{"id":4784,"date":"2012-09-22T17:06:05","date_gmt":"2012-09-22T12:06:05","guid":{"rendered":"http:\/\/www.zerdab.com\/?p=4784"},"modified":"2012-09-25T12:09:35","modified_gmt":"2012-09-25T07:09:35","slug":"z%c9%99rdabinin-qizi-%c9%99lim%c9%99rdan-b%c9%99yin-xilaskar-m%c9%99l%c9%99yi-p%c9%99ri-xanim","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=4784","title":{"rendered":"Z\u0259rdabinin q\u0131z\u0131, \u018flim\u0259rdan b\u0259yin xilaskar m\u0259l\u0259yi &#8211; P\u0259ri xan\u0131m"},"content":{"rendered":"<figure id=\"attachment_4785\" aria-describedby=\"caption-attachment-4785\" style=\"width: 227px\" class=\"wp-caption alignleft\"><a href=\"http:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2012\/09\/273.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" wp-image-4785\" title=\" P\u0259ri xan\u0131m M\u0259likova\" src=\"http:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2012\/09\/273-263x350.jpg\" alt=\"\" width=\"227\" height=\"303\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-4785\" class=\"wp-caption-text\"><strong>H\u0259s\u0259n b\u0259yin b\u00f6y\u00fck q\u0131z\u0131 P\u0259ri xan\u0131m M\u0259likova. \u018flim\u0259rdan b\u0259y Top\u00e7uba\u015fovun h\u0259yat yolda\u015f\u0131.<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>1873-c\u00fc ild\u0259 d\u00fcnyaya g\u0259l\u0259n, 1947-ci ild\u0259 Parisd\u0259 q\u00fcrb\u0259td\u0259 d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015f\u0259n P\u0259ri xan\u0131m Tiflisd\u0259 rus gimnaziyas\u0131nda t\u0259hsil alan ilk Az\u0259rbaycanl\u0131 q\u0131z\u0131 idi.<\/strong><br \/>\n&#8230;1878-ci ild\u0259 H\u0259s\u0259n b\u0259yin ictimai f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 onu h\u00f6kum\u0259t Bak\u0131 realn\u0131 m\u0259kt\u0259bind\u0259n m\u00fc\u0259llimlik v\u0259zif\u0259sind\u0259n azad edir. \u0130ki il Bak\u0131da i\u015fsiz qalan H\u0259s\u0259n b\u0259y 1880-c\u0131 ild\u0259 ail\u0259si il\u0259 birlikd\u0259 do\u011fma k\u0259ndin\u0259 Z\u0259rdaba k\u00f6\u00e7d\u00fc. Bu zaman P\u0259rinin 7 ya\u015f\u0131 var idi. (<strong>Qeyd: b\u00fct\u00fcn m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259 P\u0259ri xan\u0131m\u0131n, \u00fcmum\u0259n H. Z\u0259rdabinin 4 \u00f6vlad\u0131n\u0131n h\u0259r birinin Z\u0259rdabda do\u011fuldu\u011fu g\u00f6st\u0259rilir v\u0259 bizim Z\u0259rdabda apard\u0131\u011f\u0131m\u0131z ara\u015fd\u0131rmalar da s\u00fcbut edir ki, P\u0259ri xan\u0131m Z\u0259rdabda do\u011fulub &#8211; saytdan<\/strong>)<\/p>\n<p>Ail\u0259nin maddi v\u0259ziyy\u0259ti a\u011f\u0131r olsa da H\u0259s\u0259n b\u0259y q\u0131z\u0131n\u0131 oxutmaq arzusu il\u0259 ya\u015fay\u0131rd\u0131. Lakin o zaman Az\u0259rbaycanda q\u0131z m\u0259kt\u0259bi olmad\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn H\u0259s\u0259n b\u0259y q\u0131z\u0131n\u0131 Tiflis\u0259 apar\u0131r. Burada vaxt\u0131 il\u0259 H\u0259nif\u0259 xan\u0131m\u0131n t\u0259hsil ald\u0131\u011f\u0131 rus q\u0131z gimnaziyas\u0131na qoyur.<br \/>\nTiflis m\u0259tbu orqanlar\u0131 v\u0259 ziyal\u0131lar\u0131 il\u0259 m\u00fct\u0259madi \u0259laq\u0259 saxlayan H\u0259s\u0259n b\u0259y tez-tez gimnaziyaya g\u0259lir, q\u0131z\u0131n\u0131n d\u0259rsl\u0259ri il\u0259 maraqlan\u0131rd\u0131. Q\u0131sa bir m\u00fcdd\u0259td\u0259 P\u0259ri xan\u0131m t\u0259m t\u0259hsili, h\u0259m d\u0259 y\u00fcks\u0259k \u0259d\u0259b-\u0259rkan\u0131 il\u0259 m\u00fc\u0259lliml\u0259rinin h\u00f6rm\u0259tini qazan\u0131r. Bu hal H\u0259s\u0259n b\u0259yi \u00e7ox m\u0259mun edirdi.<br \/>\nBel\u0259likl\u0259, Tiflisd\u0259 rus q\u0131z gimnaziyas\u0131nda ilk t\u0259hsil alan az\u0259rbaycanl\u0131 q\u0131z P\u0259ri xan\u0131m oldu. (Mirz\u0259 F\u0259t\u0259li Axundov da \u00f6z q\u0131z\u0131 Nis\u0259ni rus m\u0259kt\u0259bind\u0259 t\u0259hsil alma\u011fa g\u00f6nd\u0259rmi\u015fdir ki, dig\u0259r az\u0259rbaycanl\u0131lar da q\u0131zlar\u0131n\u0131 oxutsunlar). Bir m\u00fcdd\u0259t sonra gimnaziya t\u0259hsili il\u0259 kifay\u0259tl\u0259nm\u0259y\u0259n P\u0259ri xan\u0131m \u00fcz tutdu Peterburuqa v\u0259 1889-cu ild\u0259 Peterburuq Universitetinin h\u00fcquq fak\u00fclt\u0259sini \u0259la qiym\u0259tl\u0259rl\u0259 ba\u015fa vurur. Tiflisd\u0259, Bak\u0131da m\u0259hk\u0259m\u0259 k\u00f6m\u0259k\u00e7isi, dair\u0259 m\u0259hk\u0259m\u0259sinin katibi, v\u0259kil v\u0259 s. i\u015fl\u0259rd\u0259 i\u015fl\u0259yir. Bu o zaman Az\u0259rbaycan m\u00fch\u00fct\u00fc \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox b\u00f6y\u00fck bir naliyy\u0259t idi. Bir \u0259\u015fya kimi sat\u0131lan v\u0259 ya \u00f6z h\u00fcququnu bilm\u0259y\u0259n az\u0259rbaycanl\u0131 qad\u0131n\u0131n\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259si h\u00fcquq sah\u0259sind\u0259 cal\u0131\u015f\u0131rd\u0131.<br \/>\nT\u0259bii ki, b\u00fct\u00fcn bunlara P\u0259ri xan\u0131m t\u0259k ba\u015f\u0131na nail olmur. Atas\u0131 H\u0259s\u0259n b\u0259yl\u0259, anas\u0131 H\u0259nif\u0259 xan\u0131mla yana\u015f\u0131 \u00f6m\u00fcr-g\u00fcn yolda\u015f\u0131 \u018flim\u0259rdan b\u0259y Top\u00e7uba\u015fov da ona bu yolda d\u0259sd\u0259k olur. P\u0259ri xan\u0131m h\u0259l\u0259 Tiflisd\u0259 rus-q\u0131z gimnaziyas\u0131nda oxuyark\u0259n t\u0259hsil\u0259, yeniliy\u0259 olan mara\u011f\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131 \u015e\u0259rq qad\u0131nlar\u0131na xas olan g\u00f6z\u0259lliyi, safl\u0131\u011f\u0131, sad\u0259liyi il\u0259 d\u0259 \u018flim\u0259rdan b\u0259yin diqq\u0259tini c\u0259lb edir. Aralar\u0131nda s\u0259mimi bir dostluq yaran\u0131r v\u0259 bu dostluq sonralar \u00fclv\u00fc m\u0259h\u0259bb\u0259t\u0259, s\u0259daq\u0259tli \u00f6m\u00fcr-g\u00fcn yolda\u015fl\u0131\u011f\u0131na cevrilir. Bununla da \u018flim\u0259rdan b\u0259y P\u0259ri xan\u0131m\u0131n simas\u0131nda \u0259sl dost, sevincini, k\u0259d\u0259rini b\u00f6l\u00fc\u015f\u0259 bil\u0259c\u0259yi savadl\u0131, g\u00f6z\u0259l, mehriban bir m\u0259sl\u0259k yolda\u015f\u0131 tap\u0131r. Ur\u0259kl\u0259ri h\u0259yat e\u015fqi il\u0259 dolu olan bu g\u0259ncl\u0259r says\u0131z-hesabs\u0131z xeyirxah i\u015fl\u0259rin t\u0259m\u0259lini qoydular.<br \/>\nDeyil\u0259nl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 onlar\u0131n bu s\u0259mimi m\u00fcnasib\u0259ti gimnaziyada H\u0259nif\u0259 xan\u0131m\u0131n m\u00fc\u0259llim\u0259si olan Mariya xan\u0131m\u0131nda diqq\u0259tind\u0259n yay\u0131nm\u0131r. O, H\u0259s\u0259n b\u0259y\u0259 m\u0259ktub yazaraq bu m\u0259s\u0259l\u0259ni a\u00e7\u0131r v\u0259 \u018flim\u0259rdan b\u0259yin onun q\u0131z\u0131na layiq oldu\u011funu bildirir. H\u0259s\u0259n b\u0259y Mariya xan\u0131m\u0131n m\u0259ktubundan sonra b\u00f6y\u00fck o\u011flu Midh\u0259tl\u0259 Tiflis\u0259 g\u0259lir, \u018flim\u0259rdan b\u0259yl\u0259 tan\u0131\u015f olur. \u018fd\u0259b-\u0259rkanl\u0131, savadl\u0131 bu g\u0259nc H\u0259s\u0259n b\u0259yind\u0259 \u00fcr\u0259yinc\u0259 olur.<br \/>\nBel\u0259likl\u0259, \u018flim\u0259rdan b\u0259y H\u0259s\u0259n b\u0259yl\u0259, H\u0259nif\u0259 xan\u0131m\u0131n raz\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ald\u0131qdan sonra onlar Tiflisd\u0259 P\u0259ri xan\u0131mla ail\u0259 h\u0259yat\u0131 qurur. Amma n\u0259d\u0259ns\u0259 H\u0259nif\u0259 xan\u0131m bu toyda i\u015ftirak etmir. Bu haqda P\u0259ri xan\u0131m\u0131n, anas\u0131na H\u0259nif\u0259 xan\u0131ma yazd\u0131\u011f\u0131 m\u0259ktubunda m\u0259limat verilir. M\u0259ktubda P\u0259ri xan\u0131m yaz\u0131rd\u0131: \u201cM\u0259nim \u0259ziz anam, heyifl\u0259r olsun ki, s\u0259n bizim toyumuzda i\u015ftirak ed\u0259 bilm\u0259din. D\u00fcn\u0259n 31 dekabr tarixind\u0259 k\u0259binimiz k\u0259sildi v\u0259 m\u0259n M\u0259rdan b\u0259yin evin\u0259 k\u00f6\u00e7d\u00fcm. H\u0259r \u015fey \u00e7ox g\u00f6z\u0259l v\u0259 \u015f\u0259n ke\u00e7di, bunu h\u0259tta xalam da t\u0259sdiql\u0259y\u0259 bil\u0259r. Heyif birc\u0259 s\u0259n yox idi. \u018fzizim m\u0259nim, bilir\u0259mki s\u0259n burada olsayd\u0131n m\u0259nim xo\u015fb\u0259xtliyim\u0259 \u015f\u0259rik olard\u0131n. Amma m\u0259n \u00fcm\u00fcd edir\u0259m ki, imkan tapan kimi s\u0259n y\u0131\u011f\u0131\u015f\u0131b biz\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259ks\u0259n. M\u0259rdan b\u0259yin k\u0259nd m\u0259kt\u0259bind\u0259 d\u0259rsl\u0259ri var v\u0259 m\u0259zuniyy\u0259t g\u00f6t\u00fcrm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcnasib vaxt deyil. M\u0259rdan b\u0259y s\u00f6z verib ki, s\u0259nin arzunu h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259c\u0259k v\u0259 s\u0259nin sevimli q\u0131z\u0131na layiq h\u0259yat yolda\u015f\u0131 olacaq. Ana can ba\u011f\u0131\u015fla ki, biz h\u0259r \u015feyi s\u0259nd\u0259n x\u0259b\u0259rsiz etmi\u015fik, amma m\u0259n \u00fcm\u00fcd edir\u0259m ki, s\u0259n he\u00e7 bir \u015fey\u0259 qar\u015f\u0131 etraz etm\u0259y\u0259c\u0259ks\u0259n.<br \/>\n<em> \u00d6p\u00fcr\u0259m s\u0259ni. S\u0259ni sev\u0259n q\u0131z\u0131n.<br \/>\nM\u0259nim \u00fcnvan\u0131m. Starovnaya k\u00fc\u00e7\u0259si, Vinasovun evi.<br \/>\nP\u0259ri xan\u0131m Top\u00e7uba\u015fova.<br \/>\n<\/em> D\u00f6vr\u00fcn l\u00fczumsuz \u201cad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259sin\u0259\u201d qar\u015f\u0131 c\u0131xan H\u0259s\u0259n b\u0259yin q\u0131z\u0131 P\u0259ri xan\u0131m \u00fc\u00e7\u00fcn \u018flim\u0259rdan b\u0259yd\u0259n ba\u015fl\u0131q ist\u0259m\u0259sini P\u0259ri xan\u0131m\u0131n anas\u0131 H\u0259nif\u0259 xan\u0131ma yazd\u0131\u011f\u0131 m\u0259ktubunda oxuduqda \u00e7ox t\u0259c\u00fcbl\u0259ndim. M\u0259ktubdan b\u0259lli olur ki, \u018flim\u0259rdan b\u0259yin bu pulu verm\u0259y\u0259 imkan\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn Tiflisd\u0259 ki\u00e7ik bir toy ed\u0259r\u0259k P\u0259ri xan\u0131mla ail\u0259 qurur. Bu haqda P\u0259ri xan\u0131m yuxar\u0131da qeyd etdiyimiz m\u0259ktubunda yaz\u0131rd\u0131: \u201cM\u00fchriban ana. K\u0259bin m\u0259rasim zaman\u0131 ki\u00e7ik bir anla\u015f\u0131lmazl\u0131q oldu. S\u0259n dem\u0259 atam M\u0259rdan b\u0259yd\u0259n 10 000 pul t\u0259l\u0259b edib, amma M\u0259rdan b\u0259yin bu m\u0259bl\u0259\u011fd\u0259 n\u0259\u011fd pulu olmad\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn ver\u0259 bilm\u0259yib. Sonra M\u0259rdan b\u0259y m\u0259n\u0259 bildirdi ki pula g\u00f6r\u0259 bu toyu pozmaq olmaz. \u018fziz anam, onsuzda m\u0259n \u0259vv\u0259l-ax\u0131r \u0259r\u0259 getm\u0259liydim v\u0259 qoy bu insan ba\u015fqas\u0131 olmaqdansa m\u0259hz m\u0259ni sev\u0259n olsun\u201d.<br \/>\nH\u0259m \u018flim\u0259rdan b\u0259yi tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131na, h\u0259m d\u0259 toyun bel\u0259 tez oldu\u011funa g\u00f6r\u0259 H\u0259nif\u0259 xan\u0131m bu izdivacdan \u00e7ox narahat idi. Onu sakitl\u0259\u015fdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u018flim\u0259rdan b\u0259y d\u0259 H\u0259nif\u0259 xan\u0131ma m\u0259ktub yazaraq q\u0131z\u0131n\u0131n xo\u015fb\u0259xt olaca\u011f\u0131n\u0131 \u0259minlikl\u0259 ona bildirirdi:<br \/>\n\u201c\u00c7ox h\u00f6rm\u0259tli v\u0259 \u0259ziz ana.<br \/>\n\u018fminlikl\u0259 bildirir\u0259m ki, bundan sonra da P\u0259ricana olan m\u00fcnasib\u0259timi hec n\u0259 d\u0259yi\u015f\u0259 bilm\u0259z, \u0259ksin\u0259 bizim ail\u0259 h\u0259yat\u0131m\u0131z\u0131n h\u0259r yeni bir g\u00fcn\u00fcnd\u0259 m\u0259nim P\u0259ricana olan sevgim daha da art\u0131r. Siz d\u0259 bu g\u00fcnd\u0259n m\u0259nim\u00e7\u00fcn do\u011fma insana \u00e7evrilirsiniz. D\u00fczd\u00fc h\u0259l\u0259 ki, m\u0259n\u0259 yaln\u0131z P\u0259rican\u0131n \u00e7oxh\u00f6rm\u0259tli atas\u0131n\u0131 v\u0259 qarda\u015f\u0131 Midh\u0259ti g\u00f6rm\u0259k qism\u0259t olub, amma m\u0259n t\u0259k onlar\u0131 deyil, qiyabi olsa da \u0259ziz anan\u0131 v\u0259 ki\u00e7ik qarda\u015f v\u0259 bac\u0131s\u0131n\u0131 da \u00e7ox sevir\u0259m. \u00dcm\u00fcd edir\u0259m ki, f\u00fcrs\u0259t d\u00fc\u015f\u0259n kimi Sizinl\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcb, \u015f\u0259xsi keyfiyy\u0259tl\u0259riml\u0259 olmasa da, amma P\u0259ricana olan sevgiml\u0259 Sizin r\u0259\u011fb\u0259tinizi qazanma\u011fa \u00e7al\u0131\u015faca\u011fam&#8230; Bir t\u0259k bu \u201cxilasedici l\u00f6vb\u0259r\u0259\u201d \u0259saslanaraq \u00fcm\u00fcd edir\u0259m ki, birinci n\u00f6vb\u0259d\u0259 m\u0259nim bel\u0259 gec yazma\u011f\u0131m\u0131 v\u0259 toyumuzun m\u0259hz bu \u015f\u0259raitd\u0259 ke\u00e7diyini biz\u0259 ba\u011f\u0131\u015flayacaqs\u0131n\u0131z.<br \/>\n<em>Sizi sev\u0259n v\u0259 h\u00f6rm\u0259t ed\u0259n k\u00fcr\u0259k\u0259niniz \u018fli M\u0259rdan b\u0259y Top\u00e7uba\u015fov.<br \/>\n29 yanvar 1894-c\u00fc il<\/em><br \/>\nBu zaman art\u0131q XIX \u0259srin sonu idi. \u00c7ar h\u00f6kum\u0259tinin m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259\u00e7i, b\u00f6y\u00fckd\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik siyas\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 milli z\u00fclm\u00fcn get-ged\u0259 daha da g\u00fccl\u0259nm\u0259si Az\u0259rbaycan ziyyal\u0131lar\u0131n\u0131 narahat edirdi. M\u00fcbariz\u0259 aparmaq \u00fc\u00e7\u00fcn onlar\u0131 s\u0259f\u0259rb\u0259r etm\u0259k laz\u0131m idi. El\u0259 bu vaxt y\u0259ni 1896-c\u0131 ild\u0259 H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabdan ail\u0259si il\u0259 birlikd\u0259 Bak\u0131ya g\u00f6c\u00fcr. (Deyil\u0259nl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 onu Bak\u0131ya Hac\u0131 Zeynalabdin Ta\u011f\u0131yev d\u0259v\u0259t edir v\u0259 ail\u0259si il\u0259 birlikd\u0259 ya\u015famas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u015f\u0259rait d\u0259 yarad\u0131r). H\u0259s\u0259n b\u0259y Bak\u0131ya g\u0259l\u0259nd\u0259 \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 inki\u015fafa do\u011fru bir \u00e7anlanma hiss olunurdu. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 H\u0259s\u0259n b\u0259y ziyal\u0131lar\u0131 ba\u015f\u0131na toplamaq, m\u00fcbariz\u0259 aparmaq, elmi t\u0259bli\u011f etm\u0259k fikri il\u0259 ilk olaraq \u00f6z q\u0131z\u0131n\u0131 v\u0259 k\u00fcr\u0259k\u0259nini Bak\u0131ya d\u0259v\u0259t edir. El\u0259 h\u0259min il ail\u0259 H\u0259s\u0259n b\u0259yin v\u0259 H\u0259nif\u0259 xan\u0131m\u0131n t\u0259klifi il\u0259 Tiflisd\u0259n Bak\u0131ya k\u00f6\u00e7d\u00fc. H\u0259s\u0259n b\u0259yl\u0259 \u018flim\u0259rdan b\u0259y aras\u0131nda s\u0259mimi \u0259qid\u0259, m\u0259sl\u0259k dostlu\u011fu yaran\u0131r. H\u0259min ild\u0259n H\u0259s\u0259n b\u0259y \u018flim\u0259rdan b\u0259yin redaktoru oldu\u011fu \u201cKaspi\u201d q\u0259zeti il\u0259 daha s\u0131x \u0259laq\u0259 yarad\u0131r. (\u018fslind\u0259 H\u0259s\u0259n b\u0259y h\u0259l\u0259 Z\u0259rdabda olark\u0259n \u201cKaspi\u201d il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q edir, \u201cZ\u0259rdabdan m\u0259ktublar\u201d ad\u0131 il\u0259 m\u0259qal\u0259l\u0259r g\u00f6nd\u0259rirdi). 1896-c\u0131 ild\u0259n, 1907-ci ilin noyabr\u0131na h\u0259yat\u0131n\u0131n sonuna kimi H\u0259s\u0259n b\u0259y dem\u0259k olar ki, \u201cKaspi\u201dnin \u0259ks\u0259r probleml\u0259rini \u00f6z \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u00fcr. \u00c7\u00fcnki, bu zaman g\u0259nc redaktor \u018flim\u0259rdan b\u0259yin H\u0259s\u0259n b\u0259y kimi qocaman, t\u0259cr\u00fcb\u0259li bir jurnalist\u0259, publisist\u0259 \u00e7ox b\u00f6y\u00fck ehtiyac\u0131 var idi. Xalq\u0131n\u0131n m\u0259nafeyinin m\u00fcdafi\u0259 olunmas\u0131, islahatlar\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131, ictimai r\u0259yin yaranmas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rini \u018flim\u0259rdan b\u0259y H\u0259s\u0259n b\u0259yin k\u00f6m\u0259kliyi say\u0259sind\u0259 \u201cKaspi\u201dnin s\u0259hif\u0259l\u0259rind\u0259 t\u0259bli\u011f etm\u0259y\u0259 nail olur. Daha \u00e7ox siyasi i\u015fl\u0259rl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olan \u018flim\u0259rdan b\u0259y q\u0259zetin taleyi \u00fc\u00e7\u00fcn narahat deyildir. \u00c7\u00fcnki H\u0259s\u0259n b\u0259y kimi bir q\u0259zetci \u201cKaspi\u201dnin qay\u011f\u0131s\u0131na qal\u0131rd\u0131.<br \/>\nBu ill\u0259rd\u0259 H\u0259nif\u0259 xan\u0131m ilk \u00f6vlad\u0131 P\u0259ri xan\u0131m\u0131n ail\u0259 h\u0259yat\u0131ndan \u00e7ox m\u0259mnun idi. K\u00fcr\u0259k\u0259ni \u018flim\u0259rdan b\u0259y h\u0259qiq\u0259t\u0259n onun sevimli P\u0259rican\u0131n\u0131 xo\u015fb\u0259xt etmi\u015fdir. T\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259r ki, bu xo\u015fb\u0259xtliyin \u00f6mr\u00fc q\u0131sa oldu. Onlar v\u0259t\u0259n, mill\u0259t sevgisi yolunda V\u0259t\u0259nd\u0259n did\u0259rgin d\u00fc\u015fd\u00fcl\u0259r, t\u0259qibl\u0259r\u0259, t\u0259hqirl\u0259r\u0259 m\u0259ruz qald\u0131lar.<br \/>\nAz\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin yaranmas\u0131nda \u0259vv\u0259zsiz xidm\u0259tl\u0259ri olmu\u015f, f\u00f6vq\u0259lad\u0259 s\u0259lahiyy\u0259tli nazir kimi \u0130stanbula g\u00f6nd\u0259rilmi\u015f, m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131n ilk parlamentinin s\u0259dri olmu\u015f \u018flim\u0259rdan b\u0259y Top\u00e7uba\u015fov 1919-cu ild\u0259 Paris s\u00fclh konfrans\u0131na yola d\u00fc\u015f\u0259rk\u0259n ail\u0259sini d\u0259 \u00f6z\u00fc il\u0259 birlikd\u0259 apar\u0131r. Bu Top\u00e7uba\u015fovlar ail\u0259sinin V\u0259t\u0259nd\u0259n \u00f6m\u00fcrl\u00fck gedi\u015fi olur. \u0130ll\u0259rl\u0259 V\u0259t\u0259n h\u0259sr\u0259ti il\u0259 q\u00fcrb\u0259td\u0259 V\u0259t\u0259nin azadl\u0131\u011f\u0131 u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259 aparan \u018flim\u0259rdan b\u0259y\u0259 P\u0259ri xan\u0131m h\u0259r t\u0259r\u0259fli d\u0259sd\u0259k olur. (H\u0259r ikisi y\u00fcks\u0259k h\u00fcquq t\u0259hsili alm\u0131\u015flar. Deyil\u0259nl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 \u00e7ox vaxt s\u0259n\u0259dl\u0259rin haz\u0131rlanmas\u0131nda da P\u0259ri xan\u0131m onun yard\u0131mc\u0131s\u0131 olurmu\u015f).<br \/>\n1895-ci ild\u0259 \u018flim\u0259rdan b\u0259y Top\u00e7uba\u015fov qaynanas\u0131 H\u0259nif\u0259 xan\u0131ma yazd\u0131\u011f\u0131 m\u0259ktublar\u0131ndan birind\u0259 P\u0259ri xan\u0131m\u0131 \u201cxilaskar m\u0259l\u0259yi\u201d adland\u0131r\u0131rd\u0131. \u0130ll\u0259r kecdi. Bu xilaskar m\u0259l\u0259k p\u0259rvan\u0259 kimi \u00f6mr\u00fcn\u00fcn sonunacan \u018flim\u0259rdan b\u0259yin h\u0259r t\u0259rfli xilaskar\u0131 oldu.<br \/>\n<strong>Q\u0259r\u0259nfil D\u00fcnyamin q\u0131z\u0131<br \/>\nBDU-nun M\u0259tbuat tarixi kafedras\u0131n\u0131n m\u00fc\u0259llimi, f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru <\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>1873-c\u00fc ild\u0259 d\u00fcnyaya g\u0259l\u0259n, 1947-ci ild\u0259 Parisd\u0259 q\u00fcrb\u0259td\u0259 d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015f\u0259n P\u0259ri xan\u0131m Tiflisd\u0259 rus gimnaziyas\u0131nda t\u0259hsil alan ilk Az\u0259rbaycanl\u0131 q\u0131z\u0131 idi. &#8230;1878-ci ild\u0259 H\u0259s\u0259n b\u0259yin ictimai f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 onu h\u00f6kum\u0259t Bak\u0131 realn\u0131 m\u0259kt\u0259bind\u0259n m\u00fc\u0259llimlik v\u0259zif\u0259sind\u0259n azad edir. \u0130ki il Bak\u0131da i\u015fsiz qalan H\u0259s\u0259n b\u0259y 1880-c\u0131 ild\u0259 ail\u0259si il\u0259 birlikd\u0259 do\u011fma k\u0259ndin\u0259 Z\u0259rdaba k\u00f6\u00e7d\u00fc. Bu zaman [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20],"tags":[],"class_list":{"0":"post-4784","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-kinci-zrdab-ziyali-qzet-tbitsunas"},"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.0 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Z\u0259rdabinin q\u0131z\u0131, \u018flim\u0259rdan b\u0259yin xilaskar m\u0259l\u0259yi - P\u0259ri xan\u0131m - Z\u0259rdab.com<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=4784\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"az_AZ\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Z\u0259rdabinin q\u0131z\u0131, \u018flim\u0259rdan b\u0259yin xilaskar m\u0259l\u0259yi - P\u0259ri xan\u0131m - Z\u0259rdab.com\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"1873-c\u00fc ild\u0259 d\u00fcnyaya g\u0259l\u0259n, 1947-ci ild\u0259 Parisd\u0259 q\u00fcrb\u0259td\u0259 d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015f\u0259n P\u0259ri xan\u0131m Tiflisd\u0259 rus gimnaziyas\u0131nda t\u0259hsil alan ilk Az\u0259rbaycanl\u0131 q\u0131z\u0131 idi. &#8230;1878-ci ild\u0259 H\u0259s\u0259n b\u0259yin ictimai f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 onu h\u00f6kum\u0259t Bak\u0131 realn\u0131 m\u0259kt\u0259bind\u0259n m\u00fc\u0259llimlik v\u0259zif\u0259sind\u0259n azad edir. \u0130ki il Bak\u0131da i\u015fsiz qalan H\u0259s\u0259n b\u0259y 1880-c\u0131 ild\u0259 ail\u0259si il\u0259 birlikd\u0259 do\u011fma k\u0259ndin\u0259 Z\u0259rdaba k\u00f6\u00e7d\u00fc. Bu zaman [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=4784\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Z\u0259rdab.com\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2012-09-22T12:06:05+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2012-09-25T07:09:35+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2012\/09\/273-263x350.jpg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"11 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=4784#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=4784\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/97079b7570c1e89ec0d9e138c3672136\"},\"headline\":\"Z\u0259rdabinin q\u0131z\u0131, \u018flim\u0259rdan b\u0259yin xilaskar m\u0259l\u0259yi &#8211; P\u0259ri xan\u0131m\",\"datePublished\":\"2012-09-22T12:06:05+00:00\",\"dateModified\":\"2012-09-25T07:09:35+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=4784\"},\"wordCount\":2283,\"commentCount\":1,\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=4784#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2012\/09\/273-263x350.jpg\",\"articleSection\":[\"H\u018fS\u018fN B\u018fY Z\u018fRDAB\u0130\"],\"inLanguage\":\"az\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=4784#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=4784\",\"url\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=4784\",\"name\":\"Z\u0259rdabinin q\u0131z\u0131, \u018flim\u0259rdan b\u0259yin xilaskar m\u0259l\u0259yi - P\u0259ri xan\u0131m - Z\u0259rdab.com\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=4784#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=4784#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2012\/09\/273-263x350.jpg\",\"datePublished\":\"2012-09-22T12:06:05+00:00\",\"dateModified\":\"2012-09-25T07:09:35+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/97079b7570c1e89ec0d9e138c3672136\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=4784#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"az\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=4784\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=4784#primaryimage\",\"url\":\"\",\"contentUrl\":\"\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=4784#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Z\u0259rdabinin q\u0131z\u0131, \u018flim\u0259rdan b\u0259yin xilaskar m\u0259l\u0259yi &#8211; P\u0259ri xan\u0131m\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/\",\"name\":\"Z\u0259rdab.com\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/97079b7570c1e89ec0d9e138c3672136\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d9c52a9a27c32119cb6679a077fa3e2779e5f822c451cbf01098004361d466ec?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d9c52a9a27c32119cb6679a077fa3e2779e5f822c451cbf01098004361d466ec?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"admin\"},\"url\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Z\u0259rdabinin q\u0131z\u0131, \u018flim\u0259rdan b\u0259yin xilaskar m\u0259l\u0259yi - P\u0259ri xan\u0131m - Z\u0259rdab.com","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=4784","og_locale":"az_AZ","og_type":"article","og_title":"Z\u0259rdabinin q\u0131z\u0131, \u018flim\u0259rdan b\u0259yin xilaskar m\u0259l\u0259yi - P\u0259ri xan\u0131m - Z\u0259rdab.com","og_description":"1873-c\u00fc ild\u0259 d\u00fcnyaya g\u0259l\u0259n, 1947-ci ild\u0259 Parisd\u0259 q\u00fcrb\u0259td\u0259 d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015f\u0259n P\u0259ri xan\u0131m Tiflisd\u0259 rus gimnaziyas\u0131nda t\u0259hsil alan ilk Az\u0259rbaycanl\u0131 q\u0131z\u0131 idi. &#8230;1878-ci ild\u0259 H\u0259s\u0259n b\u0259yin ictimai f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 onu h\u00f6kum\u0259t Bak\u0131 realn\u0131 m\u0259kt\u0259bind\u0259n m\u00fc\u0259llimlik v\u0259zif\u0259sind\u0259n azad edir. \u0130ki il Bak\u0131da i\u015fsiz qalan H\u0259s\u0259n b\u0259y 1880-c\u0131 ild\u0259 ail\u0259si il\u0259 birlikd\u0259 do\u011fma k\u0259ndin\u0259 Z\u0259rdaba k\u00f6\u00e7d\u00fc. Bu zaman [&hellip;]","og_url":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=4784","og_site_name":"Z\u0259rdab.com","article_published_time":"2012-09-22T12:06:05+00:00","article_modified_time":"2012-09-25T07:09:35+00:00","og_image":[{"url":"http:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2012\/09\/273-263x350.jpg","type":"","width":"","height":""}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"11 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=4784#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=4784"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/97079b7570c1e89ec0d9e138c3672136"},"headline":"Z\u0259rdabinin q\u0131z\u0131, \u018flim\u0259rdan b\u0259yin xilaskar m\u0259l\u0259yi &#8211; P\u0259ri xan\u0131m","datePublished":"2012-09-22T12:06:05+00:00","dateModified":"2012-09-25T07:09:35+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=4784"},"wordCount":2283,"commentCount":1,"image":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=4784#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2012\/09\/273-263x350.jpg","articleSection":["H\u018fS\u018fN B\u018fY Z\u018fRDAB\u0130"],"inLanguage":"az","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/www.zerdab.com\/?p=4784#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=4784","url":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=4784","name":"Z\u0259rdabinin q\u0131z\u0131, \u018flim\u0259rdan b\u0259yin xilaskar m\u0259l\u0259yi - P\u0259ri xan\u0131m - Z\u0259rdab.com","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=4784#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=4784#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2012\/09\/273-263x350.jpg","datePublished":"2012-09-22T12:06:05+00:00","dateModified":"2012-09-25T07:09:35+00:00","author":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/97079b7570c1e89ec0d9e138c3672136"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=4784#breadcrumb"},"inLanguage":"az","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.zerdab.com\/?p=4784"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=4784#primaryimage","url":"","contentUrl":""},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=4784#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/www.zerdab.com\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Z\u0259rdabinin q\u0131z\u0131, \u018flim\u0259rdan b\u0259yin xilaskar m\u0259l\u0259yi &#8211; P\u0259ri xan\u0131m"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/#website","url":"https:\/\/www.zerdab.com\/","name":"Z\u0259rdab.com","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.zerdab.com\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"az"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/97079b7570c1e89ec0d9e138c3672136","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d9c52a9a27c32119cb6679a077fa3e2779e5f822c451cbf01098004361d466ec?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d9c52a9a27c32119cb6679a077fa3e2779e5f822c451cbf01098004361d466ec?s=96&d=mm&r=g","caption":"admin"},"url":"https:\/\/www.zerdab.com\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4784","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4784"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4784\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4789,"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4784\/revisions\/4789"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4784"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4784"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4784"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}