{"id":4664,"date":"2012-09-17T13:18:04","date_gmt":"2012-09-17T08:18:04","guid":{"rendered":"http:\/\/www.zerdab.com\/?p=4664"},"modified":"2012-09-17T13:24:46","modified_gmt":"2012-09-17T08:24:46","slug":"h%c9%99s%c9%99n-b%c9%99y-z%c9%99rdabi-il%c9%99-bagli-yeni-s%c9%99n%c9%99dl%c9%99r-uz%c9%99-cixdi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=4664","title":{"rendered":"H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi il\u0259 ba\u011fl\u0131 yeni s\u0259n\u0259dl\u0259r \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xd\u0131"},"content":{"rendered":"<p><strong><em>H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin Az\u0259rbaycanda suvarma kanallar\u0131n\u0131n \u00e7\u0259kilm\u0259si, i\u00e7m\u0259li su m\u0259nb\u0259yinin yarad\u0131lmas\u0131 z\u0259rur\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131 130-140 il bundan \u00f6nc\u0259 verdiyi ideyalar, elmi t\u0259klifl\u0259r v\u0259 t\u00f6vsiy\u0259l\u0259r<\/em><\/strong><\/p>\n<figure id=\"attachment_4674\" aria-describedby=\"caption-attachment-4674\" style=\"width: 256px\" class=\"wp-caption alignleft\"><a href=\"http:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2012\/09\/191.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-medium wp-image-4675\" title=\"Eld\u0259niz H\u0259s\u0259nov\" src=\"http:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2012\/09\/191-256x350.jpg\" alt=\"\" width=\"256\" height=\"350\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-4674\" class=\"wp-caption-text\"><strong>Eld\u0259niz H\u0259s\u0259nov, K\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru, Beyn\u0259lxalq Ekoenergetika Akademiyas\u0131n\u0131n ekologiya \u00fczr\u0259 professoru, Z\u0259rdabi\u015f\u00fcnas<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n<p>Moskva Universitetinin fizika-riyaziyyat fak\u00fclt\u0259sinin t\u0259bi\u0259t \u015f\u00f6b\u0259sini elml\u0259r namiz\u0259di alimlik d\u0259r\u0259c\u0259si il\u0259 bitir\u0259n, \u00e7oxsah\u0259li v\u0259 \u00e7ox\u015fax\u0259li elmi bilik sahibi olmu\u015f H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi harada, hans\u0131 sah\u0259d\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259sind\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq do\u011fma Az\u0259rbaycan\u0131n inki\u015faf\u0131, t\u0259r\u0259qqisi yolunda m\u00fcst\u0259sna xidm\u0259tl\u0259r g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir. O, su probleml\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 Az\u0259rbaycanda qar\u015f\u0131ya \u00e7\u0131xan bir \u00e7ox qlobal m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin elmi \u0259saslarla inki\u015faf etdirilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 xalq\u0131na \u00f6z d\u0259y\u0259rli ideya, t\u0259klif v\u0259 t\u00f6vsiy\u0259l\u0259rini vermi\u015f, Bak\u0131 \u015e\u0259h\u0259r Dumas\u0131nda real t\u0259klifl\u0259rl\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f etmi\u015f, bu sah\u0259d\u0259 \u0259s\u0259rl\u0259r, elmi m\u0259qal\u0259l\u0259r yazm\u0131\u015f v\u0259 onlar\u0131n m\u0259tbuat s\u0259hif\u0259l\u0259rind\u0259 d\u0259rc olunmas\u0131na nail olmu\u015fdur.<\/p>\n<p>H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin elmi irsin\u0259, ictimai-siyasi f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 n\u0259z\u0259r yetirdikd\u0259 onun Az\u0259rbaycan\u0131n inki\u015faf\u0131, t\u0259r\u0259qqisi, k\u0259nd v\u0259 \u015f\u0259h\u0259r sakinl\u0259rinin ya\u015fay\u0131\u015f, m\u0259d\u0259ni-m\u0259i\u015f\u0259t, sosial \u015f\u0259raitinin yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 sah\u0259sind\u0259ki f\u0259dakarl\u0131\u011f\u0131, tarixi xidm\u0259tl\u0259ri g\u00f6z\u00fcm\u00fcz qar\u015f\u0131s\u0131nda canl\u0131 bir xatir\u0259 kimi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Z\u0259rdabi Bak\u0131 \u015e\u0259h\u0259r Dumas\u0131n\u0131n \u00fczv\u00fc olaraq f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rdiyi d\u00f6vrd\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259 m\u00fcrt\u0259ce q\u00fcvv\u0259l\u0259rl\u0259 \u00fcz-\u00fcz\u0259 g\u0259lmi\u015fdir. Burada m\u00fcxt\u0259lif sah\u0259l\u0259r \u00fczr\u0259 komissiya s\u0259dri v\u0259 komissiya \u00fczv\u00fc kimi \u00e7al\u0131\u015fan H\u0259s\u0259n b\u0259y z\u0259hm\u0259tke\u015f xalq\u0131n m\u0259nafeyinin m\u00fcdafi\u0259\u00e7isi v\u0259 onun h\u0259rt\u0259r\u0259fli inki\u015faf etm\u0259sinin car\u00e7\u0131s\u0131 olmu\u015fdur.<\/p>\n<p>H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabini maraqland\u0131ran \u0259n qlobal m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n biri Az\u0259rbaycan\u0131n <strong><em>\u00a0su problemi <\/em><\/strong>olmu\u015fdur. O bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 m\u00fch\u00fcm d\u00f6vl\u0259t i\u015fi olaraq \u00e7ox ciddi fikir vermi\u015fdir. Onun su m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 <em>\u00abTorpaq, su v\u0259 hava\u00bb \u0259s\u0259rini,<\/em> <strong><em>\u00ab\u018fkin\u00e7i\u00bb v\u0259 \u00abKaspi\u00bb<\/em><\/strong> q\u0259zetl\u0259rind\u0259 d\u0259rc olunan bir s\u0131ra m\u0259qal\u0259l\u0259rini, o c\u00fcml\u0259d\u0259n <em>\u00ab\u041d\u0443\u0436\u0434\u0430 \u0432 \u0432\u043e\u0434\u0435 \u0432 \u0412\u043e\u0441\u0442\u043e\u0447\u043d\u043e\u043c \u0417\u0430\u043a\u0430\u0432\u043a\u0430\u0437\u044c\u0435\u00bb<\/em> <strong><em>(\u00ab\u041a\u0430\u0441\u043f\u0438\u0439\u00bb (\u2116114), 2 \u0438\u044e\u043d\u044f 1899 \u0433. (116), 4 \u0438\u044e\u043d\u044f 1899 \u0433.),<\/em><\/strong> <em>\u00ab\u0411\u0435\u0437\u0432\u043e\u0434\u044c\u0435\u00bb<\/em> <strong><em>(\u00ab\u041a\u0430\u0441\u043f\u0438\u0439\u00bb (135), 27 \u0438\u044e\u043d\u044f 1899 \u0433.),<\/em><\/strong> <em>\u00ab\u041a \u0441\u0435\u043b\u044c\u0441\u043a\u043e\u0445\u043e\u0437\u044f\u0439\u0441\u0442\u0432\u0435\u043d\u043d\u043e\u043c\u0443 \u043a\u0440\u0438\u0437\u0438\u0441\u0443\u00bb<\/em> <strong><em>(\u00ab\u041a\u0430\u0441\u043f\u0438\u0439\u00bb (\u2116 210), 30 \u0441\u0435\u043d\u0442\u044f\u0431\u0440\u044f 1899 \u0433.),<\/em> <\/strong><em>\u00ab\u0410\u0440\u0442\u0435\u0437\u0438\u0430\u043d\u0441\u043a\u0438\u0435 \u043a\u043e\u043b\u043e\u0434\u0446\u044b\u00bb<\/em> <strong><em>(\u00ab\u041a\u0430\u0441\u043f\u0438\u0439\u00bb \u211660 1900 \u0433.),<\/em><\/strong> <em>\u00ab\u041f\u043e \u043f\u043e\u0432\u043e\u0434\u0443 \u0432\u043e\u0434\u0432\u043e\u0440\u0435\u043d\u0438\u044f \u043f\u0435\u0440\u0435\u0441\u0435\u043b\u0435\u043d\u0446\u0435\u0432 \u043d\u0430 \u041c\u0443\u0433\u0430\u043d\u043b\u044b\u00bb<\/em> <strong><em>(\u00ab\u041a\u0430\u0441\u043f\u0438\u0439\u00bb (\u2116276), 22 \u0434\u0435\u043a\u0430\u0431\u0440\u044f 1899 \u0433.),<\/em><\/strong> <em>\u00ab\u0412\u043e\u0434\u043d\u043e\u0435 \u0434\u0435\u043b\u043e \u0432 \u0433\u043e\u0440\u043e\u0434\u0435 \u0411\u0430\u043a\u0443\u00bb<\/em> <strong><em>(\u00ab\u041a\u0430\u0441\u043f\u0438\u0439\u00bb (\u2116147, 149, 150), 1900),<\/em><\/strong> <em>\u00ab\u041a \u0432\u043e\u0434\u043d\u043e\u0439 \u044d\u043f\u043e\u043f\u0435\u0435\u00bb<\/em> <strong><em>(\u00ab\u041a\u0430\u0441\u043f\u0438\u0439\u00bb (\u211670), 28 \u043c\u0430\u0440\u0442\u0430 1901 \u0433.),<\/em><\/strong> <em>\u00ab\u041a \u0440\u0430\u0437\u0432\u044f\u0437\u043a\u0435 \u0432\u043e\u0434\u043d\u043e\u0439 \u044d\u043f\u043e\u043f\u0435\u0435\u00bb<\/em> <strong><em>(\u00ab\u041a\u0430\u0441\u043f\u0438\u0439\u00bb (\u2116102), 1901),<\/em><\/strong> <em>\u00ab\u041a \u0432\u043e\u043f\u0440\u043e\u0441\u0443 \u043e\u0431 \u0443\u0441\u0442\u0440\u043e\u0439\u0441\u0442\u0432\u0435 \u0433\u043e\u0440. <\/em><em>\u0428\u0435\u043c\u0430\u0445<\/em><em>a\u00bb<\/em> <strong><em>(\u00ab\u041a\u0430\u0441\u043f\u0438\u0439\u00bb (\u211677), 5 \u0430\u043f\u0440\u0435\u043b\u044f 1902 \u0433.),<\/em><\/strong> <em>\u00ab\u041a \u0432\u043e\u0434\u043d\u043e\u0439 \u044d\u043f\u043e\u043f\u0435\u0435\u00bb<\/em> <strong><em>(\u00ab<\/em><\/strong><strong><em>\u041a\u0430\u0441\u043f\u0438\u0439<\/em><\/strong><strong><em>\u00bb (\u2116100), 8 \u043c\u0430\u044f 1902 \u0433.)<\/em><\/strong><strong><em>,<\/em><\/strong> <em>\u00ab\u041a \u0432\u043e\u043f\u0440\u043e\u0441\u0443 \u043e \u043f\u043e\u043b\u0438\u0432\u043a\u0435 \u0443\u043b\u0438\u0446 \u0438 \u0440\u0430\u0437\u0432\u0435\u0434\u0435\u043d\u0438\u0435 \u0441\u0430\u0434\u043e\u0432 \u0432 \u0433\u043e\u0440. \u0411\u0430\u043a\u0443\u00bb <strong>(\u00ab<\/strong><\/em><strong><em>\u041a\u0430\u0441\u043f\u0438\u0439<\/em><\/strong><strong><em>\u00bb (\u2116161), 26 \u0438\u044e\u043b\u044f; (\u2116162), 27 \u0438\u044e\u043b\u044f 1902 \u0433.),<\/em><\/strong> <em>\u00ab\u041a \u043d\u0443\u0436\u0434\u0430\u043c <\/em><em>B<\/em><em>\u043e\u0441\u0442\u043e\u0447\u043d\u043e\u0433\u043e \u0417\u0430\u043a\u0430\u0432\u043a\u0430\u0437\u044c\u044f\u00bb<\/em> <strong><em>(\u00ab<\/em><\/strong><strong><em>\u041a\u0430\u0441\u043f\u0438\u0439<\/em><\/strong><strong><em>\u00bb (\u211615), 1903 \u0433.),<\/em><\/strong> <em>\u00ab\u0413\u043e\u0440\u043e\u0434\u0441\u043a\u0438\u0435 \u0434\u0435\u043b\u0430\u00bb<\/em> <strong><em>(\u00ab<\/em><\/strong><strong><em>\u041a\u0430\u0441\u043f\u0438\u0439<\/em><\/strong><strong><em>\u00bb (\u211641,44,48),1903 \u0433.),<\/em><\/strong> <em>\u00ab\u041e\u0431 <\/em><em>om<\/em><em>\u0441\u0442\u0430\u043b\u043e\u0441\u0442\u0438 \u0412\u043e\u0441\u0442\u043e\u0447\u043d\u043e\u0433\u043e \u0417\u0430\u043a\u0430\u0432\u043a\u0430\u0437\u044c\u044f\u00bb, \u00ab\u0415\u0449\u0451 \u043e\u0431 <\/em><em>om<\/em><em>\u0441\u0442\u0430\u043b\u043e\u0441\u0442\u0438 \u0412\u043e\u0441\u0442\u043e\u0447\u043d\u043e\u0433\u043e \u0417\u0430\u043a\u0430\u0432\u043a\u0430\u0437\u044c\u044f\u00bb<\/em> v\u0259 dig\u0259r m\u0259qal\u0259l\u0259rini oxuduqca fikirl\u0259\u015firs\u0259n ki, fitri istedad, d\u0259rin elmi bilik sahibi olan H\u0259s\u0259n b\u0259y n\u0259 q\u0259d\u0259r v\u0259t\u0259nini, xalq\u0131n\u0131 sev\u0259n, onlar\u0131n t\u0259s\u0259rr\u00fcfat d\u0259rd-s\u0259rl\u0259rinin, sa\u011flaml\u0131qlar\u0131n\u0131n qay\u011f\u0131s\u0131na qalan olmu\u015f, xalq\u0131n\u0131n t\u0259r\u0259qqi etm\u0259si yolunda yorulmaq bilm\u0259d\u0259n bu sah\u0259d\u0259 apar\u0131lan i\u015fl\u0259r\u0259 kort\u0259bii qaydada s\u0259sl\u0259ndiril\u0259n t\u0259klifl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 t\u0259nqidi \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131 (eyni zamanda Bak\u0131 \u015e\u0259h\u0259r Dumas\u0131n\u0131n iclaslar\u0131nda), elmi-t\u0259cr\u00fcbi t\u00f6vsiy\u0259l\u0259ri, d\u0259y\u0259rli t\u0259klifl\u0259ri il\u0259 xalq\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn tarixd\u0259 misli g\u00f6r\u00fcnm\u0259mi\u015f izl\u0259r qoymu\u015fdur.<\/p>\n<p>Bu yolda h\u0259mi\u015f\u0259 ac\u0131 s\u00f6zl\u0259r\u0259, t\u0259hqirl\u0259r\u0259 m\u0259ruz qalan v\u0259 m\u0259hk\u0259m\u0259 m\u0259suliyy\u0259tin\u0259 c\u0259lb edil\u0259n, h\u0259d\u0259-qorxu alt\u0131na al\u0131nan H\u0259s\u0259n b\u0259y b\u00fct\u00fcn bunlara m\u0259h\u0259l qoymadan Duman\u0131n iclaslar\u0131nda <strong><em>Az\u0259rbaycan\u0131n su t\u0259chizat\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00e7ox m\u00fch\u00fcm aspektl\u0259r\u0259 toxunur,<\/em><\/strong> onun h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 inadkarl\u0131q g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p>\u00c7\u0131x\u0131\u015flar\u0131nda h\u0259mi\u015f\u0259 <strong><em>suvarma suyu v\u0259 i\u00e7m\u0259li su m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri<\/em><\/strong> il\u0259 ba\u011fl\u0131 elmi, n\u0259z\u0259ri, h\u00fcquqi v\u0259 t\u0259cr\u00fcbi i\u015fl\u0259rin \u0259dal\u0259tli sur\u0259td\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si bar\u0259d\u0259 dedikl\u0259ri Duman\u0131n protokollar\u0131nda \u00f6z \u0259ksini tapm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>O, eyni zamanda elmi \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 t\u0259bii-t\u0259s\u0259rr\u00fcfat sah\u0259l\u0259rinin suvar\u0131lmas\u0131, susuzluqdan cadar-cadar olan torpaqlar\u0131n suya olan t\u0259l\u0259bat\u0131n\u0131n aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 suvarma kanallar\u0131n\u0131n \u00e7\u0259kilm\u0259sinin vacibliyini, su ehtiyatlar\u0131ndan istifad\u0259 olunmas\u0131 yollar\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir. Bununla yana\u015f\u0131 k\u0259nd \u0259halisinin, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rinin i\u00e7m\u0259li suya olan t\u0259l\u0259bat\u0131n\u0131n t\u0259min olunmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn <strong><em>texniki \u015f\u0259rtl\u0259r\u0259, normalara<\/em><\/strong> \u0259m\u0259l olunmas\u0131n\u0131n z\u0259ruri oldu\u011funu bildirmi\u015fdir.<\/p>\n<p>H\u0259s\u0259n b\u0259yin yuxar\u0131da qeyd olunan m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 Bak\u0131 \u015e\u0259h\u0259r Dumas\u0131n\u0131n iclaslar\u0131nda haqq s\u0259sini \u00e7ar h\u00f6kum\u0259tinin m\u0259murlar\u0131 daima bo\u011fma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f, onu fikrind\u0259n da\u015f\u0131nd\u0131rmaq ist\u0259mi\u015fl\u0259r. Duman\u0131n iclaslar\u0131nda onun i\u015ftirak\u0131 il\u0259 bax\u0131lan, m\u00fczakir\u0259 olunan m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131, Bak\u0131 \u015e\u0259h\u0259r Dumas\u0131n\u0131n \u00fczv\u00fc olan Z\u0259rdabiy\u0259 iclas ke\u00e7irildikd\u0259n sonra r\u0259smi m\u0259ktublarla m\u00fcraci\u0259t olunaraq, qald\u0131rd\u0131\u011f\u0131, t\u0259l\u0259b etdiyi, m\u00fcdafi\u0259 etdiyi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 g\u00fcnahland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, Duman\u0131n t\u0259rkibind\u0259n \u00fczr ist\u0259m\u0259si t\u0259l\u0259b olunmu\u015f, \u0259ks t\u0259qdird\u0259 m\u0259hk\u0259m\u0259 m\u0259suliyy\u0259tin\u0259 c\u0259lb olunaca\u011f\u0131 il\u0259 ona h\u0259d\u0259-qorxu g\u0259linmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Bu mill\u0259t f\u0259daisi is\u0259 he\u00e7 bir vaxt m\u00fcbariz\u0259sind\u0259n, inad\u0131ndan d\u00f6nm\u0259mi\u015f, \u00f6mr\u00fcn\u00fcn sonunad\u0259k alovlu \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131 il\u0259, elmi \u0259saslarla, praktiki d\u0259lill\u0259rl\u0259 onlar\u0131 narahat bir v\u0259ziyy\u0259t\u0259 salm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Salman M\u00fcmtaz ad\u0131na D\u00f6vl\u0259t \u018fd\u0259biyyat v\u0259 \u0130nc\u0259s\u0259n\u0259t Arxivind\u0259 H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi irsi il\u0259 ba\u011fl\u0131 ara\u015fd\u0131rmalar aparark\u0259n ona \u00fcnvanlanan bel\u0259 m\u0259ktublardan bir ne\u00e7\u0259si il\u0259 oxucular\u0131m\u0131z\u0131 tan\u0131\u015f etm\u0259k yerin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259rdi. N\u00fcmun\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn 29 sentyabr 1900-c\u00fc il tarixli 8428 n\u00f6mr\u0259li v\u0259 9 avqust 1901-ci il tarixli m\u0259ktublar\u0131 diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131r\u0131q (F. \u2116 653. s.1. i\u015f 2).<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2012\/09\/1.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft  wp-image-4665\" title=\"S\u0259n\u0259d\" src=\"http:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2012\/09\/1-284x350.jpg\" alt=\"\" width=\"261\" height=\"319\" \/><\/a><\/p>\n<p>Tarixi bir fakt olaraq qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin Bak\u0131 \u00a0\u015e\u0259h\u0259r Dumas\u0131nda komissiya \u00fczv\u00fc kimi f\u0259aliyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 m\u00fcrt\u0259ce q\u00fcvv\u0259l\u0259rin t\u0259siri il\u0259 Zuqulban\u0131n \u00e7irkli su m\u0259nb\u0259l\u0259rind\u0259n Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259r \u0259halisin\u0259 i\u00e7m\u0259li su ad\u0131 il\u0259 \u00e7\u0259kili\u015fi planla\u015fd\u0131r\u0131lan k\u0259m\u0259rin tikintisin\u0259 mill\u0259t f\u0259daisi q\u0259ti etiraz s\u0259sini ucaltm\u0131\u015f v\u0259 h\u0259min m\u0259s\u0259l\u0259nin realla\u015fmas\u0131na imkan verm\u0259mi\u015fdir.<\/p>\n<p>H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi <em>\u00ab\u0412\u043e\u0434\u043d\u043e\u0435 \u0434\u0435\u043b\u043e \u0432 \u0433\u043e\u0440\u043e\u0434\u0435 \u0411\u0430\u043a\u0443\u00bb<\/em> <strong><em>(\u00ab\u041a\u0430\u0441\u043f\u0438\u0439\u00bb (\u2116147, 149, 150), 1900) <\/em><\/strong>adl\u0131 m\u0259qal\u0259sind\u0259 v\u0259 bu kimi dig\u0259r m\u0259qal\u0259l\u0259rind\u0259, eyni zamanda Bak\u0131 \u015e\u0259h\u0259r Dumas\u0131n\u0131n iclaslar\u0131nda Az\u0259rbaycan\u0131n, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rinin su t\u0259chizat\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00e7ox ciddi aspektl\u0259r\u0259 toxunur, onun h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si yolunda \u0259lind\u0259n g\u0259l\u0259ni edirdi. <a href=\"http:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2012\/09\/21.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignright size-medium wp-image-4667\" title=\"Sened 2\" src=\"http:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2012\/09\/21-265x350.jpg\" alt=\"\" width=\"265\" height=\"350\" \/><\/a><\/p>\n<p>Mill\u0259t f\u0259daisi H\u0259s\u0259n b\u0259yin s\u0259sl\u0259ndirdiyi ideyalar bu g\u00fcn m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda \u00f6z m\u00fcsb\u0259t s\u0259m\u0259r\u0259sini verm\u0259kd\u0259dir. Bunun \u0259yani s\u00fcbutu olaraq \u0259srin \u0259n qlobal layih\u0259l\u0259rind\u0259n biri olan \u00abO\u011fuz-Q\u0259b\u0259l\u0259-Bak\u0131\u00bb su k\u0259m\u0259rinin paytaxt Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rini i\u00e7m\u0259li su il\u0259 t\u0259min etm\u0259si fakt\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rm\u0259k olar.<\/p>\n<p><em>Hesab edir\u0259m ki, Az\u0259rbaycan\u0131n su probleml\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 H\u0259s\u0259n b\u0259yin g\u00f6st\u0259rmi\u015f oldu\u011fu g\u0259rgin \u0259m\u0259yini, misilsiz xidm\u0259tl\u0259rini qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259k, onun xatir\u0259sini \u0259b\u0259dil\u0259\u015fdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6lk\u0259d\u0259 tikintisi ba\u015fa <strong>\u00e7atd\u0131r\u0131lan n\u0259h\u0259ng sosial obyektl\u0259rd\u0259n birin\u0259 Z\u0259rdabinin ad\u0131n\u0131n verilm\u0259si<\/strong> t\u0259qdir\u0259layiq hal olard\u0131. \u00a0<\/em><\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2012\/09\/3.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft  wp-image-4668\" title=\"Sened 3\" src=\"http:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2012\/09\/3-337x350.jpg\" alt=\"\" width=\"296\" height=\"308\" \/><\/a>H\u0259s\u0259n b\u0259y K\u00fcr \u00e7ay\u0131 boyunca yerl\u0259\u015f\u0259n k\u0259ndl\u0259rd\u0259 \u0259halinin su t\u0259chizat\u0131n\u0131n yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn sahill\u0259rd\u0259 sutoplay\u0131c\u0131 dambalar tikilm\u0259sini, hovuzlar yarad\u0131lmas\u0131n\u0131, k\u0259hriz v\u0259 artezian quyular\u0131n qaz\u0131lmas\u0131n\u0131 m\u0259sl\u0259h\u0259t bilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Z\u0259rdabi <em>\u00ab\u015e\u0259rqi Zaqafqaziyada suya ehtiyac\u00bb <\/em>adl\u0131 m\u0259qal\u0259sind\u0259, kanallar \u00e7\u0259km\u0259kl\u0259 K\u00fcr d\u00fcz\u0259nliyinin t\u0259bi\u0259tini d\u0259yi\u015fdirm\u0259yin tamamil\u0259 m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu qeyd etmi\u015fdir. <strong><em>O, ilk d\u0259f\u0259 olaraq Ming\u0259\u00e7evir kanal\u0131n\u0131n \u00e7\u0259kilm\u0259si z\u0259rur\u0259tini\u00a0 v\u0259 onun ba\u015flan\u011f\u0131c yerini m\u00fc\u0259yy\u0259n etmi\u015fdir.<\/em><\/strong> Bu kanallar\u0131n \u00e7\u0259kilm\u0259sinin b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb etm\u0259sini, \u00f6lk\u0259nin t\u0259bi\u0259tini d\u0259yi\u015fdir\u0259c\u0259k rolunu v\u0259 bunun n\u0259tic\u0259l\u0259rini g\u00f6st\u0259r\u0259n H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi yaz\u0131rd\u0131: <em>\u00abBel\u0259 suvarma kanallar\u0131n\u0131n \u00e7\u0259kilm\u0259si K\u00fcr vadisinin fizionomiyas\u0131n\u0131 d\u0259rhal d\u0259yi\u015fdir\u0259r, indi z\u0259h\u0259rli ilanlar m\u0259sk\u0259n salm\u0131\u015f olan v\u0259 v\u0259h\u015fi ceyran s\u00fcr\u00fcl\u0259rinin s\u00fcr\u0259tli ayaqlar\u0131 il\u0259 qa\u00e7\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131, k\u00f6\u00e7\u0259ril\u0259rin qazmalar\u0131 \u0259traf\u0131nda \u00f6zl\u0259rin\u0259 k\u00f6lg\u0259lik tapd\u0131\u011f\u0131, yayda da\u011flara uzaqla\u015fd\u0131\u011f\u0131 yerl\u0259rd\u0259 \u00e7\u00f6ll\u0259r ya\u015f\u0131lla\u015far, ba\u011flar lal\u0259zar olar, indiki k\u00f6\u00e7\u0259ri h\u0259yat s\u00fcr\u00fcl\u0259n yerl\u0259rd\u0259 \u0259m\u0259k h\u0259yat\u0131 qaynama\u011fa ba\u015flar, g\u00fcn\u00fcn g\u00fcnd\u00fcz \u00e7a\u011f\u0131 t\u0259hl\u00fck\u0259 \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259tir\u0259n v\u0259 xalq\u0131 soyub talayan quldur d\u0259st\u0259l\u0259rind\u0259n bir \u0259s\u0259r qalmaz\u201d<\/em>. <a href=\"http:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2012\/09\/41.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignright  wp-image-4670\" title=\"Sened 4\" src=\"http:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2012\/09\/41-283x350.jpg\" alt=\"\" width=\"249\" height=\"304\" \/><\/a><\/p>\n<p>H\u0259s\u0259n b\u0259y insan\u0131n t\u0259bi\u0259ti d\u0259yi\u015fdirm\u0259 qabiliyy\u0259tin\u0259 b\u00f6y\u00fck inamla yana\u015f\u0131r: <em>\u201cN\u0259 vaxta q\u0259d\u0259r K\u00fcr biz\u0259 ana deyil, ac\u0131ql\u0131 \u00f6gey ana olacaqd\u0131r? Onu cilovlamaq, \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u0259 tabe etm\u0259k, \u00f6z ist\u0259diyimiz vaxtda \u0259kinl\u0259rimizi suvarma\u011fa v\u0259 g\u00fcbr\u0259l\u0259m\u0259y\u0259 m\u0259cbur etm\u0259k vaxt\u0131 \u00e7atmam\u0131\u015fd\u0131rm\u0131?\u201d <strong>(\u201cKaspi\u201d q\u0259zeti, 1899, \u2116 114).<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Z\u0259rdabi v\u0259t\u0259ninin b\u00fct\u00fcn t\u0259bii imkanlar\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irir v\u0259 onlardan istifad\u0259 etm\u0259k yollar\u0131 haqq\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrd\u00fc: <em>\u201cAc\u0131ql\u0131 Araz \u0259srl\u0259r boyu g\u00f6zl\u0259yir ki, n\u0259 vaxt onun sahilind\u0259 ya\u015fayan f\u0259ras\u0259tsiz adamlar onun sular\u0131n\u0131 ona yap\u0131\u015f\u0131q olan Mu\u011fan \u00e7\u00f6l\u00fcn\u0259 \u00e7\u0259kib oran\u0131 suvaracaq v\u0259 \u00a0ya\u015famaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lveri\u015fli ed\u0259c\u0259kdir\u201d<\/em> <strong><em>(\u201cKaspi\u201d q\u0259zeti, 1889, \u2116 210).<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em>Z\u0259rdabi \u201cKaspi\u201d q\u0259zetind\u0259 h\u0259l\u0259 1899-cu ild\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 m\u0259qal\u0259d\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259yin Ming\u0259\u00e7evir h\u00f6vz\u0259sinin ideyas\u0131n\u0131 vermi\u015fdir:<\/em><\/strong> <em>\u201cBu c\u00fcr suvarma kanallar\u0131n\u0131n ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131 ke\u00e7mi\u015f Ming\u0259\u00e7evir po\u00e7t stansiyas\u0131na yax\u0131n da\u011flar ola bil\u0259r. O, z\u0259rur\u0259t t\u0259l\u0259b etdiyi q\u0259d\u0259r sahild\u0259n \u00e7\u0259kib d\u00fcz\u0259nlikl\u0259r\u0259, \u00e7\u00f6l\u0259 v\u0259 bel\u0259likl\u0259, m\u0259craya q\u0259d\u0259r \u00e7ata bil\u0259r. \u018flb\u0259tt\u0259, m\u00fcxt\u0259lif topoqrafik x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r kanallar\u0131n h\u0259m ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131n\u0131, h\u0259m d\u0259 istiqam\u0259tini d\u0259yi\u015fdir\u0259 bil\u0259r, ola bilsin ki, kanal \u0259v\u0259zin\u0259 bir ne\u00e7\u0259si t\u0259l\u0259b edildi, bunlardan h\u0259r birinin \u00f6z\u00fcn\u00fcn x\u00fcsusi ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131, x\u00fcsusi rayonu olsun. Bir s\u00f6zl\u0259, K\u00fcr \u00e7ay\u0131 sahili boyu, Bak\u0131, Yelizavetpol quberniyalar\u0131nda uzunlu\u011fu 500 verst olan \u00fcmumi suvarma sistemi meydana \u00e7\u0131xa bil\u0259r\u201d <strong>(\u201cKaspi\u201d q\u0259zeti, 1899, \u2116114).<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Z\u0259rdabi el\u0259 bil ki, ke\u00e7mi\u015f Sovet hakimiyy\u0259ti ill\u0259rind\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015f Ming\u0259\u00e7evir \u201cd\u0259nizini\u201d, ondan \u00e7\u0259kil\u0259n kanallar\u0131, bu kanallar\u0131n suvard\u0131\u011f\u0131 tarlalar\u0131 \u00f6z\u00fc \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n g\u00f6r\u0259 bilmi\u015fdi. Onun n\u0259cib arzular\u0131 ancaq yar\u0131m \u0259srd\u0259n sonra \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259nm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<p>H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi yaz\u0131r ki, me\u015f\u0259l\u0259r su m\u0259nb\u0259yi olub, bulaq v\u0259 \u00e7ay sular\u0131n\u0131 \u00e7oxald\u0131r, s\u0259thi su ax\u0131m\u0131n\u0131 azaldaraq eroziyan\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 al\u0131r. O, <em>\u201cBak\u0131 quberniyas\u0131n\u0131n Quba q\u0259zas\u0131nda me\u015f\u0259l\u0259rin suqoruyucu \u0259h\u0259miyy\u0259ti haqq\u0131nda\u201d<\/em> adl\u0131 m\u0259qal\u0259sind\u0259 g\u00f6st\u0259rir ki, <em>Quba q\u0259zas\u0131ndak\u0131 12 \u00e7aydan 5-i ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131n\u0131 da\u011f \u00e7\u0259m\u0259n, 7-si is\u0259 da\u011f me\u015f\u0259\u00a0 qur\u015fa\u011f\u0131ndan g\u00f6t\u00fcr\u00fcr. Da\u011f-\u00e7\u0259m\u0259n zonas\u0131ndak\u0131 \u00e7aylar\u0131n \u0259sas yata\u011f\u0131n\u0131n uzunlu\u011fu 131 verstdir, onlar\u0131n \u00fcmumi uzunlu\u011fu 515 verst\u0259 \u00e7atan 94 qolu vard\u0131r. Bunlardan f\u0259rqli olaraq, da\u011f-me\u015f\u0259 zonas\u0131nda \u00fcmumi uzunlu\u011fu 133 verst\u0259 \u00e7atan 7 \u00e7ay\u0131n 24 qolu vard\u0131r ki, bu qollar\u0131n da \u00fcmumi uzunlu\u011fu 129 verstdir. \u00c7ay \u015f\u0259b\u0259k\u0259si s\u0131xl\u0131\u011f\u0131ndan f\u0259rqli olaraq \u00e7\u0259m\u0259n zonas\u0131nda 19 bulaq oldu\u011fu halda, me\u015f\u0259 zonas\u0131nda 58 bulaq vard\u0131r. Dem\u0259li, me\u015f\u0259 zonas\u0131nda \u00e7\u0259m\u0259n zonas\u0131na nisb\u0259t\u0259n \u00e7aylar\u0131n \u00fcmumi uzunlu\u011fu 384 verst v\u0259 2.5 d\u0259f\u0259 az, bulaqlar\u0131n say\u0131 is\u0259 49 bulaq v\u0259 ya 3.6 d\u0259f\u0259 \u00e7oxdur.<\/em><\/p>\n<p>G\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, Z\u0259rdabi \u00e7aylar\u0131n, bulaqlar\u0131n yerini v\u0259 m\u0259saf\u0259l\u0259rini (uzunlu\u011funu) g\u00f6st\u0259rm\u0259kl\u0259, onlar\u0131n u\u00e7otu-inventarizasiyas\u0131n\u0131 aparan, bunlar\u0131n co\u011frafi yerl\u0259\u015fm\u0259 s\u0259b\u0259bini elmi \u0259saslarla \u00e7ox d\u00fczg\u00fcn izah ed\u0259n yer\u015f\u00fcnas-yerqurulu\u015f\u00e7usu olmu\u015fdur.<\/p>\n<p>H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi <strong><em>1899-cu ild\u0259 \u201cKaspi\u201d q\u0259zetind\u0259,<\/em><\/strong> <em>\u201cZaqafqaziya bozq\u0131rlar\u0131n\u0131n me\u015f\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259si\u201d m\u00f6vzusunda d\u0259rc etdirdiyi m\u0259qal\u0259sind\u0259 yaz\u0131rd\u0131: \u201cT\u0259\u0259ss\u00fcf ki, bizim vilay\u0259tin tarixi, x\u00fcsus\u0259n onun topoqrafiyas\u0131 nam\u0259lum qaranl\u0131qlarla \u00f6rt\u00fcl\u00fcd\u00fcr v\u0259 ona g\u00f6r\u0259 q\u0259dimd\u0259 me\u015f\u0259l\u0259rimiz bar\u0259sind\u0259 \u0259trafl\u0131 dan\u0131\u015fma\u011fa m\u00fcmk\u00fcnat\u0131m\u0131z yoxdur. Lakin Mu\u011fan, Mil, K\u00fcr, \u015eirvan v\u0259 \u015eirvan-K\u00fcr bozq\u0131rlar\u0131nda k\u00f6hn\u0259 suvarma kanallar\u0131, q\u0259dim \u015f\u0259h\u0259r v\u0259 k\u0259ndl\u0259rin qal\u0131qlar\u0131, el\u0259c\u0259 d\u0259 Mil d\u00fcz\u00fcn\u00fcn b\u0259zi yerl\u0259rind\u0259 indiy\u0259d\u0259k qalm\u0131\u015f bir s\u0131ra a\u011faclar onu g\u00f6st\u0259rir ki, burada h\u0259yat vaxt\u0131 il\u0259 bulaq kimi qaynay\u0131rd\u0131, ucaboy a\u011faclar bitirdi\u201d. <\/em><\/p>\n<p>H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin s\u00f6z\u00fcged\u0259n m\u0259qal\u0259sin\u0259 diqq\u0259t yetirdikd\u0259 g\u00f6r\u00fcr\u00fck ki, susuzluqdan \u0259srl\u0259r boyu \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259k\u0259n Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00fcz\u0259n zonalar\u0131nda da o, yerqurulu\u015fu m\u00fct\u0259x\u0259ssisi, t\u0259bi\u0259t\u015f\u00fcnas, torpaq\u015f\u00fcnas bir alim olaraq d\u0259rin t\u0259dqiqat, u\u00e7ot-inventarizasiya i\u015fl\u0259ri il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olmu\u015f v\u0259 \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus m\u00fct\u0259x\u0259ssislik s\u0259ri\u015ft\u0259si il\u0259 Mil, Mu\u011fan, \u015eirvan d\u00fcz\u00fcn\u00fcn q\u0259dim ke\u00e7mi\u015fd\u0259 me\u015f\u0259 il\u0259 \u00f6rt\u00fcl\u00fc olmas\u0131n\u0131 \u00a0geoloji d\u0259lill\u0259rl\u0259 s\u00fcbut etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin Az\u0259rbaycanda suvarma kanallar\u0131n\u0131n \u00e7\u0259kilm\u0259si, i\u00e7m\u0259li su m\u0259nb\u0259yinin yarad\u0131lmas\u0131 z\u0259rur\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131 130-140 il bundan \u00f6nc\u0259 verdiyi ideyalar, elmi t\u0259klifl\u0259r v\u0259 t\u00f6vsiy\u0259l\u0259r bu g\u00fcn m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda u\u011furla h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259kd\u0259dir.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Prezidentinin \u00abAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda su t\u0259chizat\u0131 sah\u0259sind\u0259 idar\u0259etm\u0259nin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si haqq\u0131nda\u00bb 11 iyun 2004-c\u00fc il tarixli S\u0259r\u0259ncam\u0131 d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n bu sah\u0259y\u0259 olan b\u00f6y\u00fck qay\u011f\u0131 v\u0259 diqq\u0259tinin t\u0259zah\u00fcr\u00fc olaraq islahatlar\u0131n apar\u0131lmas\u0131 v\u0259 idar\u0259etm\u0259 strukturunun t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n i\u015fl\u0259rin daha da s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 geni\u015f \u015f\u0259rait yaratm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>H\u0259min S\u0259r\u0259ncama m\u00fcvafiq olaraq su t\u0259chizat\u0131 sisteminin yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 apar\u0131lan islahatlar v\u0259 t\u0259kmill\u0259\u015fdirm\u0259l\u0259r \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 Ab\u015feron Regional S\u0259hmdar Su C\u0259miyy\u0259ti \u00abAz\u0259rsu\u00bb S\u0259hmdar C\u0259miyy\u0259tin\u0259 \u00e7evrilmi\u015f, Bak\u0131 \u015e\u0259h\u0259r \u0130cra Hakimiyy\u0259tinin \u00abBak\u0131kanalizasiya\u00bb \u0130stehsalat Birliyinin v\u0259 D\u00f6vl\u0259t Tikinti v\u0259 Arxitektura Komit\u0259sinin l\u0259\u011fv edilmi\u015f \u00abAz\u0259rsukanalt\u0259mir\u00bb v\u0259 \u00abAz\u0259rk\u0259ndsut\u0259chizat\u00bb \u0130stehsalat Birlikl\u0259rinin respublikan\u0131n \u015f\u0259h\u0259r v\u0259 rayonlar\u0131ndak\u0131 m\u00fc\u0259ssis\u0259 v\u0259 t\u0259\u015fkilatlar\u0131 onun tabeliyin\u0259 verilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda m\u00fcvafiq olaraq yuxar\u0131da qeyd olunan idar\u0259, m\u00fc\u0259ssis\u0259 v\u0259 t\u0259\u015fkilatlarla yana\u015f\u0131 Az\u0259rbaycan Meliorasiya v\u0259 Su T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 A\u00e7\u0131q S\u0259hmdar C\u0259miyy\u0259ti, onun tabe\u00e7iliyind\u0259 olan Az\u0259rbaycan Elmi-T\u0259dqiqat Su Probleml\u0259ri \u0130nstitutu t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fcasir ekoloji probleml\u0259r olaraq haz\u0131rda su ehtiyatlar\u0131ndan kompleks \u015f\u0259kild\u0259 s\u0259m\u0259r\u0259li sur\u0259td\u0259 istifad\u0259 olunmas\u0131 sah\u0259sind\u0259 i\u015fl\u0259r u\u011furla h\u0259yata ke\u00e7irilir.<\/p>\n<p><em>B\u00fct\u00fcn bu nailiyy\u0259tl\u0259r mill\u0259t f\u0259daisi H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin qabaqcadan g\u00f6rm\u00fc\u015f oldu\u011fu arzular\u0131n \u00e7i\u00e7\u0259k a\u00e7mas\u0131, ruhunun \u015fad olmas\u0131 dem\u0259kdir.<\/em><\/p>\n<p><strong><em>Ruhun \u015fad olsun, ey mill\u0259tinin m\u0259n\u0259vi atas\u0131 dahi H\u0259s\u0259n b\u0259y!<\/em><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin Az\u0259rbaycanda suvarma kanallar\u0131n\u0131n \u00e7\u0259kilm\u0259si, i\u00e7m\u0259li su m\u0259nb\u0259yinin yarad\u0131lmas\u0131 z\u0259rur\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131 130-140 il bundan \u00f6nc\u0259 verdiyi ideyalar, elmi t\u0259klifl\u0259r v\u0259 t\u00f6vsiy\u0259l\u0259r Moskva Universitetinin fizika-riyaziyyat fak\u00fclt\u0259sinin t\u0259bi\u0259t \u015f\u00f6b\u0259sini elml\u0259r namiz\u0259di alimlik d\u0259r\u0259c\u0259si il\u0259 bitir\u0259n, \u00e7oxsah\u0259li v\u0259 \u00e7ox\u015fax\u0259li elmi bilik sahibi olmu\u015f H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi harada, hans\u0131 sah\u0259d\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259sind\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq do\u011fma Az\u0259rbaycan\u0131n inki\u015faf\u0131, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4665,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20],"tags":[],"class_list":{"0":"post-4664","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-kinci-zrdab-ziyali-qzet-tbitsunas"},"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.0 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi il\u0259 ba\u011fl\u0131 yeni s\u0259n\u0259dl\u0259r \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xd\u0131 - Z\u0259rdab.com<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=4664\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"az_AZ\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi il\u0259 ba\u011fl\u0131 yeni s\u0259n\u0259dl\u0259r \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xd\u0131 - Z\u0259rdab.com\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin Az\u0259rbaycanda suvarma kanallar\u0131n\u0131n \u00e7\u0259kilm\u0259si, i\u00e7m\u0259li su m\u0259nb\u0259yinin yarad\u0131lmas\u0131 z\u0259rur\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131 130-140 il bundan \u00f6nc\u0259 verdiyi ideyalar, elmi t\u0259klifl\u0259r v\u0259 t\u00f6vsiy\u0259l\u0259r Moskva Universitetinin fizika-riyaziyyat fak\u00fclt\u0259sinin t\u0259bi\u0259t \u015f\u00f6b\u0259sini elml\u0259r namiz\u0259di alimlik d\u0259r\u0259c\u0259si il\u0259 bitir\u0259n, \u00e7oxsah\u0259li v\u0259 \u00e7ox\u015fax\u0259li elmi bilik sahibi olmu\u015f H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi harada, hans\u0131 sah\u0259d\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259sind\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq do\u011fma Az\u0259rbaycan\u0131n inki\u015faf\u0131, [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=4664\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Z\u0259rdab.com\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2012-09-17T08:18:04+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2012-09-17T08:24:46+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2012\/09\/1-893x1100.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"893\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1100\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"15 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=4664#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=4664\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/97079b7570c1e89ec0d9e138c3672136\"},\"headline\":\"H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi il\u0259 ba\u011fl\u0131 yeni s\u0259n\u0259dl\u0259r \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xd\u0131\",\"datePublished\":\"2012-09-17T08:18:04+00:00\",\"dateModified\":\"2012-09-17T08:24:46+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=4664\"},\"wordCount\":3572,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=4664#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2012\/09\/1.jpg\",\"articleSection\":[\"H\u018fS\u018fN B\u018fY Z\u018fRDAB\u0130\"],\"inLanguage\":\"az\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=4664#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=4664\",\"url\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=4664\",\"name\":\"H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi il\u0259 ba\u011fl\u0131 yeni s\u0259n\u0259dl\u0259r \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xd\u0131 - Z\u0259rdab.com\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=4664#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=4664#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2012\/09\/1.jpg\",\"datePublished\":\"2012-09-17T08:18:04+00:00\",\"dateModified\":\"2012-09-17T08:24:46+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/97079b7570c1e89ec0d9e138c3672136\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=4664#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"az\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=4664\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=4664#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2012\/09\/1.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2012\/09\/1.jpg\",\"width\":\"1541\",\"height\":\"1897\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=4664#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi il\u0259 ba\u011fl\u0131 yeni s\u0259n\u0259dl\u0259r \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xd\u0131\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/\",\"name\":\"Z\u0259rdab.com\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/97079b7570c1e89ec0d9e138c3672136\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d9c52a9a27c32119cb6679a077fa3e2779e5f822c451cbf01098004361d466ec?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d9c52a9a27c32119cb6679a077fa3e2779e5f822c451cbf01098004361d466ec?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"admin\"},\"url\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi il\u0259 ba\u011fl\u0131 yeni s\u0259n\u0259dl\u0259r \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xd\u0131 - Z\u0259rdab.com","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=4664","og_locale":"az_AZ","og_type":"article","og_title":"H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi il\u0259 ba\u011fl\u0131 yeni s\u0259n\u0259dl\u0259r \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xd\u0131 - Z\u0259rdab.com","og_description":"H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin Az\u0259rbaycanda suvarma kanallar\u0131n\u0131n \u00e7\u0259kilm\u0259si, i\u00e7m\u0259li su m\u0259nb\u0259yinin yarad\u0131lmas\u0131 z\u0259rur\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131 130-140 il bundan \u00f6nc\u0259 verdiyi ideyalar, elmi t\u0259klifl\u0259r v\u0259 t\u00f6vsiy\u0259l\u0259r Moskva Universitetinin fizika-riyaziyyat fak\u00fclt\u0259sinin t\u0259bi\u0259t \u015f\u00f6b\u0259sini elml\u0259r namiz\u0259di alimlik d\u0259r\u0259c\u0259si il\u0259 bitir\u0259n, \u00e7oxsah\u0259li v\u0259 \u00e7ox\u015fax\u0259li elmi bilik sahibi olmu\u015f H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi harada, hans\u0131 sah\u0259d\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259sind\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq do\u011fma Az\u0259rbaycan\u0131n inki\u015faf\u0131, [&hellip;]","og_url":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=4664","og_site_name":"Z\u0259rdab.com","article_published_time":"2012-09-17T08:18:04+00:00","article_modified_time":"2012-09-17T08:24:46+00:00","og_image":[{"width":893,"height":1100,"url":"https:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2012\/09\/1-893x1100.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"15 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=4664#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=4664"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/97079b7570c1e89ec0d9e138c3672136"},"headline":"H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi il\u0259 ba\u011fl\u0131 yeni s\u0259n\u0259dl\u0259r \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xd\u0131","datePublished":"2012-09-17T08:18:04+00:00","dateModified":"2012-09-17T08:24:46+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=4664"},"wordCount":3572,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=4664#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2012\/09\/1.jpg","articleSection":["H\u018fS\u018fN B\u018fY Z\u018fRDAB\u0130"],"inLanguage":"az","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/www.zerdab.com\/?p=4664#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=4664","url":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=4664","name":"H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi il\u0259 ba\u011fl\u0131 yeni s\u0259n\u0259dl\u0259r \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xd\u0131 - Z\u0259rdab.com","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=4664#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=4664#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2012\/09\/1.jpg","datePublished":"2012-09-17T08:18:04+00:00","dateModified":"2012-09-17T08:24:46+00:00","author":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/97079b7570c1e89ec0d9e138c3672136"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=4664#breadcrumb"},"inLanguage":"az","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.zerdab.com\/?p=4664"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=4664#primaryimage","url":"https:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2012\/09\/1.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2012\/09\/1.jpg","width":"1541","height":"1897"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=4664#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/www.zerdab.com\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi il\u0259 ba\u011fl\u0131 yeni s\u0259n\u0259dl\u0259r \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xd\u0131"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/#website","url":"https:\/\/www.zerdab.com\/","name":"Z\u0259rdab.com","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.zerdab.com\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"az"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/97079b7570c1e89ec0d9e138c3672136","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d9c52a9a27c32119cb6679a077fa3e2779e5f822c451cbf01098004361d466ec?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d9c52a9a27c32119cb6679a077fa3e2779e5f822c451cbf01098004361d466ec?s=96&d=mm&r=g","caption":"admin"},"url":"https:\/\/www.zerdab.com\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4664","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4664"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4664\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4680,"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4664\/revisions\/4680"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/4665"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4664"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4664"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4664"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}