{"id":6009,"date":"2012-12-17T16:39:03","date_gmt":"2012-12-17T12:39:03","guid":{"rendered":"http:\/\/www.zerdab.com\/?p=6009"},"modified":"2012-12-17T22:46:34","modified_gmt":"2012-12-17T18:46:34","slug":"h%c9%99s%c9%99n-b%c9%99y-z%c9%99rdabinin-dilcilik-gorusl%c9%99ri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=6009","title":{"rendered":"H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin dil\u00e7ilik g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259ri"},"content":{"rendered":"<figure id=\"attachment_6010\" aria-describedby=\"caption-attachment-6010\" style=\"width: 200px\" class=\"wp-caption alignleft\"><a href=\"http:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2012\/12\/Bak\u0131-D\u00f6vl\u0259t-Universitetinin-t\u00fcrkologiya-kafedras\u0131n\u0131n-professoru-Respublika-Prezidenti-yan\u0131nda-Ali-Attestasiya-Komissiyas\u0131n\u0131n-filologiya-elml\u0259ri-\u00fczr\u0259-Ekspert-\u015euras\u0131n\u0131n-\u00fczv\u00fc-h\u0259myerlimiz-M\u0259h\u0259rr\u0259m-M\u0259mm\u0259dl.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-6010\" title=\"Bak\u0131 D\u00f6vl\u0259t Universitetinin t\u00fcrkologiya kafedras\u0131n\u0131n professoru, Respublika Prezidenti yan\u0131nda Ali Attestasiya Komissiyas\u0131n\u0131n filologiya elml\u0259ri \u00fczr\u0259 Ekspert \u015euras\u0131n\u0131n \u00fczv\u00fc, h\u0259myerlimiz M\u0259h\u0259rr\u0259m M\u0259mm\u0259dl\" src=\"http:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2012\/12\/Bak\u0131-D\u00f6vl\u0259t-Universitetinin-t\u00fcrkologiya-kafedras\u0131n\u0131n-professoru-Respublika-Prezidenti-yan\u0131nda-Ali-Attestasiya-Komissiyas\u0131n\u0131n-filologiya-elml\u0259ri-\u00fczr\u0259-Ekspert-\u015euras\u0131n\u0131n-\u00fczv\u00fc-h\u0259myerlimiz-M\u0259h\u0259rr\u0259m-M\u0259mm\u0259dl.jpg\" alt=\"\" width=\"200\" height=\"267\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-6010\" class=\"wp-caption-text\"><span style=\"color: #0000ff;\">Bak\u0131 D\u00f6vl\u0259t Universitetinin t\u00fcrkologiya kafedras\u0131n\u0131n professoru, Respublika Prezidenti yan\u0131nda Ali Attestasiya Komissiyas\u0131n\u0131n filologiya elml\u0259ri \u00fczr\u0259 Ekspert \u015euras\u0131n\u0131n \u00fczv\u00fc, h\u0259myerlimiz M\u0259h\u0259rr\u0259m M\u0259mm\u0259dli<\/span><\/figcaption><\/figure>\n<p>&#8220;\u018fkin\u00e7i&#8221; q\u0259zetinin n\u0259\u015fri il\u0259 dilimizin v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259timizin inki\u015faf\u0131nda yeni d\u00f6vr ba\u015fland\u0131; milli m\u0259tbuat\u0131m\u0131z\u0131n b\u00fcn\u00f6vr\u0259si qoyuldu, ana dilimizin f\u0259aliyy\u0259t dair\u0259si geni\u015fl\u0259ndi, \u0259d\u0259bi dilin publisistik \u00fcslubu t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl tapd\u0131, r\u0259smi-i\u015fd\u00fczar \u00fcslubda v\u0259 elmi terminologiyada millil\u0259\u015fm\u0259 prosesi intensivl\u0259\u015fdi. Q\u0259zetin dili fonetik qrammatik v\u0259 leksik normalar m\u00fcst\u0259visind\u0259 h\u0259min d\u00f6vr \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259ciyy\u0259vi olan klassik \u0259n\u0259n\u0259 il\u0259 xalq dan\u0131\u015f\u0131q \u00fcslubunu \u00f6z\u00fcnd\u0259 birl\u0259\u015fdirdi. Az vaxt \u0259rzind\u0259 m\u00fct\u0259r\u0259qqi ziyal\u0131lar q\u0259zetin \u0259traf\u0131na topla\u015fd\u0131lar, xalq\u0131n m\u00fcxt\u0259lif\u00a0 t\u0259b\u0259q\u0259l\u0259ri oxucu auditoriyas\u0131nda t\u0259msil olundu. &#8220;\u018fkin\u00e7i&#8221;nin dili xalq dilin\u0259 k\u00f6kl\u0259nmi\u015fdi. Siyasi, elmi, tibbi, r\u0259smi v\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131na dair m\u0259qal\u0259l\u0259r sad\u0259 v\u0259 ayd\u0131n \u00fcslubda yaz\u0131l\u0131rd\u0131, eyni zamanda ana dili t\u0259bli\u011f olunurdu. \u00d6lk\u0259nin D\u0259rb\u0259nd, Tabasaran, Quba, G\u00f6y\u00e7ay, Z\u0259rdab v\u0259 s. b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259n, xaricd\u0259n &#8211; Qars, Kr\u0131m v\u0259 s. g\u0259l\u0259n m\u0259qal\u0259l\u0259rin \u00e7ap\u0131nda da \u0259d\u0259bi dilin normalar\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131n\u0131rd\u0131. Q\u0259zetin l\u00fcg\u0259t t\u0259rkibinin \u0259sas\u0131n\u0131 milli s\u00f6zl\u0259r t\u0259\u015fkil edirdi. Z\u0259rur\u0259t yarand\u0131qda \u0259r\u0259b-fars v\u0259 rus al\u0131nmalar\u0131ndan istifad\u0259 olunurdu: &#8220;\u018fkin yeri sulan\u0131r is\u0259 g\u0259r\u0259k onu duzlayasan v\u0259 su g\u0259l\u0259n t\u0259r\u0259fini bir az h\u00fcnd\u00fcr ed\u0259s\u0259n ki, su axs\u0131n. Bizl\u0259rd\u0259 yeri suya basd\u0131r\u0131rlar, amma bel\u0259d\u0259 yerin bir t\u0259r\u0259fi az v\u0259 bir t\u0259r\u0259fin\u0259 \u00e7ox az d\u0259yir v\u0259 bir d\u0259 bel\u0259d\u0259 su axan zaman torpa\u011f\u0131 apard\u0131\u011f\u0131na yeri nah\u0259mvar edir v\u0259 \u0259kin\u0259 laz\u0131m olan \u015feyl\u0259ri apar\u0131b ol yerin aya\u011f\u0131n\u0131 q\u00fcvv\u0259tli edir, amma ba\u015f\u0131n\u0131 q\u00fcvv\u0259d\u0259n sal\u0131r. Ona bina\u0259n bir yeri d\u00fc\u015f\u0259nd\u0259 bir suya basd\u0131rmaq olur ki,onun z\u0259hm\u0259ti azd\u0131r, amma h\u0259mi\u015f\u0259 basd\u0131rmaq olmaz. (1877, 5). H. B. Z\u0259rdabi m\u0259qal\u0259 m\u00fc\u0259llifl\u0259rinin f\u0259rdi \u00fcslubunu da saxlama\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131r, h\u0259r m\u00fc\u0259llifi \u00f6z dili il\u0259 tan\u0131d\u0131rd\u0131. Daha \u00e7ox din xadiml\u0259rinin m\u0259ktublar\u0131nda v\u0259 m\u0259qal\u0259l\u0259rind\u0259 \u0259r\u0259b v\u0259 fars s\u00f6zl\u0259rinin bollu\u011fu n\u0259z\u0259r\u0259 \u00e7arp\u0131r:\u00a0 &#8220;C\u0259nab Heyd\u0259ri elm\u00fcl-\u0259bdan v\u0259 \u0259ql\u00fcl-m\u0259a\u015f h\u0259disinin bar\u0259sind\u0259 fazil rus dilind\u0259n el\u0259diyi suala cavabd\u0131r: \u0259vv\u0259l\u0259n, \u0259hli-islama \u0259qli-m\u0259a\u015f v\u0259 elm\u00fcl-\u0259bdan\u0131 \u0259ll\u0259rind\u0259n verm\u0259klik b\u00f6htand\u0131r. \u018fg\u0259r bel\u0259 olsa \u0259hli-islama laz\u0131m g\u0259lir ki, t\u0259xti-b\u0259v\u00fccudlar\u0131 \u0259d\u0259m\u0259 m\u00fcb\u0259dd\u0259l olsun, b\u0259lk\u0259 h\u0259r tayfa \u00f6z\u00fcn\u0259 m\u00fcnasib s\u0259liq\u0259 il\u0259 m\u0259a\u015f v\u0259 hifzi-\u0259bdanlar\u0131n hifz edibl\u0259r. K\u00fclli hizbin bima l\u0259deyhim (Badkub\u0259li molla) &#8220;\u018fkin\u00e7i&#8221;nin bu m\u00f6vqeyi d\u00f6vr\u00fcn m\u00fct\u0259r\u0259qqi ziyal\u0131lar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndirilir&#8221;. \u018f. Top\u00e7uba\u015fov &#8220;Az\u0259rbaycan\u0131n mayak\u0131&#8221; m\u0259qal\u0259sind\u0259 yaz\u0131rd\u0131: &#8220;H\u0259s\u0259n b\u0259y ona m\u0259xsus enerji il\u0259 ana dilinin m\u00fcdafi\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259yl\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131; o, dilin terminologiyas\u0131 imkan verdiyin\u0259 g\u00f6r\u0259 &#8220;\u018fkin\u00e7i&#8221; d\u0259 \u0259r\u0259b v\u0259 fars s\u00f6zl\u0259rind\u0259n qa\u00e7ma\u011fa v\u0259 m\u00fcst\u0259sna \u015f\u0259kild\u0259 t\u00fcrkc\u0259n- Az\u0259rbaycanca yazma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131; imkan daxilind\u0259 \u0259n sad\u0259, \u0259n asan ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcl\u0259n xalq s\u00f6zl\u0259ri v\u0259 ifad\u0259l\u0259ri i\u015fl\u0259dirdi&#8221;.<\/p>\n<p>&#8220;\u018fkin\u00e7i&#8221; q\u0259zetinin \u00e7ap olundu\u011fu d\u00f6vrd\u0259 \u0259d\u0259bi dilid\u0259 osmanl\u0131 dilin\u0259 meyl g\u00fccl\u0259nmi\u015fdi. Bir qrup ziyal\u0131lar t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n g\u00f6rk\u0259mli ideoloqu \u0130. Qaspral\u0131n\u0131n m\u00f6vqeyind\u0259 dayanaraq, \u00fcmumt\u00fcrk \u0259d\u0259bi dili kimi osmanl\u0131 dilind\u0259 yazma\u011f\u0131 t\u0259bli\u011f edirdil\u0259r. H.B.Z\u0259rdabi &#8220;\u018fkin\u00e7i&#8221; q\u0259zeti vasit\u0259sil\u0259 bu c\u00fcr hallara qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131x\u0131r, m\u0259n\u015f\u0259yi eyni olsa da dill\u0259rin m\u00fcasir s\u0259viyy\u0259sinin f\u0259rqli olmas\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rirdi: &#8220;&#8230;\u0259vv\u0259l\u0259n bu h\u00fcrufat \u0130stanbulda al\u0131n\u0131b. \u00c7\u00fcnki bizim dild\u0259 b\u0259zi h\u0259rfl\u0259r, m\u0259s\u0259l\u0259n q, k, r, l art\u0131q i\u015fl\u0259nir, ona bina\u0259n ol h\u00fcruflar q\u0259zet\u0259 \u00e7at\u0131\u015fm\u0131r. Bu s\u0259b\u0259b\u0259 bir m\u0259tl\u0259bi yazan vaxtda n\u0259 ki, ol m\u0259tl\u0259bin m\u0259zmununu v\u0259 qeyri \u0259hvalatlar\u0131 yoxlay\u0131r\u0131q, amma m\u0259zkur h\u00fcruflar az i\u015fl\u0259nm\u0259kd\u0259n \u00f6tr\u00fc b\u0259zi s\u00f6zl\u0259ri g\u00f6t\u00fcr\u00fcb onun \u0259v\u0259zin\u0259 ba\u015fqa s\u00f6zl\u0259r yaz\u0131r\u0131q ki, bu s\u00f6zl\u0259rd\u0259 m\u0259zkur h\u0259rfl\u0259r olmas\u0131n&#8221;. (1875, 3). B\u00f6y\u00fck m\u00fct\u0259f\u0259kkirin qeyd etdiyi h\u0259rfl\u0259r Az\u0259rbaycan v\u0259 t\u00fcrk dill\u0259rind\u0259 f\u0259rqli t\u0259l\u0259ff\u00fcz\u0259 v\u0259 i\u015fl\u0259nm\u0259 m\u0259qamlar\u0131na malikdir. Eyni zamanda H\u0259s\u0259n b\u0259y osmanl\u0131 dilinin XIX y\u00fczillikd\u0259ki durumunu m\u0259qbul hesab etmir. Dilin l\u00fc\u011f\u0259t t\u0259rkibind\u0259 \u0259r\u0259b v\u0259 fars s\u00f6zl\u0259rinin z\u0259nginliyi \u0259d\u0259bi dill\u0259 \u00fcmumxalq dili aras\u0131nda b\u00f6y\u00fck f\u0259rql\u0259r yaratm\u0131\u015fd\u0131: &#8220;&#8230;Do\u011frudur, osmanl\u0131 dili il\u0259 bizim dil d\u00fcz g\u0259lmir, amma onlar\u0131n el\u0259 t\u0259fav\u00fct\u00fc yoxdur ki, birind\u0259n o birin\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 etm\u0259k laz\u0131m ola. Ancaq osmanl\u0131 kitab\u0131 oxuyanda diqq\u0259t il\u0259 oxumaq g\u0259r\u0259k. Ona bina\u0259n ki, onlar\u0131n dilind\u0259 \u0259r\u0259b, fars v\u0259 qeyr mill\u0259tl\u0259rin s\u00f6zl\u0259ri \u00e7ox oldu\u011funa onu bird\u0259n d\u0259rk etm\u0259k \u00e7\u0259tindir&#8221;. (1876, 14).<\/p>\n<p>H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi Qafqaz m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n\u0131n savads\u0131z olmas\u0131n\u0131n, elm \u00f6yr\u0259nm\u0259m\u0259sinin v\u0259 <a href=\"http:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2012\/12\/Hesen-bey-Zerdabi711.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-thumbnail wp-image-6012\" title=\"Hesen-bey-Zerdabi\" src=\"http:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2012\/12\/Hesen-bey-Zerdabi711-200x200.jpg\" alt=\"\" width=\"200\" height=\"200\" \/><\/a>t\u0259r\u0259qqid\u0259n k\u0259narda qalmas\u0131n\u0131n bir s\u0259b\u0259bini d\u0259 \u0259r\u0259b \u0259lifbas\u0131nda g\u00f6r\u00fcrd\u00fc. M.F.Axundova &#8220;\u018fkin\u00e7i&#8221; q\u0259zeti vasit\u0259sil\u0259 g\u00f6nd\u0259rdiyi m\u0259ktubunda bildirirdi ki, &#8220;Do\u011fru buyurursunuz, bizim dill\u0259rd\u0259 yaz\u0131b oxumaq \u00e7\u0259tindir v\u0259 buna s\u0259b\u0259b bizim h\u00fcrufatd\u0131r ki, onlar\u0131n b\u0259zi yaz\u0131lma\u011f\u0131na (zir, z\u0259b\u0259r, pu\u015f), onu bir-birind\u0259n d\u00fczm\u0259k \u00e7\u0259tin oldu\u011funa v\u0259 b\u0259zisinin s\u0259das\u0131 bir oldu\u011funa ( \u00a0\ufe99 \ufeb1 \ufeba ya\u00a0 \ufec8 \ufebe \ufeaf \ufeab) onlara bir-birind\u0259n t\u0259vaf\u00fct etm\u0259k \u00e7\u0259tindir. ( 1877, 3). Orta y\u00fczillikl\u0259rd\u0259 t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n \u0259n m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m abid\u0259l\u0259ri \u0259r\u0259b \u0259lifbas\u0131nda yaz\u0131lsa da, t\u00fcrk dill\u0259rinin fonetik sistemini tam \u0259ks etdirmirdi. B\u00f6y\u00fck v\u0259 ki\u00e7ik h\u0259rfl\u0259rin, dur\u011fu i\u015far\u0259l\u0259rinin olmamas\u0131, qrafik i\u015far\u0259l\u0259rin ox\u015farl\u0131\u011f\u0131, n\u00f6qt\u0259l\u0259rin \u00e7oxlu\u011fu, bir s\u0131ra h\u0259rfl\u0259rin birl\u0259\u015fm\u0259m\u0259si, qrafeml\u0259rin s\u00f6z ortas\u0131nda v\u0259 sonunda d\u0259yi\u015fikliy\u0259 u\u011framas\u0131, liqaturlar, saitl\u0259ri bildir\u0259n h\u0259rfl\u0259rin azl\u0131\u011f\u0131, m\u00fc\u015ft\u0259r\u0259k h\u0259rfl\u0259r bir s\u0259sin iki v\u0259 daha art\u0131q h\u0259rfl\u0259 ifad\u0259 olunmas\u0131 v\u0259 s. m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r yaz\u0131 v\u0259 oxunu\u015fda \u00e7\u0259tinlikl\u0259r yarad\u0131rd\u0131. H\u0259s\u0259n b\u0259y kimi dig\u0259r m\u00fct\u0259f\u0259kkirl\u0259r \u0259r\u0259b \u0259lifbas\u0131n\u0131n d\u0259yi\u015fdirilm\u0259si v\u0259 islah edilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259 q\u0259d\u0259r \u00e7al\u0131\u015fsalar da buna XX y\u00fczilliyin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 nail olundu. H\u0259min d\u00f6vrd\u0259 lat\u0131n \u0259lifbas\u0131na ke\u00e7idl\u0259 savads\u0131zl\u0131q t\u0259dric\u0259n aradan qald\u0131r\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>H. B. Z\u0259rdabi do\u011fma dili m\u00fcq\u0259dd\u0259s say\u0131r, d\u00fcnyada \u0259n \u0259ziz varl\u0131q olan ana il\u0259 m\u00fcqayis\u0259 edir. \u00d6z dilini sevm\u0259y\u0259n, ana dilind\u0259 dan\u0131\u015fma\u011f\u0131 xo\u015flamayan, dilinin inki\u015faf\u0131na \u00e7al\u0131\u015fmayan insanlar\u0131 anas\u0131na qay\u011f\u0131 g\u00f6st\u0259rm\u0259y\u0259nl\u0259r\u0259 b\u0259nz\u0259dir: &#8220;&#8230;bir ki\u015fiy\u0259 vacibdir ki, daima onun ir\u0259li getm\u0259sin\u0259 (dil n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur-M.M.) can\u0131n\u0131 f\u0259da etsin v\u0259 mill\u0259tin xidm\u0259tind\u0259 bulunmayan ki\u015fiy\u0259 bir k\u0259s yax\u015f\u0131 dem\u0259y\u0259c\u0259kdir&#8230;.h\u0259r k\u0259s ol ki\u015fiy\u0259 yaman s\u00f6zl\u0259r deyib yoldan ke\u00e7\u0259rk\u0259n rast\u0131na g\u0259ls\u0259, bu, anas\u0131n\u0131 xo\u015fnud el\u0259m\u0259y\u0259n ki\u015fidir deyib\u0259n Allah\u0131n salam\u0131n\u0131 d\u0259xi ona verm\u0259kliyi \u00e7ox g\u00f6r\u0259c\u0259kdir&#8221;. (1875,10).<\/p>\n<p>Q\u0259zetin s\u0259hif\u0259l\u0259rind\u0259 dilin ictimai funksiyas\u0131na da toxunulur. Dil v\u0259 nitq, nitqin formala\u015fmas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin\u0259 ayd\u0131nl\u0131q g\u0259tirilir. Nitqin formala\u015fmas\u0131nda ail\u0259, m\u0259kt\u0259b v\u0259 ictimai m\u00fchitin roluna x\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259t verilir: &#8220;Bir \u00e7ocuq \u00f6z anas\u0131 r\u0259hmind\u0259n d\u00fc\u015f\u00fcb d\u00fcnyaya g\u0259ldiyind\u0259 v\u0259 k\u00f6rp\u0259 lisan\u0131 a\u00e7\u0131b c\u00fczvi f\u0259ras\u0259t k\u0259sb el\u0259diyi vaxtda \u00f6z p\u0259d\u0259ri v\u0259 anas\u0131ndan savay\u0131 he\u00e7 kims\u0259 b\u00f6y\u00fck yoxdur,-deyib f\u0259hvas\u0131nda bulunurdum.<\/p>\n<p>&#8230;\u00d6z p\u0259d\u0259ri v\u0259 anas\u0131ndan yax\u015f\u0131ca \u00f6yr\u0259ndiyind\u0259n, \u0259vv\u0259l h\u0259r bir l\u0259vazimata lisan\u0131 t\u0259p\u0259rind\u0259ki q\u0259d\u0259r yek di\u011f\u0259rin\u0259 az-az ism verir. Ondan sonra su, \u00e7\u00f6r\u0259k, s\u00fcd, \u00e7ay dem\u0259yi ba\u015flar. 4-5 sinnin\u0259 t\u0259cav\u00fcz etdiyi vaxtda k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259r\u0259 \u00e7\u0131x\u0131b g\u0259zm\u0259k ist\u0259r&#8221;. (1876, 13).<\/p>\n<p>\u018fd\u0259bi dild\u0259 \u0259sas yeri milli leksika tutur. Bundan \u0259lav\u0259, \u0259r\u0259b, fars v\u0259\u00a0 rus al\u0131nmalar\u0131 f\u0259al i\u015ftirak edir.Nitq prosesind\u0259 leksik norman\u0131n pozulmas\u0131nda, y\u0259ni loru v\u0259 yaxud kobud s\u00f6zl\u0259rin yer almas\u0131nda ail\u0259 g\u00fcnahkar say\u0131l\u0131r:&#8221; Bir k\u0259r\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259lisiniz ki, bu h\u0259z\u0259ran s\u0259bt etm\u0259k v\u0259 f\u0259na s\u00f6zl\u0259r s\u00f6yl\u0259m\u0259k \u0259c\u0259ba \u00e7ocuqlar bunlar\u0131 kitabdam\u0131 oxuyurlar? Ha\u015fa. Bu l\u00fc\u011f\u0259tl\u0259r he\u00e7 bir zaman \u00e7ap olunmam\u0131\u015f v\u0259 olunmaz. Ancaq \u00f6vladlar k\u00f6rp\u0259 zaman\u0131 \u00f6z p\u0259d\u0259r v\u0259 analar\u0131ndan \u00f6yr\u0259nibl\u0259r. \u00c7ox p\u0259d\u0259r \u00f6vlad\u0131m\u0131 s\u00f6y\u0259r\u0259m dey\u0259r\u0259m deyim, ba\u015flar ona f\u0259na s\u00f6zl\u0259r \u00f6yr\u0259tm\u0259y\u0259, zavall\u0131 \u00e7ocuq da yaman s\u00f6zl\u0259r a\u011fz\u0131ndan \u00e7\u0131xarma\u011fa ad\u0259t edib, sonra e\u015fiy\u0259 \u00e7\u0131xd\u0131\u011f\u0131 vaxtda d\u0259xi bu misilli bir \u00e7\u0259ng s\u00f6zl\u0259r t\u0259rbiy\u0259siz yolda\u015flardan e\u015fidib, g\u00fcnb\u0259g\u00fcn artma\u011fa ba\u015flar v\u0259 bel\u0259 b\u00f6y\u00fcd\u00fcy\u00fcn\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259td\u0259n m\u0259hrum olur&#8221;. ( 1876,13).<\/p>\n<p>H.B.Z\u0259rdabi dili mill\u0259tin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u0259sas atributlar\u0131ndan say\u0131rd\u0131. O, b\u00fct\u00fcn dill\u0259r\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n d\u0259 azsayl\u0131 xalqlar\u0131n dill\u0259rin\u0259 h\u00f6rm\u0259tl\u0259 yana\u015fma\u011f\u0131n t\u0259r\u0259fdar\u0131 idi. B\u0259zi azsayl\u0131 xalqlar\u0131n dilinin m\u0259n\u015f\u0259yini leksikas\u0131 \u0259sas\u0131nda m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirib, qorunub saxlanmas\u0131n\u0131 vacib hesab edirdi:&#8221; G\u00fcrc\u00fcstanda ud adl\u0131 bir tayfa var ki, onun dilind\u0259 Misir \u0259hlinin dilinin s\u00f6zl\u0259rind\u0259n \u00e7ox s\u00f6zl\u0259r var. Q\u0259dim tarixl\u0259r\u0259 bina\u0259n Misir \u0259hli bir ne\u00e7\u0259 min il bundan \u0259vv\u0259l G\u00fcrc\u00fcstan\u0131 z\u0259bt etmi\u015fl\u0259r imi\u015f. Bel\u0259 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ki, onlar\u0131n bir g\u00fcruhu bizim G\u00fcrc\u00fcstanda qalm\u0131\u015f imi\u015f. \u00c7\u00fcnki zikr olan ud tayfas\u0131 m\u00fcrur il\u0259 azal\u0131b t\u0259l\u0259f olur v\u0259 yavuq zamanda bilm\u0259rr\u0259 yox olacaqd\u0131r, ona bina\u0259n indi elm sahibl\u0259ri ol tayfan\u0131n dilini \u00f6yr\u0259nib onun Misir \u0259hli olma\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcbut edirl\u0259r&#8221;. (1879. 9).<\/p>\n<p>&#8220;\u018fkin\u00e7i&#8221; q\u0259zeti onomastik vahidl\u0259rin, x\u00fcsusil\u0259 toponim v\u0259 hidroniml\u0259rin t\u0259dqiqind\u0259 tarixi m\u0259nb\u0259 kimi d\u0259y\u0259rlidir. Q\u0259zetin ayr\u0131-ayr\u0131 s\u0259hif\u0259l\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan, G\u00fcrc\u00fcstan, Da\u011f\u0131stan, \u0130ran, T\u00fcrkiy\u0259, R\u00fcsiya, \u00d6zb\u0259kistan v\u0259 s. \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259ki \u015f\u0259h\u0259r, k\u0259nd, \u00e7ay adlar\u0131 v\u0259 onlar\u0131n co\u011frafi m\u00f6vqeyi bar\u0259d\u0259 m\u0259lumatlar verilmi\u015fdir. K\u00f6\u00e7\u0259ri q\u0131r\u011f\u0131z, q\u0131p\u00e7aq, qarapapaq, osetin, ud, zaryan etnonoml\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259lumatlar onlar\u0131n m\u0259n\u015f\u0259yinin v\u0259 tarixi miqrasiyalar\u0131n\u0131n \u00f6yr\u0259nilm\u0259si bax\u0131m\u0131ndan \u0259h\u0259miyy\u0259tlidir: &#8220;20 ya 30 il bundan \u0259qd\u0259m \u0130ran d\u00f6vl\u0259tinin qarapapaq tayfas\u0131ndan 1500 xan\u0259 Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259tin\u0259 tabe olan \u015eur\u0259gil adl\u0131 yer\u0259 k\u00f6\u00e7m\u00fc\u015f imi\u015fl\u0259r. \u0130ndi \u0130ran d\u00f6vl\u0259tinin t\u0259r\u0259find\u0259n m\u0259zkur tayfan\u0131 zor il\u0259 \u0130rana k\u00f6\u00e7\u00fcrdm\u0259y\u0259 h\u00f6km olunub&#8221;. (1875,9). H\u0259s\u0259n b\u0259y b\u0259zi toponiml\u0259rin yaranmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 xalq etimolo\u011fiyas\u0131n\u0131 da xat\u0131rlatm\u0131\u015fd\u0131r: &#8220;450 il bundan sabiq Osmanl\u0131 t\u00fcrkl\u0259ri Avropaya daxil olub Rum d\u00f6vl\u0259tinin Q\u0259st\u0259ntiniyy\u0259 \u015f\u0259h\u0259rini z\u0259bt edib ona \u0130slambul, y\u0259ni islam \u015f\u0259h\u0259ri ad qoyub, \u0259trafda vaqe olan xa\u00e7p\u0259r\u0259st vilay\u0259tl\u0259rini h\u0259m z\u0259bt edibl\u0259r&#8221;. ( 1876,8). M\u00fcasir elmi \u0259d\u0259biyyatda da \u0130stanbul s\u00f6z\u00fcn\u00fcn bu yozumu h\u0259min toponim bar\u0259sind\u0259 m\u00fclahiz\u0259l\u0259r aras\u0131nda \u00f6z\u00fcn\u0259 yer alm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>&#8220;\u018fkin\u00e7i&#8221; q\u0259zetind\u0259 \u0259d\u0259bi dilimizin inki\u015faf\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259n m\u00fch\u00fcm amil kimi r\u0259smi-i\u015fg\u00fczar s\u0259n\u0259dl\u0259r\u0259 geni\u015f yer ayr\u0131l\u0131rd\u0131. Q\u0259zetin h\u0259r say\u0131nda elanlar, m\u0259ktublar v\u0259 na\u015firin ayr\u0131-ayr\u0131 tan\u0131nm\u0131\u015f ziyal\u0131lar v\u0259 din xadiml\u0259ri il\u0259 yaz\u0131\u015fmalar\u0131 \u00e7ap olunurdu. Bu s\u0259n\u0259dl\u0259r xalqa z\u0259ruri informasiyalar verm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, t\u0259miz ana dilind\u0259 asan ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcl\u0259n \u00fcslubda yaz\u0131l\u0131rd\u0131, l\u00fc\u011f\u0259t t\u0259rkibi v\u0259 sintaksisi xalq dan\u0131\u015f\u0131q dilin\u0259 tam uy\u011fun g\u0259lirdi. H\u0259s\u0259n b\u0259y s\u0259n\u0259dl\u0259rd\u0259 standard formalar\u0131 g\u00f6zl\u0259m\u0259kd\u0259n \u0259lav\u0259, asan ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fclm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcxt\u0259lif vasit\u0259l\u0259rd\u0259n, o c\u00fcml\u0259d\u0259n sinoniml\u0259rd\u0259n d\u0259 istifad\u0259 edirdi: &#8220;Bir cavan rus ki, Badkub\u0259y\u0259 t\u0259z\u0259 g\u0259lib v\u0259 \u00f6z\u00fc t\u00fcrk dilini dan\u0131\u015fmag\u0131 bilir, ist\u0259yir amil, y\u0259ni prikas\u00e7ik olsun. H\u0259r k\u0259s onu saxlama\u011fa xahi\u015f edirs\u0259, &#8220;\u018fkin\u00e7i&#8221;nin idar\u0259sin\u0259 x\u0259b\u0259r el\u0259sin&#8221; ( 1877,12). \u0130\u015fg\u00fczar s\u0259n\u0259d formalar\u0131n\u0131n xalq aras\u0131nda yay\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn q\u0259zetd\u0259 ana dilind\u0259 h\u00fcquqi m\u0259sl\u0259h\u0259tl\u0259r d\u0259 verilirdi: &#8220;Zakona m\u00fcvafiq natarius t\u0259sdiq ed\u0259n v\u0259kal\u0259tnam\u0259 iki qism olur. Birisi gerbovoy v\u0259 birisi sad\u0259, y\u0259ni a\u011f ka\u011f\u0131z \u00fcst\u0259 yaz\u0131l\u0131r. \u018fvv\u0259linci qism v\u0259kal\u0259tnam\u0259ni natarius g\u0259r\u0259k \u00f6z d\u0259ft\u0259rin\u0259 s\u0259bt el\u0259sin. Ona bina\u0259n bu v\u0259kal\u0259tnam\u0259ni t\u0259sdiq etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn o v\u0259kal\u0259tnam\u0259ni t\u0259sdiq ed\u0259n k\u0259s g\u0259r\u0259k natariusa bir manat pul versin, amma sad\u0259 ka\u011f\u0131z \u00fcst\u0259 yaz\u0131lan v\u0259kal\u0259tnam\u0259ni natarius iki qism t\u0259sdiq ed\u0259 bilir&#8221;. ( 1875.1).<\/p>\n<p>&#8220;\u018fkin\u00e7i&#8221; q\u0259zeti terminologiya sah\u0259sind\u0259 d\u0259 Az\u0259rbaycan dil\u00e7iliyin\u0259 yenilik g\u0259tirdi; q\u0259zetin s\u0259hif\u0259l\u0259rind\u0259 ilk d\u0259f\u0259 sah\u0259 terminologiyas\u0131na aid milli terminl\u0259r i\u015fl\u0259ndi. H. B. Z\u0259rdabinin \u0259m\u0259li f\u0259aliyy\u0259ti say\u0259sind\u0259 dild\u0259 \u0259r\u0259b-fars v\u0259 rus &#8211; Avropa m\u0259n\u015f\u0259li terminl\u0259rin m\u00f6vqeyi milli sinoniml\u0259rinin hesab\u0131na z\u0259ifl\u0259di. Burada i\u015fl\u0259n\u0259n milli terminl\u0259rin \u0259ks\u0259riyy\u0259ti morfoloji v\u0259 sintaktik \u00fcsullarla \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lmi\u015fdir: yonqu, \u00e7\u0259ki, yatalaq, dayaql\u0131, tullama, doland\u0131rma, l\u0259r\u0259, istilik, diyir\u00e7\u0259k, g\u00f6z\u00e7\u00fc, ya\u011f\u0131\u015f\u00f6l\u00e7\u0259n, qar\u011faduzu d\u0259mir qab\u0131 v\u0259 s. B\u0259zi terminl\u0259r ilk d\u0259f\u0259 i\u015fl\u0259ndiyind\u0259n ( nar qumstan, quru qumstan, soyuq yer, \u00e7\u00fcr\u00fck otlu~qara yer, g\u0259vasin, q\u0131l\u0131nc, k\u0259n\u0259, q\u0131r, diyirc\u0259k, d\u0259st\u0259 &#8220;kotan\u0131n hiss\u0259l\u0259ri&#8221;, dayaq &#8220;kotan n\u00f6v\u00fc&#8221;, l\u0259p\u0259, tullama, doland\u0131rma&#8221; z\u0259lz\u0259l\u0259 n\u00f6vl\u0259ri&#8221;, ya\u011f\u0131\u015f\u00f6l\u00e7\u0259n v\u0259 s.) onlar\u0131n sad\u0259 dild\u0259 izah\u0131 verilir, qurulu\u015fu v\u0259 xass\u0259l\u0259ri g\u00f6st\u0259rilir.<\/p>\n<p>Q\u0259zetd\u0259 milli v\u0259 al\u0131nma terminl\u0259r paralel i\u015fl\u0259nir v\u0259 b\u0259z\u0259n d\u0259 anla\u015f\u0131lmazl\u0131\u011f\u0131 aradan qald\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn bir- birinin vasit\u0259si il\u0259 izah edilir. Terminl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 H.Z\u0259rdabinin \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri sonrak\u0131 d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 u\u011furla davam etdirilmi\u015f, m\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 milli terminl\u0259rin dild\u0259 k\u0259miyy\u0259ti artm\u0131\u015f v\u0259 sabitl\u0259\u015fmi\u015fdir. <strong>(Ard\u0131 var)<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; \u018fd\u0259biyyat:<\/p>\n<p>1. \u018fkin\u00e7i (tam m\u0259tni)- transliterasiya v\u0259 t\u0259rtib ed\u0259ni: T. H\u0259s\u0259nzad\u0259. Bak\u0131, Avraisya Press, 2005, 496 s\u0259h. (&#8220;\u018fkin\u00e7i&#8221;q\u0259zetin\u0259 istinadlarda \u00e7ap ili, v\u0259 say\u0131 g\u00f6st\u0259rilmi\u015fdir).<\/p>\n<p>2.H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi. Se\u00e7ilmi\u015f \u0259s\u0259rl\u0259ri, Bak\u0131, Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t N\u0259\u015friyyat\u0131,1960, 432 s\u0259h.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8220;\u018fkin\u00e7i&#8221; q\u0259zetinin n\u0259\u015fri il\u0259 dilimizin v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259timizin inki\u015faf\u0131nda yeni d\u00f6vr ba\u015fland\u0131; milli m\u0259tbuat\u0131m\u0131z\u0131n b\u00fcn\u00f6vr\u0259si qoyuldu, ana dilimizin f\u0259aliyy\u0259t dair\u0259si geni\u015fl\u0259ndi, \u0259d\u0259bi dilin publisistik \u00fcslubu t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl tapd\u0131, r\u0259smi-i\u015fd\u00fczar \u00fcslubda v\u0259 elmi terminologiyada millil\u0259\u015fm\u0259 prosesi intensivl\u0259\u015fdi. Q\u0259zetin dili fonetik qrammatik v\u0259 leksik normalar m\u00fcst\u0259visind\u0259 h\u0259min d\u00f6vr \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259ciyy\u0259vi olan klassik \u0259n\u0259n\u0259 il\u0259 xalq dan\u0131\u015f\u0131q \u00fcslubunu \u00f6z\u00fcnd\u0259 birl\u0259\u015fdirdi. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20],"tags":[],"class_list":{"0":"post-6009","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-kinci-zrdab-ziyali-qzet-tbitsunas"},"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.0 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin dil\u00e7ilik g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259ri - Z\u0259rdab.com<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=6009\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"az_AZ\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin dil\u00e7ilik g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259ri - Z\u0259rdab.com\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"&#8220;\u018fkin\u00e7i&#8221; q\u0259zetinin n\u0259\u015fri il\u0259 dilimizin v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259timizin inki\u015faf\u0131nda yeni d\u00f6vr ba\u015fland\u0131; milli m\u0259tbuat\u0131m\u0131z\u0131n b\u00fcn\u00f6vr\u0259si qoyuldu, ana dilimizin f\u0259aliyy\u0259t dair\u0259si geni\u015fl\u0259ndi, \u0259d\u0259bi dilin publisistik \u00fcslubu t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl tapd\u0131, r\u0259smi-i\u015fd\u00fczar \u00fcslubda v\u0259 elmi terminologiyada millil\u0259\u015fm\u0259 prosesi intensivl\u0259\u015fdi. Q\u0259zetin dili fonetik qrammatik v\u0259 leksik normalar m\u00fcst\u0259visind\u0259 h\u0259min d\u00f6vr \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259ciyy\u0259vi olan klassik \u0259n\u0259n\u0259 il\u0259 xalq dan\u0131\u015f\u0131q \u00fcslubunu \u00f6z\u00fcnd\u0259 birl\u0259\u015fdirdi. [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=6009\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Z\u0259rdab.com\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2012-12-17T12:39:03+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2012-12-17T18:46:34+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2012\/12\/Hesen-bey-Zerdabi711-200x200.jpg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"14 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=6009#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=6009\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/97079b7570c1e89ec0d9e138c3672136\"},\"headline\":\"H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin dil\u00e7ilik g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259ri\",\"datePublished\":\"2012-12-17T12:39:03+00:00\",\"dateModified\":\"2012-12-17T18:46:34+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=6009\"},\"wordCount\":2887,\"commentCount\":1,\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=6009#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2012\/12\/Hesen-bey-Zerdabi711-200x200.jpg\",\"articleSection\":[\"H\u018fS\u018fN B\u018fY Z\u018fRDAB\u0130\"],\"inLanguage\":\"az\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=6009#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=6009\",\"url\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=6009\",\"name\":\"H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin dil\u00e7ilik g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259ri - Z\u0259rdab.com\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=6009#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=6009#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2012\/12\/Hesen-bey-Zerdabi711-200x200.jpg\",\"datePublished\":\"2012-12-17T12:39:03+00:00\",\"dateModified\":\"2012-12-17T18:46:34+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/97079b7570c1e89ec0d9e138c3672136\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=6009#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"az\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=6009\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=6009#primaryimage\",\"url\":\"\",\"contentUrl\":\"\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=6009#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin dil\u00e7ilik g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259ri\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/\",\"name\":\"Z\u0259rdab.com\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/97079b7570c1e89ec0d9e138c3672136\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d9c52a9a27c32119cb6679a077fa3e2779e5f822c451cbf01098004361d466ec?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d9c52a9a27c32119cb6679a077fa3e2779e5f822c451cbf01098004361d466ec?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"admin\"},\"url\":\"https:\/\/www.zerdab.com\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin dil\u00e7ilik g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259ri - Z\u0259rdab.com","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=6009","og_locale":"az_AZ","og_type":"article","og_title":"H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin dil\u00e7ilik g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259ri - Z\u0259rdab.com","og_description":"&#8220;\u018fkin\u00e7i&#8221; q\u0259zetinin n\u0259\u015fri il\u0259 dilimizin v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259timizin inki\u015faf\u0131nda yeni d\u00f6vr ba\u015fland\u0131; milli m\u0259tbuat\u0131m\u0131z\u0131n b\u00fcn\u00f6vr\u0259si qoyuldu, ana dilimizin f\u0259aliyy\u0259t dair\u0259si geni\u015fl\u0259ndi, \u0259d\u0259bi dilin publisistik \u00fcslubu t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl tapd\u0131, r\u0259smi-i\u015fd\u00fczar \u00fcslubda v\u0259 elmi terminologiyada millil\u0259\u015fm\u0259 prosesi intensivl\u0259\u015fdi. Q\u0259zetin dili fonetik qrammatik v\u0259 leksik normalar m\u00fcst\u0259visind\u0259 h\u0259min d\u00f6vr \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259ciyy\u0259vi olan klassik \u0259n\u0259n\u0259 il\u0259 xalq dan\u0131\u015f\u0131q \u00fcslubunu \u00f6z\u00fcnd\u0259 birl\u0259\u015fdirdi. [&hellip;]","og_url":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=6009","og_site_name":"Z\u0259rdab.com","article_published_time":"2012-12-17T12:39:03+00:00","article_modified_time":"2012-12-17T18:46:34+00:00","og_image":[{"url":"http:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2012\/12\/Hesen-bey-Zerdabi711-200x200.jpg","type":"","width":"","height":""}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"14 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=6009#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=6009"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/97079b7570c1e89ec0d9e138c3672136"},"headline":"H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin dil\u00e7ilik g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259ri","datePublished":"2012-12-17T12:39:03+00:00","dateModified":"2012-12-17T18:46:34+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=6009"},"wordCount":2887,"commentCount":1,"image":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=6009#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2012\/12\/Hesen-bey-Zerdabi711-200x200.jpg","articleSection":["H\u018fS\u018fN B\u018fY Z\u018fRDAB\u0130"],"inLanguage":"az","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/www.zerdab.com\/?p=6009#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=6009","url":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=6009","name":"H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin dil\u00e7ilik g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259ri - Z\u0259rdab.com","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=6009#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=6009#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/www.zerdab.com\/wp-content\/uploads\/2012\/12\/Hesen-bey-Zerdabi711-200x200.jpg","datePublished":"2012-12-17T12:39:03+00:00","dateModified":"2012-12-17T18:46:34+00:00","author":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/97079b7570c1e89ec0d9e138c3672136"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=6009#breadcrumb"},"inLanguage":"az","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.zerdab.com\/?p=6009"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=6009#primaryimage","url":"","contentUrl":""},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/?p=6009#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/www.zerdab.com\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin dil\u00e7ilik g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259ri"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/#website","url":"https:\/\/www.zerdab.com\/","name":"Z\u0259rdab.com","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.zerdab.com\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"az"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/97079b7570c1e89ec0d9e138c3672136","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/www.zerdab.com\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d9c52a9a27c32119cb6679a077fa3e2779e5f822c451cbf01098004361d466ec?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d9c52a9a27c32119cb6679a077fa3e2779e5f822c451cbf01098004361d466ec?s=96&d=mm&r=g","caption":"admin"},"url":"https:\/\/www.zerdab.com\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6009","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6009"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6009\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6022,"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6009\/revisions\/6022"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6009"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6009"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zerdab.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6009"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}