259ml\u0259n\u0259r\u201d.<\/p>\n<p>Axundov dil islahat\u0131n\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si u\u011frunda ciddi m\u00fcbariz\u0259 aparm\u0131\u015fd\u0131r ki, mill\u0259ti \u00f6z \u0259lifbas\u0131nda yaz\u0131b, oxuya bilsin, yaz\u0131lanlar\u0131 yax\u015f\u0131 ba\u015fa d\u00fc\u015f\u0259 bilsinl\u0259r.<\/p>\n<p><strong>Mirz\u0259 F\u0259t\u0259li Axundov H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabiy\u0259 21 aprel 1875-ci il tarixli m\u0259ktubunda yaz\u0131rd\u0131:<\/strong> \u201cSizin q\u0259zetinizin m\u0259ziyy\u0259tl\u0259rind\u0259n biri el\u0259 \u00fcslub g\u00f6z\u0259lliyi, m\u0259lumatlar\u0131n \u015f\u0259rhinin inc\u0259liyi v\u0259 ayd\u0131nl\u0131\u011f\u0131, orfoqrafiyas\u0131n\u0131n d\u00fczg\u00fcnl\u00fcy\u00fcd\u00fcr. Ona g\u00f6r\u0259 ki, Sizin q\u0259zetiniz, eyni zamanda \u00f6z m\u0259qs\u0259dl\u0259ri il\u0259 tatar dilinin (\u0259lb\u0259tt\u0259 tatar dili dey\u0259nd\u0259 Az\u0259rbaycan dili n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulurdu) q\u00fcsurlardan t\u0259mizl\u0259nm\u0259sin\u0259 \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131 v\u0259 n\u00fcmun\u0259 olmal\u0131d\u0131r. Orfoqrafiya bar\u0259d\u0259 qoy Sizin g\u0259l\u0259c\u0259k redaktorunuz m\u0259nim komediyalar\u0131m\u0131n imla qaydalar\u0131n\u0131 \u0259sas tutsun\u201d (AMEA-n\u0131n M.F\u00fczuli ad\u0131na \u018flyazmalar \u0130nstitutu, H.B.Z\u0259rdabi fondu, s\u0259n\u0259d \u2116176\/7676).<\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, dil islahat\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 M.F.Axundovun d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 \u0130rana, T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 getm\u0259sind\u0259 \u0259sas m\u0259qs\u0259di \u0259r\u0259b \u0259lifbas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fdirm\u0259kd\u0259n ibar\u0259t idi. M\u0259tb\u0259\u0259l\u0259rd\u0259 olan \u00e7\u0259tinliyi v\u0259 bir s\u0131ra m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq dil islahat\u0131nda d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r edilm\u0259si bar\u0259d\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259 qald\u0131rmas\u0131na baxmayaraq Axundov m\u0259qs\u0259din\u0259 nail ola bilmir. Bu arzu, ist\u0259k qism\u0259n onun dostu <strong>H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi t\u0259r\u0259find\u0259n<\/strong> h\u0259yata ke\u00e7irildi. <strong>1875-ci ilin 22 iyul tarixind\u0259 \u201c\u018fkin\u00e7i\u201d q\u0259zetinin n\u0259\u015fri il\u0259 ana dilli m\u0259tbuat\u0131m\u0131z yarad\u0131l\u0131r.<\/strong><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-full wp-image-30021\" src=\"http:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/ekinci-qezeti-milli-metbuat-hesen-bey-zerdabi.webp\" alt=\"ekinci-qezeti-milli-metbuat-hesen-bey-zerdabi.png\" width=\"960\" height=\"702\" srcset=\"https:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/ekinci-qezeti-milli-metbuat-hesen-bey-zerdabi.webp 960w, https:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/ekinci-qezeti-milli-metbuat-hesen-bey-zerdabi-400x293.webp 400w, https:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/ekinci-qezeti-milli-metbuat-hesen-bey-zerdabi-550x402.webp 550w, https:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/ekinci-qezeti-milli-metbuat-hesen-bey-zerdabi-768x562.webp 768w, https:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/ekinci-qezeti-milli-metbuat-hesen-bey-zerdabi-80x60.webp 80w, https:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/ekinci-qezeti-milli-metbuat-hesen-bey-zerdabi-696x509.webp 696w, https:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/ekinci-qezeti-milli-metbuat-hesen-bey-zerdabi-574x420.webp 574w\" sizes=\"auto, (max-width: 960px) 100vw, 960px\" \/><\/p>\n<p>Dem\u0259liy\u0259m ki, bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 Axundovun dostu, silahda\u015f\u0131 Z\u0259rdabi n\u0259\u015fr etdirdiyi \u201c\u018fkin\u00e7i\u201d q\u0259zetinin nizamnam\u0259sind\u0259 dil m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 \u0259sas yer ver\u0259r\u0259k Az\u0259rbaycan dilini \u0259r\u0259b v\u0259 fars s\u00f6zl\u0259ri il\u0259 dolduranlara qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259y\u0259 qalx\u0131r v\u0259 bel\u0259likl\u0259 milli publisistik dilinin \u0259sas\u0131n\u0131 qoyur. O, deyirdi ki, ist\u0259yiriks\u0259 Az\u0259rbaycan mill\u0259ti ya\u015fas\u0131n, qaba\u011fa getsin, elmi v\u0259 m\u0259rif\u0259ti olsun, m\u0259d\u0259niyy\u0259ti olsun, ona dil verin, \u00e7\u00fcnki, az\u0259rbaycanl\u0131lar T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 \u0130ran istismar\u0131 zaman\u0131 \u00f6z dill\u0259rini itiribl\u0259r.<\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, \u015f\u0259rq\u015f\u00fcnas, tarix\u00e7i, t\u00fcrk\u015f\u00fcnas v\u0259 filoloq <strong><em>Mirz\u0259 Kaz\u0131m b\u0259y (1802-1870)<\/em><\/strong> \u0259r\u0259b \u0259lifbas\u0131n\u0131n d\u0259yi\u015fdirilm\u0259si m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259 <strong><em>Mirz\u0259 F\u0259t\u0259li Axundovla h\u0259mfikir olmu\u015f,<\/em><\/strong> onu m\u00fcdafi\u0259 etmi\u015fdir. Onu da diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131raq ki, dilimizin ilk elmi qramatikas\u0131n\u0131 <strong>Mirz\u0259 Kaz\u0131m b\u0259y yazm\u0131\u015fd\u0131r.<\/strong><\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan dilinin, \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n, poeziyas\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131 tarixind\u0259 b\u00f6y\u00fck tarixi xidm\u0259tl\u0259ri olmu\u015f, diplomatik \u0259laq\u0259l\u0259rin yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na \u00e7al\u0131\u015fan, m\u00fcs\u0259lman \u015e\u0259rqind\u0259 ilk m\u00fcdrik, uzaqg\u00f6r\u0259n, t\u0259dbirli d\u00f6vl\u0259t xadiml\u0259ri kimi tan\u0131nm\u0131\u015f, xarici i\u015f\u011fal\u00e7\u0131lara qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259l\u0259rin f\u0259al t\u0259\u015fkilat\u00e7\u0131lar\u0131 olmu\u015f dahi insanlar\u0131n h\u0259yat\u0131 v\u0259 yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin diqq\u0259tind\u0259n bir an bel\u0259 yay\u0131nmam\u0131\u015f, onlar\u0131n h\u0259r birini b\u00f6y\u00fck m\u0259h\u0259bb\u0259tl\u0259 sevmi\u015fdir. M\u0259hz onlardan biri d\u0259rin biliyi, h\u0259rt\u0259r\u0259fli istedad\u0131 il\u0259 se\u00e7ilmi\u015f, bir \u00e7ox m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 x\u00fcsusi xidm\u0259tl\u0259r g\u00f6st\u0259rmi\u015f, h\u0259m\u00e7inin qo\u015fmalar\u0131, t\u0259cnisl\u0259ri, q\u0259z\u0259ll\u0259ri, m\u00fcx\u0259mm\u0259sl\u0259ri, m\u00fcst\u0259zadlar\u0131 v\u0259 s. H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin dilinin \u0259zb\u0259ri olan Molla P\u0259nah Vaqif (1717-1797) olmu\u015fdur.<\/p>\n<p>S\u00f6z\u00fcn \u0259sl m\u0259nas\u0131nda qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, H\u0259s\u0259n b\u0259yd\u0259 Vaqif \u015f\u0259xsiyy\u0259tin\u0259, onun yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na qar\u015f\u0131 yaranm\u0131\u015f isti, d\u0259rin m\u0259h\u0259bb\u0259tin, vur\u011funlu\u011fun \u0259n ba\u015fl\u0131ca s\u0259b\u0259bkar\u0131 yax\u0131n dostu, silahda\u015f\u0131 dahi \u0259dib \u2013 m\u00fct\u0259f\u0259kkir M.F.Axundov olmu\u015fdur. \u00c7\u00fcnki onunla m\u00fct\u0259madi olaraq yax\u0131n \u0259laq\u0259d\u0259 olan Z\u0259rdabi yax\u015f\u0131 bilirdi ki, Mirz\u0259 F\u0259t\u0259li daim Vaqif v\u0259 el\u0259c\u0259 d\u0259 Qas\u0131m b\u0259y Zakir yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n i\u015f\u0131qland\u0131r\u0131lmas\u0131na, \u00e7ap\u0131na t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Mirz\u0259 Kaz\u0131m b\u0259y \u00f6mr\u00fc boyu Az\u0259rbaycandan uzaqlarda ya\u015fasa da, v\u0259t\u0259ni il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259rini he\u00e7 zaman k\u0259sm\u0259mi\u015fdir. O, Abbasqulu a\u011fa Bak\u0131xanovun, M.F. Axundovun, H.B.Z\u0259rdabinin v\u0259 bir \u00e7ox dahi m\u00fct\u0259f\u0259kkirl\u0259rin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na y\u00fcks\u0259k d\u0259y\u0259r vermi\u015fdir.<\/p>\n<p>Mirz\u0259 F\u0259t\u0259li Axundovun anadan olmas\u0131n\u0131n 100 illik yubleyi m\u00fcnasib\u0259ti il\u0259 \u0259n maraql\u0131 m\u0259qal\u0259l\u0259rd\u0259n birinin m\u00fc\u0259llifi Az\u0259rbaycan\u0131n ilk fizika alimi, professor, tan\u0131nm\u0131\u015f publisist v\u0259 teatr\u015f\u00fcnas, milli ali t\u0259hsil qurucular\u0131ndan biri olan, H\u0259s\u0259n b\u0259y M\u0259likov \u2013 Z\u0259rdabinin qarda\u015f\u0131 o\u011flu R\u0259him b\u0259y M\u0259likov (1886-1936) olmu\u015fdur. O, \u201cBaku\u201d q\u0259zetind\u0259 (1911, 17 oktyabr) \u00e7ap etdirdiyi \u201cUnudulmaz xatir\u0259\u201d adl\u0131 m\u0259qal\u0259sind\u0259 M.F. Axundovun anadan olmas\u0131n\u0131n 100 illiyinin Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n m\u0259d\u0259ni v\u0259 ictimai h\u0259yat\u0131nda oynad\u0131\u011f\u0131 rol haqq\u0131nda b\u0259hs etmi\u015f v\u0259 onun \u0259d\u0259bi-m\u0259d\u0259ni fikir tariximizin inki\u015faf\u0131nda xidm\u0259tl\u0259rini y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndirmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Mirz\u0259 F\u0259t\u0259li Axundov \u2013 g\u00f6rk\u0259mli Az\u0259rbaycan yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131, materialist, filosof, ictimai xadim, Az\u0259rbaycan dramaturgiyas\u0131n\u0131n \u00a0banisi, H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin b\u00f6y\u00fck dostu, m\u0259sl\u0259h\u0259t\u00e7isi, m\u0259sl\u0259kda\u015f\u0131 olmu\u015fdur. Axundov \u201c\u018fkin\u00e7i\u201d q\u0259zetinin n\u0259\u015frin\u0259 b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259t vermi\u015f, onun s\u0259hif\u0259l\u0259rind\u0259 \u201cV\u0259kili-mill\u0259ti-nam\u0259lum\u201d imzas\u0131 il\u0259 m\u0259qal\u0259l\u0259r d\u0259rc etdirmi\u015fdir.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/59\/%C6%8Fkin%C3%A7i_1875_N1.jpg\/250px-%C6%8Fkin%C3%A7i_1875_N1.jpg\" alt=\"\u018fkin\u00e7i (q\u0259zet) \u2014 Vikipediya\" \/><\/p>\n<p>Sonda onu qeyd etm\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, Milli M\u0259tbuat\u0131m\u0131z\u0131n 150 illik yubileyinin \u00f6lk\u0259mizd\u0259 geni\u015f \u015f\u0259kild\u0259 qeyd olunmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyev c\u0259nablar\u0131n\u0131n verdiyi 25 aprel 2025-c\u00fc il tarixli S\u0259r\u0259ncam tarixi \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb etm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, yaln\u0131z \u00f6lk\u0259mizin \u00e7oxsayl\u0131 m\u0259tbuat v\u0259 informasiya orqanlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn deyil, b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 d\u00fcnya az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck bir bayrama, sevinc\u0259 s\u0259b\u0259b olmu\u015fdur.<\/p>\n<p><strong><em>Eld\u0259niz H\u0259s\u0259nov, <\/em><\/strong><\/p>\n<p><em><strong>Aqrar elml\u0259ri \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru, Beyn\u0259lxalq Ekoenergetika Akademiyas\u0131n\u0131n ekologiya \u00fczr\u0259 professoru, Az\u0259rbaycan Jurnalistl\u0259r v\u0259 Yaz\u0131\u00e7\u0131lar Birliyinin \u00fczv\u00fc, \u201cQ\u0131z\u0131l q\u0259l\u0259m\u201d v\u0259 \u201cAli Media\u201d m\u00fckafat\u0131 laureat\u0131, Z\u0259rdabi\u015f\u00fcnas, <\/strong><\/em><strong><em>Az\u0259rbaycan Kooperasiya Universitetinin dosenti.<\/em><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>H\u0259r bir Az\u0259rbaycan ziyal\u0131s\u0131na m\u0259lumdur ki, 22 ya\u015f\u0131ndan \u00f6mr\u00fcn\u00fcn sonunad\u0259k Tiflisd\u0259 ya\u015fayan Mirz\u0259 F\u0259t\u0259li Axundov \u00f6z r\u0259smi m\u0259\u015f\u011fuliyy\u0259tind\u0259n \u0259lav\u0259 1836-1840-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 Tiflis q\u0259za gimnaziyas\u0131nda Az\u0259rbaycan dilind\u0259n d\u0259rs deyir. Sonra \u00f6z yerini m\u00fc\u0259llimi Mirz\u0259 \u015e\u0259fi Vazeh\u0259 verir. Tiflis \u0259d\u0259bi m\u00fchiti M.F.Axundovun ictimai g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn formala\u015fmas\u0131nda b\u00f6y\u00fck rol oynay\u0131r. O, burada Abbasqulu a\u011fa Bak\u0131xanovla, \u0130smay\u0131l b\u0259y Qutqa\u015f\u0131nl\u0131, eyni [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":31661,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7,63],"tags":[],"class_list":{"0":"post-31660","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-ziyalilar","8":"category-manset"},"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.0 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>\u201c\u018fkin\u00e7i\u201dnin yaranmas\u0131nda Mirz\u0259 F\u0259t\u0259li Axundovun rolu - Z\u0259rdab.com<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=31660\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"az_AZ\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"\u201c\u018fkin\u00e7i\u201dnin yaranmas\u0131nda Mirz\u0259 F\u0259t\u0259li Axundovun rolu - Z\u0259rdab.com\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"H\u0259r bir Az\u0259rbaycan ziyal\u0131s\u0131na m\u0259lumdur ki, 22 ya\u015f\u0131ndan \u00f6mr\u00fcn\u00fcn sonunad\u0259k Tiflisd\u0259 ya\u015fayan Mirz\u0259 F\u0259t\u0259li Axundov \u00f6z r\u0259smi m\u0259\u015f\u011fuliyy\u0259tind\u0259n \u0259lav\u0259 1836-1840-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 Tiflis q\u0259za gimnaziyas\u0131nda Az\u0259rbaycan dilind\u0259n d\u0259rs deyir. Sonra \u00f6z yerini m\u00fc\u0259llimi Mirz\u0259 \u015e\u0259fi Vazeh\u0259 verir. Tiflis \u0259d\u0259bi m\u00fchiti M.F.Axundovun ictimai g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn formala\u015fmas\u0131nda b\u00f6y\u00fck rol oynay\u0131r. O, burada Abbasqulu a\u011fa Bak\u0131xanovla, \u0130smay\u0131l b\u0259y Qutqa\u015f\u0131nl\u0131, eyni [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=31660\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Z\u0259rdab.com\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-07-15T12:46:33+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-07-18T08:51:37+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/hesen-bey-zerdabi-mirze-feteli-bey-png.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1140\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"570\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"11 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=31660#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=31660\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/97079b7570c1e89ec0d9e138c3672136\"},\"headline\":\"\u201c\u018fkin\u00e7i\u201dnin yaranmas\u0131nda Mirz\u0259 F\u0259t\u0259li Axundovun rolu\",\"datePublished\":\"2025-07-15T12:46:33+00:00\",\"dateModified\":\"2025-07-18T08:51:37+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=31660\"},\"wordCount\":3391,\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=31660#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/hesen-bey-zerdabi-mirze-feteli-bey-png.jpg\",\"articleSection\":[\"F\u018fXRL\u018fR\u0130M\u0130Z\",\"MAN\u015eET\"],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=31660\",\"url\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=31660\",\"name\":\"\u201c\u018fkin\u00e7i\u201dnin yaranmas\u0131nda Mirz\u0259 F\u0259t\u0259li Axundovun rolu - Z\u0259rdab.com\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=31660#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=31660#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/hesen-bey-zerdabi-mirze-feteli-bey-png.jpg\",\"datePublished\":\"2025-07-15T12:46:33+00:00\",\"dateModified\":\"2025-07-18T08:51:37+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/97079b7570c1e89ec0d9e138c3672136\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=31660#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"az\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=31660\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=31660#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/hesen-bey-zerdabi-mirze-feteli-bey-png.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/hesen-bey-zerdabi-mirze-feteli-bey-png.jpg\",\"width\":1140,\"height\":570},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=31660#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"\u201c\u018fkin\u00e7i\u201dnin yaranmas\u0131nda Mirz\u0259 F\u0259t\u0259li Axundovun rolu\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/\",\"name\":\"Z\u0259rdab.com\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/97079b7570c1e89ec0d9e138c3672136\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d9c52a9a27c32119cb6679a077fa3e2779e5f822c451cbf01098004361d466ec?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d9c52a9a27c32119cb6679a077fa3e2779e5f822c451cbf01098004361d466ec?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"admin\"},\"url\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"\u201c\u018fkin\u00e7i\u201dnin yaranmas\u0131nda Mirz\u0259 F\u0259t\u0259li Axundovun rolu - Z\u0259rdab.com","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=31660","og_locale":"az_AZ","og_type":"article","og_title":"\u201c\u018fkin\u00e7i\u201dnin yaranmas\u0131nda Mirz\u0259 F\u0259t\u0259li Axundovun rolu - Z\u0259rdab.com","og_description":"H\u0259r bir Az\u0259rbaycan ziyal\u0131s\u0131na m\u0259lumdur ki, 22 ya\u015f\u0131ndan \u00f6mr\u00fcn\u00fcn sonunad\u0259k Tiflisd\u0259 ya\u015fayan Mirz\u0259 F\u0259t\u0259li Axundov \u00f6z r\u0259smi m\u0259\u015f\u011fuliyy\u0259tind\u0259n \u0259lav\u0259 1836-1840-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 Tiflis q\u0259za gimnaziyas\u0131nda Az\u0259rbaycan dilind\u0259n d\u0259rs deyir. Sonra \u00f6z yerini m\u00fc\u0259llimi Mirz\u0259 \u015e\u0259fi Vazeh\u0259 verir. Tiflis \u0259d\u0259bi m\u00fchiti M.F.Axundovun ictimai g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn formala\u015fmas\u0131nda b\u00f6y\u00fck rol oynay\u0131r. O, burada Abbasqulu a\u011fa Bak\u0131xanovla, \u0130smay\u0131l b\u0259y Qutqa\u015f\u0131nl\u0131, eyni [&hellip;]","og_url":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=31660","og_site_name":"Z\u0259rdab.com","article_published_time":"2025-07-15T12:46:33+00:00","article_modified_time":"2025-07-18T08:51:37+00:00","og_image":[{"width":1140,"height":570,"url":"http:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/hesen-bey-zerdabi-mirze-feteli-bey-png.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"11 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=31660#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=31660"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/97079b7570c1e89ec0d9e138c3672136"},"headline":"\u201c\u018fkin\u00e7i\u201dnin yaranmas\u0131nda Mirz\u0259 F\u0259t\u0259li Axundovun rolu","datePublished":"2025-07-15T12:46:33+00:00","dateModified":"2025-07-18T08:51:37+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=31660"},"wordCount":3391,"image":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=31660#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/hesen-bey-zerdabi-mirze-feteli-bey-png.jpg","articleSection":["F\u018fXRL\u018fR\u0130M\u0130Z","MAN\u015eET"],"inLanguage":"az"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=31660","url":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=31660","name":"\u201c\u018fkin\u00e7i\u201dnin yaranmas\u0131nda Mirz\u0259 F\u0259t\u0259li Axundovun rolu - Z\u0259rdab.com","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=31660#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=31660#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/hesen-bey-zerdabi-mirze-feteli-bey-png.jpg","datePublished":"2025-07-15T12:46:33+00:00","dateModified":"2025-07-18T08:51:37+00:00","author":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/97079b7570c1e89ec0d9e138c3672136"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=31660#breadcrumb"},"inLanguage":"az","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.zerdab.com\/?p=31660"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=31660#primaryimage","url":"https:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/hesen-bey-zerdabi-mirze-feteli-bey-png.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/hesen-bey-zerdabi-mirze-feteli-bey-png.jpg","width":1140,"height":570},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=31660#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/www.zerdab.com\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"\u201c\u018fkin\u00e7i\u201dnin yaranmas\u0131nda Mirz\u0259 F\u0259t\u0259li Axundovun rolu"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/#website","url":"https:\/\/www.zerdab.com\/","name":"Z\u0259rdab.com","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.zerdab.com\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"az"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/97079b7570c1e89ec0d9e138c3672136","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d9c52a9a27c32119cb6679a077fa3e2779e5f822c451cbf01098004361d466ec?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d9c52a9a27c32119cb6679a077fa3e2779e5f822c451cbf01098004361d466ec?s=96&d=mm&r=g","caption":"admin"},"url":"https:\/\/www.zerdab.com\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/31660","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=31660"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/31660\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":31665,"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/31660\/revisions\/31665"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/31661"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=31660"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=31660"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=31660"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}